Dommy

maayong mosayaw
sa anibatungbakal

kon mokiay morag
lilo sa dagat (with
apologies to ricky
martin's ipu-ipo
sa cyclone)

sweet nga amigo
palitan kag
lighter para sa
imong marlboro

bryt sa klase
siging handred sa
accounting 101

iyang uyab usa
ray tiil
naalisdan man galing
apan usa na poy
mata

lamig tingog
morag icewater
ang kabugnaw

itomon morag agipo
maskulado apan
medyo (with apologies
to brokeback mountain
kahinumdom noon ko atong
ending nga gisimhot
ang polo shirt with matching
dag-ip sa dughan
then cry and you cry alone
episode)

latest nakong nahibaw-an
minyo na si Dommy
adunay tulo ka mga anak
nga puros
adoy-adoy
didto sa Iligan

ang iyang adventure
nakarnap pa sa marawi
ang iyang asawa gusto
kunong mobalik sa pagkamadre

silingan nako ni sa una
sa bukid sa Dikayo
ang ilang balay giusa
ang sala og kusina
apil na ang kasilyas og
higdaanan

tulo ray ang-ang ang ilang balay
nipa ang atop
sa kilid sa bungtod


karon si Dommy
nga dako na kaayo og sweldo
kusog na pod kaayong
moyupyop og sigarilyo.

nia koy amiga ay

nga nangutana
direct from oklahoma
kon midagan ba kuno
ko pagkamayor
sa among lungsod
karong mitin.

ingon ko
tsurly wa oi

og mitubag ang
kanahan nga
beterporme becuz
politics is korap
and ip i joyn politiks
ay mebe korapted aswil,

ay ingon ko
nga morag shaks kunohay
king kagaw sa
politika
walay tambal

mao nga mas maayo
nga sa pagsugod pa lamang
angayan na
nga likayan!

pulos na lang kini tan-aw balik sa nangagi

moabot ang panuigon nga
pulos na lang balik tan-aw sa nangaging panahon

mao kana ang panuigon sa
pagtuk-ong tuk-ong sa
bangko
lantaw sa mga sakyanan nga
nanglabay
sa kalsada sa kilid sa imong
balay

kaniadto dako ang punong
puno kaayo og mga isda
og kasag

kaniadto daghang anihonon
sa humay sa lapad nga
basakan
mag-abot man gani ang bag-o
og daan

kaniadto daghang kwarta
pweding dunganon ang jeep
og awto

kaniadto kusog kaayo siyang
mosayaw sa tango og chacha
magkaduhiri ang singot
pahiran sa labakara

kaniadto magbakasyon sa manila
og baguio
mouli lang sa Dipolog kon
mapul-an na og kinaon og
strawberry

karon ania
nagtikungkong sa bangko sa kilid
sa balay
nga wala na'y paaboton pa

ulahi jud lagi ang pagbasol

apan kon buot hunahunaon
haskang punoa baya
ang mga yahong
sa handurawan

nga usahay bisag siya lang usa
makapakatawa kaniya
nga mora siyag puya nga
gihadla sa iyang
anghel diha sa iyang kuna.

pamahaw

inun-onan nga asuhos
nga gibutangan og tono
sa lubi

bag-ong ani ang
among luto
humot og
pilitpilit

sa kilid mao ang kape
nga ginaling
hinatag ni Jainul
gikan pa sa Basilan

abre ang Tv
tan-aw sa karaang pelikula ni
Fernando Poe

kumpleto na ang
akong sayong kabuntagon

adunay dakong eroplano

mitugpa kini
sa kilid sa among balay
sakay ang akong
inahan

minaog siya og
durong pangaway

"ali na kamo diri
manakay na kitang tanan!"

gitawag niya si Delia
nga nagpanglingolingo kay
naligo pa sa sapa

og si Betty
nga mibalibad kay nagluto pa
og pamahaw

og si Marcelino nga
nagpaligo pa sa iyang kamanghorang anak
nga lalaki

ang kataposang gitawag
ako nga gusto na untang mokuyog
kay lagi gimingaw ako kaniya

nabatian ko ang dagpi sa akong
aping sa kamot sa akong
asawa

giurom daw ko.

