pagsalig

pag-ambak
sa dakong suba
bisag wala masuta
kon aduna
bay dagko og
hait nga bato
diha sa dulom
kaayo nga
tubig

ingon siya
dili na siya
mahadlok
nga mamatay
kay bisan unsaon
mao ra baya
pod gihapoy
padulngan

akong igsoon

lisod kang tugkaron
nahisama ka sa usa ka suba
nga pagkalalom
samtang kami nga tapad nimo
kanunayng nagpagawas
sa among pulong
ikaw nagpunay og pagpanghipos
diha sa pagmati
mora bag duna kay tahas
sa pagtubag unya sa tanang
mga pangutana
ning kalibotana
mora kag espongha nga
siging gasoyop sa usa
ka hunod nga tubig
gikan kanamo nga imong
mga higala dinhing
tungora
nasayod ka sa tanan kanamo
apan kami
bisan usa ka buhok nimo
wala namo hisabti
tak-om ang imong baba
apan ganganga ang imong
hunahuna
ang imong kasingkasing
morag kabo nga
misalod sa tanang
mga pagbati
apan sa laing bahin
sabton ko nga ikaw
wala'y ikasulti
nagpaabot nga
mahubas ang dakong
baha sa kasubo
nga miawas diha
sa imong dughan
ingon ana na lang
gayod
ikaw ang sabton
samakanunay
igsoon.

kabahin ni david og ni dean

duha ka anak sa usa ka huwes sa Polanco
hait og salabotan
kamaong makighinabi sa katawhan
nagpasabot sa katungod
aron dili yatakan

patay na silang duha
sa wala molampos nga kalihokan
kaniadto

si Dean mabaw lang ang gilubngan
sa daplin sa suba sa Saluyong
si david wala na igkita gikan
niadtong gidagit
didto sa bukid sa Sapang Dalaga

Ang Huwes nga ilang Inahan
nahutdan na og luha
ang mga mata

Ang ilang amahan nga
Abogado sa mga kabos
Wala na masayod
Kon unsa ang Hustisya

Pila pa lang ka semana
Mipanaw na usab ang Huwes
Nga wala na magbitbit nianang Rosaryohan

Nabilin ang amahan
nga nagkango-kango na sa dalan

Kini mao ang nahitabo kanila
nga anaa na man gani sa hataas
nga hut-ong sa among katilingban

Ikaw? Mangingisda lang ang imong Tatay
Labandera lang ang imong Nanay.

Aduna ka pa ba'y katakos nga mosupak
Niining balikog nga pangagamhanan?

Sulti lang kon asa ka pudyoton
Basin moawat ka kanako karon
diha sa pagpakahilom?

Mamati unya sa pagkagot sa akong ngipon
Tan-awa unya kon unsaon
ko pagkusmod ang akong nawong.

Ayaw ako basola kon
mao na lang kini ang akong mahimo

Human sa pipila ka tuig
nga pag-antos og pagtoon
Dili ko gusto nga ako ang imong basolon
Sa gidangatan sa pipila
ta ka mga gagmay nga mga igsoon.

mga butang nga akong gikinahanglan

antipara,
kay dili ako makabasa kon wala ang
antipara
unsaon ko ikaw, nga akong gihigugma,
sa pagtutok
sa pagpista og lantaw
kon wala na ang akong
antipara,

banig,
kon wala ang banig mahimong
gamiton ta ang salog
apan bugnaw ra kaayo ang salog
aron mahimo kining
usa ka salag sa
gugma

lawak,
mao kana ang balayan sa usa ka
hagwa
diha ang atong mga misteryo
ang himaya
diha nato ibungat ang mga agolo
sa tumang kalipay
diha nato gitago ang
matood nga buhaton sa usa
ka nahigugma
diha ang entablado sa dumog
sa kalipay nga wala pa
nato masukad
matukib

wala na nako kinahanglana ang mga
sapot, ang relo, ang bakos
ang singsing mahimong ilabay ko na
kini sa bintana

wala na usab nako ihangyo kanimo
ang kahayag
dawaton ko ikaw bisan anaa kita sud
sa tumang kangitngit

ayaw na ang baso
kay moinom ako sa akong palad
ayaw na ang plato og ang lamesa
mangaon kita nga magkinamot
magtikongkong sa atong
mga tuhod
patong sa atong mga siko.

alang sa kasayoran sa tanan

i

kong wala ka na dinhi
unsaon mo ba ako paghigugma?

