sa imong dapidapi

akong ipatong ang akong usa ka kamot
batia ang kainit sa adlaw sa
sayong kabuntagon nga mihapuhag
sa usa ka basa pa nga
dahon
sa mga hamog kaniadtong kaadlawon

batia ang kinabuhi gikan sa akong palad
ang awit nga anaa sa mga ngabil
sa akong mga tudlo

sa imong dapidapi
akong pakatayon ang bag-ong
balak sa akong
kinabuhi

magtagbo kitang malipayon
dapit sa atong hubonhubon

ang kalooy

ang kalooy miabot sa
hardin nga wala mamulak

gihagkan niya ang yutang
nagliki
gihapuhap niya ang mga
dahong nangalaya

gigakos niya ang kahoy
nga patay
gibubuan niya sa pagpangga
ang mga gamot nga
napaslot

apan bisan pa niini
wala gayod mamunga ang
punoan sa santol
og wala usab mamulak
ang mga rosas

ang panganod nga may kaalam
kabahin niining tanan
sayod nga wala diha sa kalooy
ang tinood nga gugma

gipangita gihapon kini nilang
tanan didto sa hardin
nga wala mamulak
og wala mamunga

ang hardin nga hagbay rang
gibiyaan
sa mga tawong
nagpakatinood

makakanser diay ang pagpangabit?

si roger nahibaw-an ni nene
nga nagkakanser sa iyang
tilaok didto sa america nga karon
gipatambalan ni ceferina

nagduro og katawa ang asawa
nga kanhiay

nag-ugot sa kasakit diri sa pilipinas
niadtong nagpahibalo si roger
nga sila na ni Ceferina
ang nag-ipon sa chicago

kay kuno bugnaw kaayo ang winter
og lisod gayod ang mag-inosara didto
makabuang

kay kuno si Ceferina ang nagtabang
nga siya magkapapel na didto
og dili na magTNT

nagbasol si nene sa dihang iyang
gimaldisyon si roger

nga unta magkamang kini sa yuta
nga sama
sa usa ka bitin
sa tibuok niyang kinabuhi

kadaogan

niadtong gabhiona
sa dihang gipalong na
ang suga sa kusina
giangkon
dayon sa ok-ok ang
usa ka momho
sa bahaw
og dayon iyang
gibandilyo ang
iyang
kadaogan didto sa
tanag suok
sa kangitngit...

si lolo tasyo

i

miadto sa Dipolog
miliko
mibalik sa Katipunan

nakalimot
sa iyang tuyo

ii

pag-abot sa iyang
kwarto
dili maabri ang
pultahan
wala sa iyang kamot
ang yabe

iii

milingkod sa sofa
tan-aw og TV
balhin-balhin sa
channel
way nauyunan
gipatay
ang TV

iv

migawas sa balay
milingkod
sa dakong bato
sa iyang hardin
silong sa kahoy
sa mangga

v

milantaw sa palibot
nangutana siya
asa na ba kining lugara?

vi

walay mga tawo dinhi
wala na ang mga manok
og ang iyang mga piso
walay sulod ang tangkal


vii

pagkamingaw sa balay
dako apan walay sulod
ang tanan nga kanhiay
wala na ang kalipay

viii

mibalik sa sud
nanamin siya
gamit ang antipara

ix

pagkaputi na sa iyang mga buhok
pagkakunot na sa iyang agtang
nagkurog na ang iyang mga kamot
dili na niya masugo ang mga tudlo
sa pag-undang og kitoy

x

miabot na ang panahon
sa pagpahulay
mihay-ad siya sa sofa
natulog og
wala na mimata

kabahin ni B.B.

