Pagpaminaw sa mga Baki
Listening to the Frogs
Sa beranda, ubos sa nataran sa munisipyo,
In the patio, below the town hall’s garden,
Paminawon ko ang panag-istorya sa mga baki.
I will listen to the conversation of the frogs.
Nahimuot ako sa ilang kukabildo,
I am amused by their talk.
May panahong nagkadungan,
At times, they talk at the same time,
Daw nagkontes, palabwanay,
As if in a contest, trying to outdo each other.
Usahay tinagsa nga tubagon dayon sa uban.
Sometimes one talks and the others reply.
May panahong hilom sila,
There is a time when they are silent.
Nakamatikod seguro nga may naminaw
Maybe they noticed that someone is listening
Ug nakasabot sa ilang panglibak.
And understands their gossips.
Apan may lahing pagbating migakos
But there is a different feeling embracing
Sa akong dughan.
My chest.
Dili ko tiwason ang pagpaminaw.
I will not continue listening.
Milupad ang akong panan-aw
My eyes flew
Sa haw-ang nga kahigaran,
To the bare hills,
May pipilang falcatta,
The few falcattas,
Nagpalayo sa mga gomang bag-ong nanalingsing,
Stands far from the rubber trees newly budding.
Ang ilang dahon, lunhawng kwaknit,
Their leaves are like green bats,
Nagbitay sa kasangahan.
Hanging in the branches.
Abri pa ang mga bintana sa mga balay
Still open are the windows of houses
Nga nangandam sa kagabhion.
Preparing for the evening.
Abo ang langit. Gihuyop na ang mga dag-om.
The skies are gray. The black clouds are blown away.
Sa may duol, nagtalay ang mga million flowers:
Nearby, the million flowers stand in rows.
Rosas, gladiolos sa hagdanhagdang hardin.
Roses, gladiolos in terraced gardens.
Bulok sa kinabuhi ang mga million flowers---
The million flowers reflect life’s colours---
Asul, lila, pula, maroon, balaw.
Blue, pink, red, maroon, brown.
Urot pula ang mga rosas.
The roses are orange.
Dalag ug kahel ang mga gladiolus
The gladioli were yellow and orange,
Bugnaw ang huyohoy.
The winds are cold.
Paspas ang tinubagay sa mga baki
The questions and replies of the frogs were fast.
Bahin sa ilang kasinatian
It is about their experiences
Kaniadto ug karon.
Before and today.
Naminaw ko
I listened.
Apan dili, dili ko ipanabi
But no, I will not talk
Ang ilang mga sugilanon.
About their stories.
EL CUEZON
March 21-22, 2005
Concepcion, Misamis Occidental
3/31/2009
PAGHULAT
PAGHULAT
WAITING
Ang mga lunhaw naghulat sa imong pag-uli ---
Greens wait for your homecoming ---
mga tanom sa harden nga nangalaya,
plants in the garden wilting,
ang mga humayang duol nga kanunay nagbag-o,
ricefields nearby ever changing,
Mga kahoy taman sa lagyong mga higad nagpangamay.
trees up to the distant hills beckoning.
Sama sa mga kamot
Just like the hands
nga naghulat sa imong pag-amen
you would kiss,
mga lawas nga naghulat sa imong paghalog,
bodies you would embrace.
Ug wala ka miabot.
And you stood them all.
dili kay gusto nimo.
Not because you willed to.
May nagpugos kanimo.
Some—made you!
Ang panumduman nagpabalik sa panahong nangagi
The memory plays times before the present.
Miabot ka isip usa ka gasa, human sa kadaghang pagsulay,
You came as a gift, after many tries,
human sa daghang tuig nga paghulat.
after many years of waiting.
Ikaw ang modelong anak nga mipintal og mga pahiyom
You were the ideal son who painted smiles
niining balaya, sukdanan sa mga igsoong
in this house, the model for siblings
nangita og giya,
looking up for guidance,
usa ka estudyante Sa Pamantasang
a student from The University
naghambin og mga paglaum nga bug-at pa sa mga barbell.
bearing promises heavier than barbells.
Ang imong barbel naghulat na sa
Your weights now await
imong pag-alsa, ang imong kamera naghulat
lifting, your camera awaits
sa imong pagklik, ang imong mga klase naghulat
clicking, your classes await,
sa imong pag-abot.
your coming.
Ang imong higdaanan naghulat sa imong lawas
Your bed awaits your body
nga mahagbong, ang imong mga sanina naghulat
Falling, your clothes await
sa imong kamot nga mamili,
your hands selecting,
sa imong lawas nga magsuot nila
your body wearing them.
Pagkahuman sa imong pagkawala ug sa tawag nga misira
After the absence and that call that sealed
sa imong kaugmaon.
your destiny.
Namuti ang mga mata sa paghulat.
Eyes turn white with waiting.
Mihilak na ang imong mga ginikanan sa national tv,
Your parents cried on national tv
aron ikaw mauli, nangamuyo bisan na lang sa imong lawas
for your return, begged even for just the body
para sa usa ka desenteng paglubong.
for a decent burial.