sabton ko
nga dili na usab ako mobalik
sa lugar diin
ko ikaw unang nakita
og nahawiran

ii

kong wala na kamo dinhi
wala na usab ako
mao kana ang dula sa
atong kinabuhi

iii

ikaw og ako
mao ang kamatooran
kita lamang mao ang kamatooran

kay wala ako kon wala ka na
nga manugilon kabahin kanako

ang mga bitoon
wala kana sila kon wala na usab kita

wala ang kalibotan
kon wala na kita nga nagpuyo niini

kampanya kampante kumare kumablit

sa yanong pangumpanya akong
giingnan ang akong dugay na nga naibgan
nga magpareho na lang ming
noynoy-binay

ihulog si mar
og ilubong si villar
ibitay si Gibo
og ipapriso si Erap
isnabon si Gordon
patagdon si Nic
og ipaseminar si Ed

arong kaming duha malipay
og dungan nga magawsan

gitawag kog buang sa kanahan!

ISNABIRO

ang bugtong nga lubi
sa akong nataran sa kilid sa
balay nga nipa nga kabilin
pa sa tatay sa akong tatay

medyo isnabero
kay ang manananggot nga
dili kaayo hait og sanggot
nga mikatkat og
nangabis sa iyang
buhing takong wala baya
niya tagai bisan og
gamay na lamang nga
tulo sa tuba

hinoon ang iyang tungog
wala man pod
mapan-os
pula lang gihapon
pula sa paghigugma

seesaw

wad-on ko ang mga lama
sa kabalaka og kahadlok
pinaagi ning
mga inadlaw kong
mga balak
alang kini kanimo nga
nabalaka og nahadlok
usab alang
kanako

kay sa tinood ang kanibuhi
timbang-timbang lang kana
sama sa usa ka seesaw

diha ka sa pikas og ako
usab diri sa pikas
morag suba sa ilang
tagsa-tagsa ka mga tampi
magtimbang-timbang ta
sa atong mga kabalaka og
kahadlok
apil na anang mga gugma
og kasilag
kamingaw og mga hudyaka

pahiyom ta panalagsa
mobahakhak sab og katawa
samtang magsiso tang duha

pero ayaw lang og palabi
nianang imong pagkakumpyansa
kay samtang naa ka tupad
sa usa ka habog nga panganod
basin unya og ako nga dia
diri sa kinaubsan nga yuta
mokalit lang unya og
ambak dayog
pahawa!

pagkaswerte sa habol

pagkaigang
ba sa dughan sa
panahon karon
nangahulog ang mga lusok
sa singot
ngadto sa duha ka
atngal

pagkatsansing
sa mga kamot sa kahayag nga
mihapuhap
sa iyang bus-ok og puti nga sampot

hapit makapanakla
ang
baba sa kisame nga
nagpistag lantaw
sa dihang
mitihaya na siya
sa iyang atubangan

usahay gusto sab ko anang kaguol

tawga kog
hilo apan usahay
ganahan sab
kong maguol

kay
walay binuang bay
tru ni
kasulay na man kaha
ka anang
kalami sa bation kon
kita magul-an?

ayaw palabi nianang imong mga kaguol

kay ang mga yamog
bugnaw unya
lumalabay lamang


palihog
ayaw lang hikapa
kay sa pagbuhat mo sa ingon
mawala ang
iyang pagkaperlas

PAGPANGITA SA PAGBATI

GISULAYAN ka nako
pinaagi sa pagtutok sa usa ka larawan
kining larawan
sa usa ka hubo nga lawas
nga nagtiad
sa daplin sa baybayon

gisulayan ko paglitok ang mga pulong
nga siya adunay duha ka totoy
adunay bolbol sa ulohan
sa iyang pagkababaye

ang iyang pusod mao ang bulan
sa bugnaw nga kagabhion diin siya
nag-inosara na lang
sa paghandom sa nawala kaniya
ang halok sa adlaw
ang mga bukton sa kaadlawon
ang mga ngabil og ang mga bungot
og mga kubal nga modap-ig
sa iyang panit

unsaon mo ba pagtukib ang kauhaw
og kagutom sa taliwala sa nag-awas nga
tubig
sa nagtubod nga tunggo
sa lamesa nga puno sa mga prutas
og mga pagkaon?

tutuki siya pag-ayo ayaw pagpamilok
unsa ba ang imong gibati? anaa ba ang
kalooy sa usa ka kanding?
anaa ba ang pagtabisay sa laway sa usa
ka iro sa panahon sa hulaw?
anaa ba ang pagtikig sa imong mga tudlo?
unsa ba ang kaulag sa usa ka iro nga gidugo?
sa kabayo nga nagpautog sa laing kabayo?
sa kabaw nga misyagit kay gilatos sa
pisi sa iyang amo?

pamatia ang pulso sa imong dughan
paspas ba? dangag ba?
tinood ba? hinay ba? nakulbaan ka ba?
nadawat mo na ba ang tingog sa konsyensa?
ayaw ako sultihi
kay basin og hukman ko ikaw
dili ako mangilabot
sa imong buhaton
unya sa mga tungaw nga mipasilong
sa mga kunot sa imong
utok.