gipul-an na siya sa mga abogon
nga anino og

kaganihang buntag
gialisdan niya kini sa usa ka tin-aw
kaayo nga larawan sa kahayag

ang iyang nawong nga hamis
suot ang antiohos
maklaro na

og sa iyang suwang
makita na ang
iyang pinul-ungan
nga bungot

ang sunod unta nga mahitabo
mao ang paggawas sa
iyang tingog

apan layo ra kaayo siya
gikan kanato

ang atong madungog
mao lamang ang
hagawhaw sa usa
ka amang

sugilanon sa tawo nga malipayon

oo, nahitabo nga gikamatyan niya
ang iyang takuban
og sa iyang haya
sama sa iyang takuban nga maya
sama sa tanang higayon
gidayeg siya sa mga tao
hangtod na kini sa iyang lubnganan
wala gayod nila makita ang iyang
nawong diha sa ilalom sa maya nga
takuban,

nadugta na sa paglabay sa panahon
ang tinood nga kagul-anan
sud didto sa takuban nga maya
og malipayon

mao kana ang sugilanon sa usa ka tawo
nga dinayeg og malipayon

pagpakahilom

miabot ang iyang bana
nga nagkadugo
nakuyapan sa ilang hagdan
nga wala gani
kapangayo og Ayo

migawas si Titang
wala'y tingog
gidala ang bana sa
sud sa ilang payag

nag-init og tubig
nagkuha og trapo
hinay-hinay niyang
giwagtang ang
mug-ot sa dugo nga
naghisgot og
panimalos

pagkahuman tak-om
ang baba
midulog tupad sa iyang
bana

wala siya masayod kon
unsa ang dangatan
ugma

kalipay

nagtindog ang taas nga tawo
nga nagbitbit og daro
sa kilid sa labat nga kawayan
sa ilang payag
tupad sa iyang puti nga iro

sa silong sa hanong nga kahoy
sa caimito
milabay ang bugnaw kaayo
nga hangin

magtiayon

ang usa gustong mahimong
pak-an
gustong molupad bisan asa

ang usa hagbay rang nahimong
bato
uga, bulad sa adlaw,
bisan sa kadugay sa panahon
wala maliki

haklop

ang pagdap-ig sa imong
paa sa akong
paa
morag haklop sa
handilob-on
sa akong hubag
nga gangotngot
dapit
sa akong sampot

bulanon

pagkadako gayod sa bulan
karong gabhiona

sa iyang tiilan anaa
ang payag
kilid sa kahoy nga
akasya

walay suga
apan adunay wala mangatulog didto

ang mga dahon
nangahulog
kuyog sa tayhop sa
hangin

padung na ang kagabhion
hinay nga mitabon
sa mga suga nga
nangapalong

ang mga dahon
walay mga pulong
ang kagabhion
walay kasamok

mga hagok og mga kanaas
ang mga damgo

kamatayon

sa pag-abot sa panahon
nga dili na mangita og antipara
ang akong mga mata,

kanang wala na ang mga balak
nga mitubos kanako

mokuyog ako kanimo
bisan pag
wala ka na'y gusto pa
kanako

PAGKAHANAW

hapon na kadto
ang bato tupad
sa iyang anino

ang anino gilamoy
sa kangitngit
apil ang bato nga

nagpakahilom lamang
sa dihang
gilubong nila ang
adlaw

Uyab Sa Higala

Sa Pughawng Langit, samtang gasayaw ta
Ug bisan duha ka dangaw ang atong gilay-on,

"Naa ba kay nabatyagan diha sa atong taliwala?"

"Oo", tubag nimo.

Mipadayon ta sa pakigduyog sa labyog sa tugtog
Mitagamtam sa init sa gimok niining panagkuyog

"Hinaot makakita ko og sama nimo ka gwapa
Sa Habagatang Panganod nga akong puy-an"

"Daghan lagi gwapa didto, makakita ra ka".

Taod-taod, nanghagad ka nga mopauli na,
(didto sa imong kaugalingong puloy-anan).
Ang imong kaanyag milingi, nanangpit diha
Sa pultahan nga abli na, gapaabot kanako.

Wala ko mikuyog nimo,
Uyab ka sa akong higala.

