Pagsinggit Sa Tampi Sa Suba

Pagsinggit Sa Tampi Sa Suba
i. taghoy taliwa sa katalagman
Gipangita sa anino sa akong pilok
Ang pundok sa baha, gihinol
Sa kumingking sa among sagum-ot nga buhok
Ang haguros sa bastos nga yamog. Ang taliwa
Sa buntag ug gabii walay kalahian
Sa multong nagpangayo og limos
Nanlimbawot ang among balhibo
Tungod sa singgit nga gisapnay sa among mga puya
Nakigsambunot sa nagkadaiyang alingasngas:
Nagsipok nga mga gangis, nangadyeng mga tiki
Gapasan kaming natugsaw sa Bentana
Patalinghogan ba namo ang kapait sa bakho sa ulan?
O kaha padayon kaming magpabungol-bungol
Sa nagkanuos nga bahakhak sa pikas tampi?
Ah, sa bahakhak nilang dunot, uga nga luha—
Silang naluwas sa katalagman
Sa dalugdog. Magpabuta-buta na ba lang kami
Sa pagpanglipagha sa among panit
Isip timailhan sa pagwara-wara sa alingatong?
Oo, pagadibuhoan nila ang daot
Nga mga panultihon sa udtong-tutok
Kilat silang tunok sa among dugokan
Kilat sila sa nagkutoyng dalugdog
Kilat sila sa halayong lubnganan
Kilat silang nagkamang; itom nga ulod.
Puthawng anino lamang kaming nangagipod
Gikan sa kahapdos sa among pangos.
Alang nila, susama lamang kami sa hangol nga kalag
Way pagka kabalaan, taralong way hinungdan
Sa mini nga Sanhedrin
Manglutaw ang gay-ot namong kalawasan
Ipanigsusi na lang kaha namo sa tuktugaok
Sa mga manok-ihalas. Nalisang kami, lisang kaayo
Nga basin sa pagkahugno sa pal-og, saw-on
Ang gabok namong mga anago
Karon, naglantaw na kami sa sapa, ania na—
Mabalbag na ang sentido sa among mga singgit
Moaslay na ang pus-on sa tuboran
Hinunoa, nasayod kami: dili kami magpakitabang sa rebulto
Sa mga anananggal, dili namo ibaligya ang gilukdo
Nga banga ug kaban. Sanglit nahapnig dinhi ang
Bahandi nga giampingan sa among kaliwatan
Ihangyo namo: sa matag halok sa sawumsom
Pasagdi ninyo, pasagdi ninyong
Magyamyam kami og mga panangpit.
Subling hapyoron ang dughan sa among mga inahan
Gigunitan ni Lulid ang sitro— ang kalipay sa among mga anito
Dili kami moyukbo sa puting diyos.
Bisan mahutdan pa kami sa yuta.
Dili mongisngis ang among mga kinumo
Sanglit yuta man usab ang among sambog.
ii. hukom sa suba ug ang piyak sa nikiladong bantayog
Walay kahulogan ang daling
Pagtuang sa ulan. Tungod kay nagsugwak na
Ang tinubdan sa kaligutgot. Namudlat na ang bangkaw
Sa mga manggugubat sa among kaliwatan
Andam nang ihimugso sa sabakan sa kabaghion,
Ang mga anak sa yuta; sila ang mga libgos nga
Dugay nang gipaabot sa gikatakdang tigpanurok
Dili sila kapugngan bisan sa suwab
Sa tinegre ug binagon . Walay talawan sa among talay,
Ang kasundalohan dili moatras—
Hinunoa, motimbakuwas sa sidsiran sa kahilom
Ang mga bituong day-o
Ania kami nga naglaas sa taming ug sundang
iii. epipaniya sa mga biniyaan
Ipahamtang ko ang gahom sa sungkod
Sa matag kapukan sa gamot, usa ka obituwaryo—
Nangislag ang mga diwata ni Caravana
May hulga sa trahedya ang mga ngabil nga lisang
Nagkurog, nagbakho, nagpanglingo
Gani wala may ikayawyaw ang
Libat nga talan-awon sa prosesyon
Paminaw kamo sa linunggoag ulong tigkansiyon
Magpangamay sila sa pundidong mga aninipot
Bisan pa ang mga ingon niining ritwal, tipaka lamang
Sa kuyamis nga pangandoy, kasugiran na lang—
Usa na lang ka mito ang kinulit, itom nga Diyos
Ang lang-og nga gininhawa sa bakakon
Ug doktoradong tigsugilon
Maoy magpatigbabaw sa kasadpanong hutuhot
Sila ang mga tagsala nganong nabugto
Ang pisi, ang manluluwas nga pisi
Walay magunitang tanod sa kamatuoran—
Usa kini ka balinsuhi!
Hinay-hinay nilang gigum-os ang mga gabii
Ay, nangislag na ang mga buang nga kabog
Ang hulagway sa kaibog, usa na ka halayong kagahapon
Kay mahilomon na kining gitunod sa lubnganang
Walay timaan. Maaninaw mo ba ang tigbayon
Sa ilang mga kalag nga nanagtago sa katalaw sa kangitngit?
Mga manggugubat silang walay itlog!
Mga manggugubat silang kanding nga
Motiyabaw sa ting-ulan, mga bunhok silang
Nanuksok ilawom sa sayal. Wala akoy nasil-ip
Gawas sa gibus-awng baho sa nangalata
Nga mga iring, iro, nadunot nga kalawasan
Ang taliwa sa duha ka tampi
Usa ka teyatrong gidulaan sa kinabuhi ug kamatayon
Hangtod na lang dinhi ang sangpotanan.
iv. odesiya sa mapahigawasong kabugnaw
Salamat sa obeliskong tuod sa kaingin
Ilansang namo dinhi ang among kaluwasan
Walay malupigon nga makahimo pagbungkag
Sa among pagkinuptanay
Dili mangurog ang among tuhod
Andam namong antoson ang kabinhod sa
Balit-ad namong pagluhod
Hangtod na lang kami dinhi, nangagadlas
Ang lawas nga gipiyestahan sa pangos ug bun-og
Apan dili kami kaposon sa gininhawa
Magtuwad kaming mag-ubog sa baha
Moaginod kami, moaginod nga mainampingon—
Nasayod kaming manggahi ang among kaunoran,
Sa kahapdos sa paslot niining among panaw
Niining taas namong panaw
Ganti niini ang malantawng kahayag
Nasayod kaming sa unahan nagpaabot kanamo
Ang lantay sa among pagpahulay
Ug dinhi motagpilaw kaming magpahiyom
Mokugan sa panahon ang samad sa among dughan—
Ang samad sa among pagbati
Subli namong gakson ang kahumot
Sa among mga halad. Kami karon ang bag-ong binhi
Sa pagkahimugso ug kinabuhi
Ug sa bulok sa lunhawng kabuntagon
Subli kaming magpatianod sa gasa nga
Giampingan sa among katigulangan
Ug sa kabuntagon usab namo ipahiluna
Ang kabalaan sa among bukog ug dugo…