ANG AKONG KINUMO

gahi nga kinumo nga
gilingin sa
ngotngot nga kasakit
usahay moabre
aron mahimong
mga tudlo nga
mohawid sa akong
kasingkasing
og mobalik na usab
pagsirado aron mahimong
usa ka
pakigbisog sa laing
adlaw nga
umaabot
nga ngotngot
laylay sakit og
hapdos.

kanang babaye nga nagtagad og sikad-sikad sa quezon street

pagkamahal gayod
sa iyang pahiyom,
sa mga nangayo,
wala gayod kini niya
ihatag,
sa driver sa sikad-sikad
nga milabay
nga wala sab niya gitawag
(Kay gimaotan dagway
sa iyang nawong nga
morag pan de mongo
nga napidyat)

usahay, ako nga nagtan-aw
nakaingon nga
basin og

prejudgmental ra pod
kita (0g ako)
kaayo,

init baya pod gyod
kaayo ang
adlaw ning
alas dose sa
kaudtohon

pati gani ang
mga commercial buildings
dinhi
morag gakulismaot ang
mga nawong
agi sa
tumang kauhaw og
kagutom

kabahin niaanang paggamit sa nawong sa ubang tawo

ang usa
nanghulam lamang sa mata ni Obama
mas kurat ang usa
migamit sa lips ni Oprah
ako sad
(ambot kon matawag ba kini nga kabuang)
migamit sa nawong ni
Alan Ginsberg, karyot lang, mga usa o lima
ka adlaw lang,
dayon mibalhin sa tiil sa usa ka ballerina
kay mora bag lami paminayon
nga mikinto ko,
sa dugay morag gikapoy na pod ko
migamit sa nawong sa akong
bugtong nga asawa,

trip lang, apan usahay gipangutana ko
si A., nganong ang iyang nawong
gihimo na lang niyang
tibook aping,
wala'y klarong tubag, seguro sama
kanako
trip lang usab,

pero kon di lang gyod unta offensive
sa traditional sobriety
o decency sa uban gusto nakong
ipakita ang akong hubo nga lawas
sama sa akong hubo nga
hunahuna
apan wala nako kana buhata kay basin
malabayan ko'g botelya sa beer
sa akong
behind, mabun-og unya ang akong
sampot nga
itom pa's anoos,

daghan pa kog pangutana
sa akong kaugalingon,
apan wala'y bisan usang parte ang
gustong motubag niini,

amang na man god ang akong ngabil,
buta na pod ang akong mga mata
(mahimong nagpabutabuta)
piang ang akong tiil
hubag ang akong ilok
og samdan na man god
ang akong kasingkasing.

ang karaang balay sa tacloban

daghang sugilanon
ang wala pa nimo madungog
ning balaya

dili ko kini isugid kanimo
kay mas maayo pa nga ikaw
dili na lang mahibalo

anaa ang mga anay
nga motagod tagod sa kataposang
gabok nga bongbong
apan bisan pa sa tanang
katuigan

ang mga sugilanon
magpabilin lang gihapon
karong gabii kon
matulog ka man ugaling
didto sa lawak sa
panghitabo
pamatia ang tingog sa
pultahan nga
hapakon unya sa hangin

ang duha ka tigulang nga wax

naghinunghungan ang
duha ka wax nga tigulang
dili gustong madungog ang
ilang nabantayan sa mga
tawong namantay usab
kanila,
dili katoo ang usa ka babayeng
nagtalikod
nakahawid kalit sa iyang baba
ang usa ka babaye sa
atubangan
nakahawid sa iyang kamot
morag nakaamgo
nga puhon
mao usa'y iyang dangatan

ang pina sa anino

sa laing bahin usab
ang samin nga anino
mao baya usab ang usa ka
abiso sa kamatooran
nga dili makita diha
sa kamatooran.

paglantaw balik, pagpanamin sa balak ni Candice

gilantaw ko balik ang
pato nga panganod
nga nanamin sa lim-aw

oy! sakto ka!
bali tuod, og duda
sab ko, sama sa
pagduda mo,

gani gisuta ko,
dili gyod tinuod,
bakak, bali.