Akoy
2010.3.5

pagtoo

kon mitoo ka
kanako
palihog ayaw ko
dalhi og
lamparilya
aron lang unta nimo
makita ang
kasinaw sa akong
ilong

dili ba gihikap
mo naman kini
sa dihang
gigasahan ko ikaw
sa usa ka
halok?

ayaw palihog
pagdala og posporo
og kandila

kay kon imo kining
buhaton
mamatay ang
akong gugma

ang pagawas

gusto nako nga ang pagawas
sama sa usa ka
pultahan nga hinayhinay
nga nagpasulod og kahayag
padulong sa katre
nga kawayan,

dili dayon katunga,
kon mahimo
gamay lang kaayo nga
lat-ang
sama sa pagtangtang
nimo sa imong
sanina.

ting-ani

gisunog nila ang tanan nga uhot nga nabilin paghuman nilang giok,
palid, sukod, salod, og hipos sa sako sa tanang mga gihay sa humay.

ang aso, nga naghuot sa akong dughan, ang kalayo nga nagdilaab
sa daplin sa mga basakan, ang mga anino sa mga nagdaob niining kagabhion,

nagsulti kanako nga karon ting-ani na usab, daghan na usab ang magsamparay
sa kahubog, magsyagit sa kalipay sa tagay sa tuba og tanduay, mag-ilog sa sumsuman,

daghan na usab ang paa nga matandayan, baba nga magbula, buhok nga makalkag,
mga hunghong sa mga pasalig, daghan na usab ang maburos sa mga saad,

og ako nga naglikay niining tanan, gisapat, mipasibat sa akong sakyanan, pakusog
sa dalan nga napuno sa aso, pagawas, nagdali, magpahilayo aron makaginhawa

sa presko nga hangin didto sa unahan, kilid sa utlanan
sa pangandoy og katumanan.

pagputol nimo sa ikog sa tiki

sa dihang giputol na nimo ang ikog sa
tiki nga dugay na kaayong nagsuroysuroy diha sa imong kisame
sa dihang nagpatubo kini siya sa iyang bag-ong ikog

wala ka ba kamatikod nga ang iyang bag-ong ikog
dunay mga mata nga nagtan-aw kanimo og naghandom
kon imo ba nga gihandom ang
kanhiay niyang ikog nga imong giputol
nga wala nimo usiki bisan usa na lamang ka pulong
nianang pagbasol?

wala ka ba ingna niya nga bisan og dugay na nga nawala ang daan nga ikog
ang bag-ong ikog
naghisgot gihapon sa sugilanon nga dili malimtan
sa tumoy sa dila sa bag-ong ikog?

aron ka makasabot niini, putla pag-usab ang ikog sa tiki nga dugay rang nagsuroy-suroy
diha sa nagusbat mong kisame

paghatag og kahulugan

sa imong pag-ingon nga
"dili ka ganahan moinom og Coke?"
sayod ko sa kahulugan niana
ikaw ang dili ganahan
manghatag ang tinood nga dili ganahan
magpainom,

sa imong pagdapit nga
"basin gahanan ka nga mokuyog niya?'
sayod ko nga ikaw ang ganahan
nga magpabilin, og ako morag imong gisugo
nga unta magpahilayo lang una
kay gusto kang mag-inusara

sahay mao sab kana ang akong gibuhat,
kanang tawong moingon nga
dili ka nako distorbohon
nagkahulugan kana, sa tinood lang,
nga dili usab magpadistorbo.

dili ba ingon man usab niana ang balak?
nagsulti kunuhay, apan wala diay.

sulayan

sulayan ug wad-on.
kulangi ang kawad-on.
dugangi ang nanghinobra.
lantawa,unsa unya ang
mahitabo niining
panghitabo, puros lang mga pulong, pulong sa pulong,
gipamulong, wala ang
kakatol kalami sa tungaw,
ang kalot sa hait nga kuko
diha sa kumagko nga
gilamlam,
nasulayan mo na ba ang pagwala
sa imong naandan?
sama anang kaon pagkahuman sa
tungang gabii?
sama anang pagdamgo nga ikaw kaihion
sa sayong kaadlawon?
nasulayan mo na ba ang wa nimo pagpugong?
lami handumon,
sakit usbon,
apan lami lang gayod nga siging handomon
hangtod nga kini usbon,
wala na ang sakit,
mipuli ang kagilok, ang kalami, ang pagkahupong,
maghimo og pahiyom
nga walay ngalan.