si mama hagbay rang namatay
niadtong 1992

ang akong antipara

didto sa fourth floor
imong gikuha ang akong antipara
sa akong mga mata
og imo kong gisud-yaan

karon nga wala ka nay
antipara unsa ba ang imong gibati?

miingon ka
sama ka na sa akong gibati
sa dihang
imong gipatay ang akong mga
damgo

wa ko katingog
apan bisan sa kahilom
andam na usab ang akong mga kinumo
sa usa ka
laing yugto nianang
pagpulpog sa kang bisang damgo
nga masukwahi
sa ako

gipakita ko kanimo ang akong kahadlok
apan wala ako
mahadlok

nahitabo kini niadtong
1980
disyembre sa dormitory
sa ateneo
de davao university

nag-birthday ka
sa usa ka pan nga ensaymada
dako
gilibotan og pipila ka palito
sibo sa imong edad

nag-blow ka sa mga candles
nga palito sa posporo
og ensaymada nga
giisip nga cake
nag-make ka og wish

milantaw ko nimo
og milamano sa imong
adlawan

graduating na ta
daghang mga damgo

alas dose sa gabii
minaog ko sa dormitory
naglakaw nga nag-inosara
sa kadalanan sa davao

halhag nga syudad
sa mga tigmong wala masulbad

ang sakayan og ang tawo
nagkahiusa diha sa ilang panaw
sa tumang kamingaw

ang dagat nagpamati
og ang hangin
nagpunay og lili

pati ba ang anino
sa kabuntagon
subo lang usab
gihapon?

bidli

sumo ang
mechanical sex
sa internet

sa pipila na ka
panahon
og layog, gakos,
tariki sa pulong lamang
wala na'y gamit sa condom
diha sa utok
ang sumo migradweyt
sa kabidli

alas dose na kadto
sa gabii
nagtukaw gihapon ta
aning atong
pseudo-sudoku
hangtod nga
nakaingon kag

mas lami seguro kon
mag-chat na lang ta

og maoy nahitabo
naglawom ang mga mata
namugnaw ang mga tiil

apil ang buntag nga
gikabuhi
wala mahikti sa
pisi

kapoy na
ang pagpangita sa kalipay
nga utok
lang ang magkarinyohay

ang chat
nahimong labad
og ang labad
aron mapuslan
gihimo kong
balak

phallic symbols sa kinabuhi sa usa ka pintor nga ginganlag armando

ang mga bayot nga brush
ni armando
mitusno sa lawot kaayo
nga pintal
sa lain laing bulok
og kay lagi
pinugngan man ang mga lihok
sumala sa kyiming
tradisyon
sa ilang baryong barako
sa tibouk adlaw sa iyang kinabuhi
hangtod sa iyang
ikamatay
niadtong biernes santo
maoy iyang nahuman ang
pagpamintal na lamang
nianang
mga butilyang giutgan

bombing incident sa san pedro

ang sitwasyon mao kini
mi-take cover ko sa balas
og dayon og focus sa
akong camera
sa unahan

dunay dakong mibuto
mihagsa ba kaha kadto
dili na ako segurado

pito ang patay
og duha ang angol

bisagra

diha sa bisagra
ang pagbalanse
sa pultahan og
sa hulmahan

ang uban
masira man gani
pero dili na maabre

ang uban maabre
apan dili na
masira

ang awit aduna usa'y
bisagra
usahay sa kasubo
dili na
malitok
gitangtang
ang bisagra
og nangahirig ang
mga
nota.