masabtan ko ang imong
pangyam-id
sayod ako sa imong
gipangandoy

mamahimong ihatag ko
kini
tumanon ang imong mga
damgo
apan dili ko lang gayod
gusto

pabanhawon ang mga patay
lakaw sa ibabaw sa tubig
padaghanon ang mga isda og pan
og ang bino didto sa kumbiti
sa usa ka kasal

dili ako Diyos
salamat na lang.

kamatayon sa usa ka lalaki

gituhog niya og dungan
ang duha ka magsoon
sa usa ka higayon

nanimaho ang dakong
sala sa balay
miabot na unta ang kabaho
didto sa simbahan
apan ngakasabot
sila diha
sa pagtago

sa dihang gikuhaan siya
sa ginhawa
mohilak ang managsoon
ang mga iyaan og ang
mga asawa

ang akong silingan
adunay bangs
nga mao kuno'y iyang
pakamatyan kon
imong gubuton

bisan og maglinog og
magbagyo
mahugno man ang
balay o
mabali ang tulay
pirmi gyo'y hapsay
ang bangs sa iyang
agtang

alang kaniya ang
kalibotan bangs
ang kawanangan bangs
ang ginoo bangs
ang kinabuhi usa ka
dakong pag-amoma
nianang bangs

ikamatay niya ang
iya unyang pagka-upaw
og kinsa kadtong magputol
sa iyang bangs
andam siyang mamatay
og magpakamatay
tungod lang gayod sa iyang
bangs

wala siya magsundalo kay
maputol man jud ang iyang bangs
wala sab siya magpari
dili sab siya magmaestro
kay strikto ang policy anang bangs

nagpolitiko ang loko
midaog, ug ang konseho
ang kongreso
mipasa og balaod kabahin
sa freedom of the bangs.

bangs tirada! mao kana siya.

ako og ikaw

ang akong ganahang lantawon
dili mo maantos
mokagot ang imong ngipon
samtang nagtulo ang akong laway
og mibawog ang akong dila
morag iro ko nga naghalhal

samtang gibati nako nga
nahalangit ko sa tumang kalipay
gipanghimaraot mo ang tanan
sa akong palibot nga imong
gidanggaan og impyerno

ning kinabuhi ta
lain-lain ang atong mga pangagpas
ang tambal nga nakapaayo kanako
ambot, mao man hinoo'y makapatay nimo

pagkintokinto

diha sa ilang balay
nagkintokinto ka
kanunay anaa ang
kahadlok nga basin
dili ka nila
magustohan,

pagkaanindot mong
lantawon
usa ka tawong sulundon
dalaygon

apan sayod baya ako
nga ikaw wala gayod
malipay

sa imong hangyo dalhon
ko ikaw sa usa ka lugar
mamuak kita og daghang
mga baso
tadtaron ta ang mga plato
lubalubaon nato ang
mga habol
lumpingon ang mga kaldero
tun-an ka nako unsaon
pag-ihaw og baboy
gamit ang imong mga kamot
og tiil og ngipon
dili ka mokinto dinhi
dili ka maghilomhilom
wala'y tahi ang imong mga ngabil
walay puthaw nga tabon ang
imong dughan

'Yab

unta mahisama ka
sa hangin
alang kanako
ikaw nga wala nako
makita
apan
mahinungdanon

unta mas nindot
nga ikaw
dili na lang
magpaila sa
kadaghanan

mas nindot kon ikaw
akong mahalon
isip wail.

sama sa sakayan
sa dagat
naglawig ang akong
hunahuna

sa pantalan ugma
magtagbo ang
kadaogan

haiku

.
ning kabuntagon
bakak ang panganod nga
bali sa lim-aw

.

ang daro, ang mga baka, ang mag-uuma

lantawa ang hulagway sa imong amahan
nagsugod pa siya og daro sa kaadlawon
hangtod na kana sa kahaponon
mopahulay lang gamay sa udto
inom og tubig, kumot sa kan-on
kunis-kunis sa sinugbang balarete

dayon daro na usab
kagis sa yuta nga gahi nga
nagsalig lamang sa pagbisita
sa gasa nga ulan,

kinsa ba ang miasenso diha sa daro og mga baka
og mga humay?
wala, kutob ka lang sa pagkabuhi
nga usahay dili gani motunhay
kay sa gamay nga paghapak sa
kalisod labi na og dunay masakit
malubong ka naman dayon sa
lawod nga utang,

og busa sakto ka nga magpakaaron-ingnon
nga gihigugma mo ang daro og ang mga baka
nga imong idolo ang usa ka mag-uuma
nga ang umahan sagrado
nga ang mga humay mao ang tinood nga
sukdanan sa kalamposan,

milakaw ka sa layo kaayon syudad
og nagpaletrato ka sa ilalom sa ulan nga
snow, baga kaayo ang imong jacket
og nagpahiyom ka kuyog nianang
imong dedication nga " i miss you all"
with matching P.S. "there is no place like America!"