OMAR KHALID

(Ang bersiyong Tinagalog niining balaka mananaog sa Unang
Pinasidunggan
sa Gawad Surian sa Tula—Gantimpalang Collantes ubos sa pagpasiugda
sa Komisyon sa Wikang Filipino. Ang pasidungog gitunol sa Cherry
Blossoms Hotel, Ermita, Manila niadtong Abril 2, 2008. Ang hunta sa
mga
hurado gitagsiyahan ni Dr. Cirilo Bautista.)

Kabriel Macondo: Duha Ka Balak

Mga higala naa na sab koy duha ka bag-ong balak nga akong ikaambit
ninyo. Ang unang balak nag-ulohan og "Laylayan tika." Kining balaka
akong namugna isip usa ka paghalad sa akong inahan. Ang unang ulohan
gyod ani mao ang "Oda alang kang Nanay" nya namubo ngadto sa "Kang
Nanay" hangtod nahimong "Melodiya Ka Nanay." Apan si Bay Omar Khalid
misugyot nako nga ang nindot iulohan mao ang "Laylay Sa Hangin." Apan
sa
akong tantong tinimbang, mas nindot wagtangon ang hangin kay mahimong
mosugyot nig way kapaingnan. Busa, "Laylayan tika" ang haom nga ulohan
sa balak.
Ang ikaduhang balak, namugna sa dihang nagrebisar ko sa naunang
balak. Samtang nagrebisar, kalit lang dunay misulbong nga kalagot sa
akong kaugatan. Ug sa wa madugay, miawas ning balaka: "Litaniya Taliwa
Sa Sementong Kalasangan."
Laylayan tika
Paminawa ko Nanay:
orkestra
ang imong tingog
himoon ko
ikaw nga bulawang bantayog
sa lapad nga luna
sa akong panumdoman
isaad ko: di ka
matumpag. kanunay kong
tadlason
ang dalan-dalan
sa akong kagahapon
diin mibukad
ang akong antuwangang
kasingkasing
sa dihang akong gihapuhap
ang silaw
sa adlaw
nga mibatog
sa imong balaang nawong
di. ug di ko itugot
nga masanapan
sa lang-og kalimot
ang pagwilik-wilik
sa akong talidhay
uban nimo.
way, anino,
nga makahulip, nimo.
di ko maihap
ang mga bituon
sa imong mga singot
nga imong gipagilak
alang nako
di ko sab masubay
kon pila na ka kabuntagon
sa akong kinabuhi
nga imong gipukaw.
wa ko malimot
nga nagtaghoy-taghoy
ang gilangit ko
nga galamhan human
sa paggakos
sa imong maamumahong
tingog nako.
Nay, gilukdo mo
ang tanang hagit
sa panahon
gisalibay mo
ang tanang hadla
gipakigbatokan mo
ang multong salimuang
gipakigharongan mo
ang bagyong kahingawa.
Nay, obra maestra ka
sa dihang wa mo pahaguka
ang imong kagabhion aron
lang imong masuta
nga naa pay mosubang
paglaom alang nako.
ikaw ug ikaw ra gyod,
Nay, ang tabunong unod
ug Bathalan-ong bukog
sa gugma...
Litaniya Taliwa Sa Sementong Kalasangan
Ayaw kog suginli og mga bituon.
Gikawat mo ang laylay
Sa akong kabuntagon
Giulingan mo ang akong hubakong kalag
Paminaw:
Plawtang yabag
Ang akong tingog---
Alingugnog, alingugngog!
Natumpag na ang baldadong bantayog
Sa akong kaugalingon wa na koy
Angay nga tadlason ang akong odesiya
Sa akong yutang Tabunon
Usa ka muryatic nga ilusyon!
Nalawos na
Ang akong antuwangang
Kasingkasing nadat-ogan ang silaw
Sa akong adlaw og mga dag-om.
Alkitran ang akong katarata.
Nakasabot ka?
Ayaw, ayaw na pukawa
Ang akong kaugmaon
Di na ko pagakos
Sa imong hagawhaw---
Malinglahong hagawhaw!
Kay way bili ang akong pagkabiba
Sa mga hadla sa nagwandog-wandog
Nga panahon ug
Sa akong pagsalibay sa akong alindasay,
Halangdon ang magpalamoy sa kilat.
Timan-i sab: mibarag ang akong pagginhawa
Ug patay na akong kahingawa.

-- KABRIEL MACONDO