Dili man unta dalag ang imong panit,
You were not yellow-skinned,
kadtong gimarkahan nga kidnapon.
those marked for kidnapping.
Wala man magluwa og bulawan ang imong ginikanan.
Your parents do not spit gold.
Ang kasingkasing sa nasud –migahi na sa mga coup ug korapsyon
The nation’s heart –hardened by coups and corruption,
mga bakak ug intriga, mibalik paghumok para kanimo
lies and intrigues, grew soft again for you
ug may mga pag-ampong gisambit para sa imong pagbalik
and prayers were lisped for your return.
Ang mga mahal nga kasingkasing
Beloved hearts
mitan-aw sa unahan
scan the horizon
nangita sa pamilyar mong pamayhon
for your familiar figure,
way seguro, unta, Ginoo, palihog,
who knows, God, please,
sa imong paghibalik.
for your return.
Pastilan nga paglaum
O wretched hope
kanunayng mobukhad sa mga kasingkasing!
forever blooming in the hearts!
Tungod kay
Because
ang mga panumduman lang ang makauli.
only the memories come home.
Ang mga paghandum lamang ang makabalik.
Only the memories return.
EL CUEZON
February 2004
UP Bliss
Diliman, Quezon City
John Russell, 17 years old, a UP College of Home Economics student was kidnapped. His parents had already paid P500,000 to people who had demanded money for his release and still he was not returned.
WAITING
Ang mga lunhaw naghulat sa imong pag-uli ---
Greens wait for your homecoming ---
mga tanom sa harden nga nangalaya,
plants in the garden wilting,
ang mga humayang duol nga kanunay nagbag-o,
ricefields nearby ever changing,
Mga kahoy taman sa lagyong mga higad nagpangamay.
trees up to the distant hills beckoning.
Sama sa mga kamot
Just like the hands
nga naghulat sa imong pag-amen
you would kiss,
mga lawas nga naghulat sa imong paghalog,
bodies you would embrace.
Ug wala ka miabot.
And you stood them all.
dili kay gusto nimo.
Not because you willed to.
May nagpugos kanimo.
Some—made you!
Ang panumduman nagpabalik sa panahong nangagi
The memory plays times before the present.
Miabot ka isip usa ka gasa, human sa kadaghang pagsulay,
You came as a gift, after many tries,
human sa daghang tuig nga paghulat.
after many years of waiting.
Ikaw ang modelong anak nga mipintal og mga pahiyom
You were the ideal son who painted smiles
niining balaya, sukdanan sa mga igsoong
in this house, the model for siblings
nangita og giya,
looking up for guidance,
usa ka estudyante Sa Pamantasang
a student from The University
naghambin og mga paglaum nga bug-at pa sa mga barbell.
bearing promises heavier than barbells.
Ang imong barbel naghulat na sa
Your weights now await
imong pag-alsa, ang imong kamera naghulat
lifting, your camera awaits
sa imong pagklik, ang imong mga klase naghulat
clicking, your classes await,
sa imong pag-abot.
your coming.
Ang imong higdaanan naghulat sa imong lawas
Your bed awaits your body
nga mahagbong, ang imong mga sanina naghulat
Falling, your clothes await
sa imong kamot nga mamili,
your hands selecting,
sa imong lawas nga magsuot nila
your body wearing them.
Pagkahuman sa imong pagkawala ug sa tawag nga misira
After the absence and that call that sealed
sa imong kaugmaon.
your destiny.
Namuti ang mga mata sa paghulat.
Eyes turn white with waiting.
Mihilak na ang imong mga ginikanan sa national tv,
Your parents cried on national tv
aron ikaw mauli, nangamuyo bisan na lang sa imong lawas
for your return, begged even for just the body
para sa usa ka desenteng paglubong.
for a decent burial.
Dili man unta dalag ang imong panit,
You were not yellow-skinned,
kadtong gimarkahan nga kidnapon.
those marked for kidnapping.
Wala man magluwa og bulawan ang imong ginikanan.
Your parents do not spit gold.
Ang kasingkasing sa nasud –migahi na sa mga coup ug korapsyon
The nation’s heart –hardened by coups and corruption,
mga bakak ug intriga, mibalik paghumok para kanimo
lies and intrigues, grew soft again for you
ug may mga pag-ampong gisambit para sa imong pagbalik
and prayers were lisped for your return.
Ang mga mahal nga kasingkasing
Beloved hearts
mitan-aw sa unahan
scan the horizon
nangita sa pamilyar mong pamayhon
for your familiar figure,
way seguro, unta, Ginoo, palihog,
who knows, God, please,
sa imong paghibalik.
for your return.
Pastilan nga paglaum
O wretched hope
kanunayng mobukhad sa mga kasingkasing!
forever blooming in the hearts!
Tungod kay
Because
ang mga panumduman lang ang makauli.
only the memories come home.
Ang mga paghandum lamang ang makabalik.
Only the memories return.
EL CUEZON
February 2004
UP Bliss
Diliman, Quezon City
John Russell, 17 years old, a UP College of Home Economics student was kidnapped. His parents had already paid P500,000 to people who had demanded money for his release and still he was not returned.
Subscribe to:
Posts
(
Atom
)