si Dadong wala na ganahi nga
magrasa sa daro nga wala na gamita
gipasagdan nga kan-on kini sa taya
giprenda na ang basakan og gibaligya
na ang mga baka
mipalit og bag-ong karsones, sapatos og
polo shirt
namutos padulong sa iyang bag-ong
damgo

ang Manila, ang Dubai, ang America!

diha sa lawak ni Reymar samtang nanigarilyo

tan-aw sa TV
pipila ka oras sa kasibot
sa football
samtang ang iyang
bag-ng puya natulog
sa kuna

wala na madungog
ang gamay nga
gininhawa

alang kang Camilo

pahilipayan kita sa imong
miaging hukom sa pagbiya
sa karaan na kaayo nga
kalihokan nga naghatag
sa pipila ka kamatayon sa
atong mga kauban sa buhat
sa pipila ka mga pagbakho
sa mga biyuda og sa pagkawala
sa paglaom sa pipila usab ka
mga anak,

dili nako madawat ang usa ka
hulagway sa usa ka tigulang nga
nagdala pa gihapon niaang nga
plakard sa mga protesta,

seguro kon nagpadayon kita
makalolooy gayod dagway kaayo
ang atong mga nawong,
mga tuhod nga nagkurog
mga tingog nga hupas
mga mata nga hanap na
og panglantaw
mga ugat nga andam nga
nga mobuto
mga kasingkasing nga
dili na madungog ang mga
batil og punaw

sa hardin sa mga bulak
usa ako ka gamay nga tawo
nga nahisama sa ulod
ang akong hunahuna
nagpunay og punting diha
sa mga dahon

ikaw nga nasayod sa akong
dangatan ugma
wala magpahimangno kanako
nga ako diay
mahimong usa ka nindot
kaayong alibangbang

ohara

sa imong kunot nga agtang
og napiko nga kilay
diha sa lamog nga kabalaka
gipangutana mo ako
kon sulaton ko ba ang tanan
nga kamatooran kabahin
sa akong kalibotan nga gipuy-an
o sa mubo og pranka
nga pagkasulti ang
kabahin kanako,

hagbay ra, hagbay ra
apan sila nga wala'y mga tiil
wala makatugkad niini
nahisama sila sa usa ka
nagsakay sa gakit
nga mubo ang mga tungkod
nga kawayan
sa lalom kaayo nga suba

sa laing bahin, ikaw Ohara ang
akong gibasa, gisulayan pagtugkad
wala matugkad, igo ko lang
nahikap ang hangin og ang ibabaw
sa tubig og dayon nako'g padayon
niining paglutaw sama sa usa ka
ka tulo sa lana diha sa usa ka
palanggana nga tubig.

Bung-aw

.

naabtan sa talisalop
kining pagpanaw nga
nawad-an sa tumong
sama sa tubig nga mibuhagay
agi sa haw-ang
mong kasingkasing

.

puti ang akong sanina
didto ako sa tunga sa kamaisan
sa unahan nakita ko ang
among dakong balay nga
hayag kaayo ang mga bongbong
ang mga kalanggaman sa
usa ka banagbanag
nagpasaringsaring sa usa ka
bangaw diha sa nagdilaab
nga kalayo sa kawanangan

wala ako magdali
gibati ko ang kahadlok
nga unya sa pag-abot didto
ang akong makita mao
ang ang akong naagiw
na nga kagahapon

paglutaw diha sa bula

nabatian ko na ang
paghawid sa imong kamot
sa akong kamot
nabatian ko nga tupad kitang
duha sa akong panaw
nabatian ko na nga dunay
nagsunod kanako
nga duan usab ako'y gisundan
nga usa ka dako kaayong langgam
sa unahan
nabatian ko na ang paglutaw
sa ibabaw sa kalibotan
ubos kanako ang mga lunhaw
nga sagbot og sa ibabaw
ang asul kaayo nga mga panganod
nabatian ko na ang paglingi diha
sa kilid
ang paglantaw sa ubos nga mora
ako og suyupon sa yuta
ang wala ko pa mabatii mao
ang pag-abot sa
atong paingnan
mao kini ang gusto ko nga
mabati

ang pagpaabot, ang dugay kaayo
nga pagpaabot

ang bag-ong natawo nga bata
gilantaw sa ginikanan
nagmug-ot kini
wala makauyon
sa nahitabo kaniya

kon duna lang unta siya'y mahimo
sa iyang kahimtang