mahitungod sa pitaka nga nawala

duna gayod ako'y pitaka
pinalit ko kadto sa SM Cebu
niadtong Enero singko mil
nwebe sientos noventay
nuwebe,
leather, itom ang kolor,
mahalon,
dunay sulod nga usa ka libo
og kuatro mil ka pesos,
tua ang akong ID sa SSS,
Philhealth, GSIS E-card,
visa master credit card,
letrato sa akong asawa
(og extra uyab) tua pod didto
ang picture sa Lord of Pardon
ni Jesus,
karon asa naman kining pitakaha
nga wala naman sa akong bulsa?
kaganiha misakay ko sa jeep
paingon sa colon, dunay mitapad
kanako nga nawong og butangero
sa carbon, bahong anso, walay shave
ang begote, sinaw ang sapatos,
bulingon ang puti niyang polo,
miuna siya og kanaog dapit sa
gaisano main,
siya kaha ang nagkuha niadto?
mikanaog ako sa sto nino church
kay modagkot og dayon mosimba
sa 6 o'clock mass, daghang tawo,
miluhod ko dapit sa kilid sa simbahan
front row, dunay babaye nga insikon
nga tupad kanako nga siging garosaryo
bisang og ongoing ang misa,
dili kaha kadto siya ang mikuha sa
akong pitaka?
walay kawatan nga insikon.
nangalawat ko taas ang linya
dunay nagsunod nako nga
lalaki nga nakauniporme pa og
san jose recoletos, bayoton,
siya kaha ang nagkuha sa akong
pitaka samtang minganga ko sa
ostia?
duol ra pod sa pare, maulaw pod
seguro ang kawatan....

mao kini ang pamilosopiya
magsugod anang pitaka nga
nawala nga hangtod og dili
makit-an o mahibaw-an kon
naunsang pagkawalaa
pwes magpadayon gayod ang
mga pangutana og tubag-tubag
sa kaugalingong pangutana...

sama usab nianang pagkawala
nato sa dalan
pagkawala nato sa atong Dios,
sama usab sa atong mga kabalaka
kon kanus-a pa kita makaplagan
pag-usab....

mao kini ang pamilosopiya.

nahisama kana usab sa langaw
nga nakasulod sa usa ka
botelya sa coke,
naglibog kon unsaon niya
paggawas....

magsugod gayod kana sa naa
paingon sa nawala
gustong mahibalik
sa naandan

sa napasol nga isda: pamalangdon

mokisikisi kini
gustong molugnat
sa natukob
nga paon

kadyot lang

apan sa kadogayan
makadawat na siya
sa iyang
gidangatan

una: ulahi na ang
pagbasol
nagdinanggag ka man
upod

ikaduha: ihalad
na lang ang mga
unod sa
nakakubit

ikatulo: ingon ana
lang gayod ang
kinabuhi
adunay sinugdanan
aduna usay
kataposan

ikaupat: lami ang
sabaw sa tinola
nindot pod ang
kaaslom gamay
sa inun-onan

ikalima: nahuman na
itugpo na usab ang
pasol
sa sunod nga
biktima

ikaunom: ning kinabuhi
sa isda duha lang ang
klase
ang namasol
og ang napaslan

ikapito: bisan sa ilalom
sa dagat
mailad gihapon ang
dagkong isda

ikawalo: kon unsa kadak-a
ang taga
mao usab kadak-a
ang paon
apan usahay dili mao
ang gidak-on sa
imong mapaslan

ikasiyam: kinahanglan
nga taas og pasiensya
ang mamasolan

ikanapulo: adunay gamhan
nga isda
nga pati ang pasol
iyang maputol

Usa Ka Higayon

Kon usa lang ka higayon
Unsay gustong buhaton karon?

Akoy
2010.4.21

Naipit Sa Sira Sa Kahigayonan

Napaslot ang kasingkasing.
Hapdos ang dughan
Sa pait nga dugo nga mikatay
Sa kaugatan ug mihalang
Ang panghupaw
Karong taknaa.