ang gihatag nga kaalam

kagabii gipangayo ko na lang
gayod ang kaalam

wa na ko kaantos
di na nako maantos ang mga
hunghong sa ngiwngiw
sa akong dunggan
ang agik-ik sa
kikik sa kilid sa
among bintana
ang hagok sa iwon
didtos sud sa
taro nga puno
og pasaw
ang kibkib nga tingog
sa tabili
sa ang-ang sa lubi
ang hishis sa halas
sa ilalom sa balay
nga gisalogan og
kawayan

karong buntag mimata
ko nanamin
og kita nako ang
akong mga mata
nga milalom
ang akong liog
nga daghan labhag
sa imong buhok
ang akong likod
nga daghang kawras
sa imong mga kuko

dunay laway ang akong
pus-on
nauga

gipangayo ko na ang kaalam
og biyaan ko na kining tanan
ayaw og iyak

karong buntag maglakaw
kong mag-inusara
padulong sa baga
kaayo nga kakahoyan
magpasilong ko
sa kabugnaw
sa akong utok

gakson nakog hugot
ang mga bukton
sa kalinaw

Mga Mata

Mitutok siya
(Mikidhat ko niya)
Mipahiyom, dayon
Milingiw ang mga mata.

Akoy
2010.2.13

Hiyas

Ang kahumot,
Hiyas niya.

Akoy
2010.2.13

Sud-an

Pipila ka balak
Na-'save as draft'
Wa kita'g kagawsan
Kay ang magbabalak
Naikog sa paggaray sa
Imong ngabil nga daw sud-an
Daw isdang gipabukalan, gilamasan,
Gipalamian og mga utan nga parat-parat
Ug aslom-aslom. 'Unya unsa man?' (Imong
Pahiyom.) 'Lami lagi kaayo. (Milami og samot
Tungod sa imong ngabil nga daw isdang pulaho'g
Hasang, gipabukalan, gilamasan, gipalamian, sama
Ning ginasud-an karon ug ginasud-ong sa atubangan.)

Akoy
2010.2.28

ang pangutana

ang usa ka gamay nga langaw
mitugdong sa usa ka undok sa tae sa kabaw

milupad pagkahuman

nag-suroy suroy kini sa hangin
nagliboglibot sa wanang

hangtod nga sa kakapoy
mitugdong kini sa imong ilong
og aping

imong gidagpi apan
abtik kadto nga langaw nga
daling milupad
og nawala

...

pahalokon mo pa kaha ako sa imong
ilong og aping?

naglawig ang barkong gubaon

naglawig ang barkong gubaon
didto tang duha sa sulod
sa cabin
nga baratohon

naghisgot tag mga kabahin
sa panghitabo nga dili nila
angay nga maduggan

ikaw ang daghang ikaestorya
bahin niini
og ako nagpamati lamang

naglantaw ko sa lingin nga
bintana
lapos sa linya sa kagabhion
wala ang bulan
og mga bitoon dinhing dapita

nagpamati ko
wala nagpitokpitok ang akong mga mata
sahi sa akong naandan

miiyak ka
migakos ko

mipiyong ka og ang akong mga hunahuna
milawig kuyog niining barkong gubaon
nga ugma pa moabot
sa atong kapaingnan

dako ang gabii, lapad
tugnaw, gusto unta nakong gakson
apan duna'y mga pulong
nga dili ko na matulon

dako ang gabii, bugnaw
ang akong mga braso
gibikogan

daghan ako'g mga butang nga akong
gitago
dili ko kini ikasulti sa uban
bisan kanimo

gihigugma ko ikaw
apan dili ko ikasaad ang kahangtoran

nakatulog

sa pagpangita sa mga pulong
nga angay nga ibutang sa iyang balak
nahikatulog si pepe

wala nako kini sugod mahimo
wala ako sugod
patuluga sa pulong

wala ako nakahimo og balak
nga katulgon

hait nga kutsilyo kini nga
miad-ad sa sibuyas

nga nakapahilak kanako
og sa nagbasa

ang kaanyag kuno

ang kaanyag kuno nga matood
anaa sa sulod sa kasingkasing

ikaw nga maoton og dagway
ang mitoo niana

og sila nga mga maoton og kasingkasing
anaa
nagpakaanyag lang gihapon sa ilang mga lawas
og baga
nga nawong