Akoy
2010.4.21

mahimo kaha?

nga imo ko
pero dili ka ako?

nga usa lang ang ako
unya usa ka gatos na imo?

nga kubtan nimo ang ako
unya ang imo
dili nako maduslak?

kagalot ba nimo
nga moingon nga mahimo

pangutan-a sa pod ko
kay motubag ko

gusto kag takbas
sa liog?

o tusok sa likod?


kalaog lang gyod nimo
tan-awa ko

pekat!

gender sensitivity seminar sa hotel camila

kon dakog tiyan
pulis

kon istrikto
judge

kon tabian
teacher

kon kusog manampa
igsoon

kon kusog manghilabot
silingan

kon kusog manomboy
bana

kon mokiay labaw pa sa babaye
bayot

kon hugawan
lalaki na

kon pilian
babaye

unsa pa ba ang wala nako mahibaw-i
ning dapita?

ang last nga pangutana
kon magbabalak?

unsa ba?

naay mitubag:

buang kuno.
giatay!

sa dihang natubag na ni Eddiepos ang tigmo sa Sfinks

ah, sa dihang natubag na ni Eddiepos
ang tigmo sa Sfinks
natumpag ang iyang nawong
maayong pagkahilos ang iyang ilong
ang iyang pako
nabako natikoko ang iyang
tanan
nahimong abo

mao kana ang nahitabo kanimo higala
sa dihang nahibaw-an
na nako ang imong ngalan

hilom ang baybayon
wala na ang tingog nga maabiabihon

ugma sa ikasiyam ka adlaw
sa kalendaryo sa mga balaan nga mga buktot
didto sa gasanga nga dalan
sa bungtod nga miawit kabahin sa mga
sapa
magbabag ang bag-ong
Sphinx

ang iyang tigmo dili na kabahin
sa tawo

kabahin na kini sa
(ayaw kahadlok, panampong sa imong ilong
og baba)


... sa tae.

dili ko mosulat kabahin sa kasubo,
malipayon ko karon,
dili ko mosulat kabahin sa kapobrehon
kay nakakwarta ko gahapon,
sulaton ko ang kaanyag
kay nagdulog mi's payag
dili nako sulaton ang kabahin sa sip-on
kay limpyo ang akong ilong,
wa koy labot sa mga kabahong
kay kana dakong sampalong
wala kanako ang kahiubos
kay tam-is ang dugos

"ngiga oi!", misugid ka,
"wa gyod mausob ang kabakakon ba!"

ako, og ikaw

ako og ako lang
ikaw og ikaw lang
ang mokaon sa
atong mga problema
ang mousap sa
atong kasubo
ang molubong sa
kalimot sa atong
pagkaparot.,

apan ang atong kalipay
ila usab
ang atong kadaugan
kadaugan sa tanan

kitang duha
haskang bugoa.

adunay lugar

adunay lugar nga moingon
dali diri, walay mag-iyak diri
puro kalipay,

naay usa ka souk nga nanitsit
psst, walay bata nga gidaog-daog diri
ali diri para kini kanimo

naay luna nga nangamay
ali diri, daghang pagkaon
wala ang kagutom diri

naay lain nga misaad nga
sa ilang lugar dili problema ang
kwarta, nangimbitar

gisugdan niya og lingilingi
kay unta siya mopili
kalit lang nawala ang sitsit
nahanaw ang nangamay
nahilom ang nangimbitar.

sa mga isdang naglangoylangoy

ang kanunay nga hinungdan
baya sa among away

kay sige niyang mahinumduman
nganong gitangtang nako
sa akong tudlo
ang singsing sa among
kaminyoon,

didto sa Bohol Beach Club,
pati relo
akong gitangtang

sa akong kapungot sa panahon
gilabay ko kini sa
lawod,

misalom ko nangandoy nga dili
na unta motunga

apan ang mga isda nga naglangoy
didto
nga akong nakita
naghatag kanako sa mga katarongan

dili kamatayon ang tinood
nga kagawasan

tsk! tsk! tsk!

dungga ang
pamalibad sa usa
ka taluto,

tsk! tsk!

ngano ba?
ngano ba?

nga namalibad
man ang taluto?

ay! migimaw
ang ulo sa ok-ok!

sinaw, og
bungotun!