walay kisaw

i
gitunton sa bata ang pasol
sa sapa
nga walay kisaw


ii

walay isda ang
sapa nga malinawon
ayaw ka na og
kalimti

iii

mibiya ang bata
isda lang gihapon ang
iyang gipangita

wa mahigugma

gihagkan ko niya
mibawos sad ko
gihalog ko niya
mihalog sab ko
sa kagilok
mi-fly-away ang
akong buhok
gisuyop niya akong
laway
misuyop sab ko
dayon namog
tunlanay
nagawsan ko
dungan mi
na-flat-tire ming duha
didto sa kama

wa ko kahimo og balak
para niya

bungi

dili ganahan nga taghoyan
kay siya mismo dili kataghoy

kon mokatawa
tabonan ang iyang baba

mahilig sa
"s"

dili ka "pssst"
pormal, dili garagaraon

hilomon,
hinhin, puti kaayo og ngipon
pula sag wait
kiat og kandiis
abtik og mata
taas og ilong
daling kasimhot
dili palautot
di sab dali malimot
di kamaong
mokuot sa lubot
og dayon og
simhot


sapyot
dili labyog ang lubot.

(giawat kang nong inting nga walay pananghid)

ang akong uyoan

nanghambog sa iyang
pagkaningpon sa iyang
kabatan-on

ang iyang uyab kuno nga
si Rina
iyang gipalingkod sa ilang
sala
gipahubo, gipabilangkad
og gihalokan
ang iyang tunga

og uban pa....

(namati ra ko wa ko mikomentaryo)

ingon ana kuno ang
tinood nga
pagkahinangpon

ang among silingan nga maldita

kining sabat sabat sa patay,
nakit-an na noon nako ang among maldita nga silingan,
kulungon og buhok, taas, nga sahay matabonan ang usa niya ka mata

namaypay, misiplat nako, mikihat sab ko,
gisirad-an ang paypay, mipahiyom, og dayon mimug-ot
gibalhin nako ang akong lantaw
sa unahan,
namaypay og paspas nga morag gigil-asan
sa kagabhion,
samtang nagsugod na og novena,
misimag ang iyang mata,
morag suko, gisirad-an ang paypay, mipahiyom,
migawas sa balay

wa ko matawo gahapon,
mipasumangil kong kaihion
kabalo kog
unsay sunod buhaton.

ang akong hunahuna

ang akong hunahuna gusto untang mosulay
og hikap sa imong paa

nga nagbilangkad atubangan nako
ambot og imo ba usang gituyo

apan nagduda sab kos imong plano
basin og

imong gub-on ang balay kong dako nga dugay
nakong gitukod sa akong
kinabuhi

gusto nakong matilawan ang wala pa nako matilawi
sukadsukad sa akong kinabuhi diha sa imong
paa

dapit pa gani sa ubos
didtos tungatunga sa langitnong himaya

hapit ko malipong sa akong mga pangandoy
apan ako na lang gipiyong ang akong mga mata og akong

gihunahuna ang akong mga karaang utang
akong gipalalom

sa korona nga tunok ni kristo diha sa iyang ulo
nga samdan

og uban pang mga butang nga makalilisang
nga nakalaglag sa mga
kalag didto sa
hwerto

nawa ang gana
mibalik ko sa realidad nga ikaw dili angay kanako

akong gikumkom ang akong mga kamot
akong gisulod sa bulsa
akong giwakli ang gahi nga gabara diha sa akong
karsones

akong gikusi, dayon gipahaluna, og dayon ako kang
giingnan og

"sa pay ato? kinsa diay imong ngalan?
asa ka paingon? kinsay imong tuyo?
taga-dis-a diay ka?
naa kay manghod nga babaye?
kinsay imong tatay?
unsay trabaho sa imong nanay?

gusto ka og trabaho?"

hay, hay, hay,
usahay, lagi, buta usab akong matood.