3:31

wala na
wala na
ang kagahi
sa akong ubo

wala na
wala na
ang kagahi
sa akong ulo

gahi pa
gahi pa
ang dili para imo!

pagkaanindot sa kaadlawon

hinaot unta
nga nakita mo na usab
ang kaanindot
sa kaadlawon,

ambot og nakatimaho
ka pa
sa nanghumot kong
labana!

ooppps!

kon nauna ka na
ayaw sa

paabota sad ko
ning akong

pagpaboto!

TROIS

dali diri tupad kanako
tupad usab kaniya
tanday kanako kay motanday
usab ako kaniya

tulo kita dinhi
sa usa ka katre

mangatulog
magpautog.

3:21

Ay!
Gauna
Ang iyang orasan.
Ang akoa
Ulahi ra.

Akoy
2010.4.21

3:19

Abi niya...
Diay hunahuna ra.
Kay ania
Mata pa.

Akoy
2010.4.21

3:21

walay pulos kining atong gugma
kon wala na ang atong mga lawas
ayaw ako patohua
nianang gugmang bani
nga naglutaw lamang sa suba
og gianodanod
sa mga pangagpas

kining akong gugma kanimo
adunay bukog og panit
daghan ang unod daghan ang singot
asgad og tam-is gilamog
diha sa yahong sa akong dughan

dili mo ako higugmaon sa hunahuna lamang
dili ako mosugot niana
hikapon ko ang imong hubonhubon
sama sa paghikap mo sa akong hubonhubon
pangitaon mo ang akong ayuyok
sa kalipay
hagughaguron ko ang taas mong buhok
simhoton ko kini
hagkan

ang imong mga ngabil akong tam-osan
ayaw akong puyuka nianang hunahuna lamang
kay sama niining akong mga balak
tinood kining tawo
undan, piang, taslakan,
og kon imo hagiton
kusog kining modagan

mao lang kini ang akong ipasigarbo kanimo

...nga usa ka kaadlawon niana
(3:09)
ako lamang ang
nagpabilin nga buhi
ako lamang ang
nakig-unong sa kasubo
nakig-inom
sa kamingaw
nakigsandurot sa tanan
nga bugnaw

ugma sa kabuntagon
sa akong mga mata
nga nanglawom
suginlan ko ikaw
kabahin niini

itapad ang imong panyo
sa usa ka tasa nga kape
og pandesal.

sa samokan nga tanlag

sa samokan nga tanlag
nga morag mga hulmigas
nga namaak sa
akong tiil samtang nagdupa
ako silong sa langit

ang mga bitoon
mao lamang ang nagpalika og
kalooy diri kanako

may panahon ra
nga ang tanlag
makasabot ra kanako

karon mamahimo nga ako
iyang bulagan
apan ugma damlag
kon maayo na kining akong
mga samad
sayod ako
og kini mao ang akong paglaom
bugtong nga paglaom
nga ang akong
tanlag
og ang akong kasingkasing
magkahiusa
og haw-as kanako
ning gabaraw
nga kalisdanan

SILINGAN

gilantaw ko ang suga
sa imong payag
ako lang gisusi kon kini
buhi pa

wala na silingan
patay na ng kahayag

ako nga wala mahikatulog
gitikaw sa tanlag
migawas sa akong lawak
giablihan ang pultahan
og milingkod ko
sa balilihan

nangita ko og bulan nga
sarang akong
makumpisalan

gisugdan ko na pagsugid
ang tanan
apan ang bulan wala mamati kanako
mipahiyom lang kini
mihatag og lamdag
og dayon og lakaw tago
sa baga nga kakahoyan

alang sa hingtungdan

sa pag-abot mo
karong nagtupad na kita
og pagpangaon
nagsalo sa grasya
sa Kinaiyahan

wala na mogahi ang akong ubo
og kini gikalipay mo.

2:42

karon
wala na molihok ang kalibotan
nagpondo ang hangin
wala'y kisaw ang mga dahon
sa bulahan

wala na ang mga tunob
sa mga dyosa
sa agianan sa mga hari

subaya og asa
pamatia

ang ilang mga tunob
ania sud sa akong lawak
ang ilang mga tiil
tupad sa akong tiil