pagpaabot sa saktong higayon

adunay mga hitabo
nga gusto natong balikan
kay wala nato
gipili

wala nato kini gipili

ngano? adunay mga pulong
sud sa atong kasingkasing
nga hangtod karon dili nato
malitok sa atong mga
igsoon

hangtod karon
wala gihapon kitay katakos
sa paglitok niini

ang ilang mga mata
maoy magsulti
ug kutob lang kini sa
pagsulti diha sa
silong sa mga kahoy
sa kahilom

nakasabot silang tanan
ngano

nganong dili kini malitok
nganong dili gayod kini mahikap

nag-ingon sila
ginadili ang pagsunog sa kalibotan
daghan ang
dili pa angayan nga
mamatay

sayod ka
nga bisan sa paglitok lamang
sa maong pulong
ang akong kalibotan
masunog

usahay
kalayo ang akong ginadamgo
usahay gusto nakong
awiton
sa usa ka dakong lanog ang
maong pulong

giandam ko na ang akong
kaugalingon
moabot ra ang higayon
nga ang akong tanang
ugma
akong hutdon

kadtong unang nahitabo kanato

adunay nahitabo
didto sa lawak

sayod ang tiguwang
niini
apan hagbay na
siyang
patay

adunay nahitabo didto
apan
kita lang ang nasayod
apan
di na nato kini gustong
litokon pa
bisan ug
usa lang ka pulong
ang atong
gamiton

nahitabo na kadto
ug wa na kitay
mahimo

adunay nahitabo didto
sa ibabaw sa higdaanan
sulod sa
puti nga moskitero

wala nako malitok
ang imong ngalan
sa di matukib nakong
kalipay

wa ko sukad kadto
matugkad
gusto nakong balikon
ug sayod ang maong
tiguwang niadto

apan patay na siya
ug ang balay mismo
wala na.

kagawasan ang kahilom

walay gibalik-balik

ang tamsi nga una mong
nakita
ug ang tamsi nga makita
mo pagkaugma
lahi na

walay gibalik-balik

sabta nga kining pagtunob
mo
niining yutaa
sa dihang gialsa mo
ang imong lapa-lapa
ug unya
tumban mo
sa makausa pa

sabta pag-ayo
sa milabay nga usa ka segundo
lahi na
ang imong
sunod nga tumban

ang tanan
adunay panaw
wala'y usa nga
mopabilin

walay naa sa hawla
naglupad silang tanan

prisohan ang pulong
kagawasan ang
kahilom

tawo, ikaw kini, ayaw palabi

sayod ka,
kining tanan, balay, yuta, kabtangan,
kasikat,
kwarta, lawas,

sayod ka
nga kining tanan, dili mo madala,
mabilin kini,

walay mabasol
sakto ka sa pahimangno,
ang mga katigulangan
nga hagbay
nang patay,

ang mga kaparian nga
imong gikumpisalan sa tanan
wala magkulang
sa paghunghong kanimo


hubo kang giluwa dinhi
ug hubo ka usab
nga isuka
didto.

sila nga walay puangod sa pagdaot kanimo

ang tanan
fernando, 
makalimtan

labi na ang mga
maayo
mong binuhatan

ang imong ngalan
kaniadto nga
ilang gipatik sa
dakong bato

karon usa na lamang
ka
hanap nga wiris
wiris
sa mga abog nga
bag-o lang
miabot unya gipalid
lang pod dayon
sa hangin sa
kahaponon

usahay
ang makahiubos mao
nga ang
ginagmay mong sipyat
sa kaniadto nga
buhi ka pa
mao man hinoon ang ilang
daginoton

unya ila kining gipaborot
sama sa usa
ka balloon.

pasumbingay sa nangagi nga gihinayhinay pag-ukab sa panumduman

pagkadaghan sa
sugilanon,

nahikalimtan, morag
mga anino
nga nanayaw sa pikas
tampi unya ang mga
gapnod
ubos ra kaayo

dapit sa atong mga tiilan
nanud-ong
kanato

sa hinay-hinay ang mata
moabli
aron hinumduman pag-usab
ang nangagi
nga gilubong sa pipila na ka
katuigan

hapnig kaayo morag
damgo sa kaadlawon
nga ug si nanay pa
puros
tinood.

ang tunglo

kon giunsa ko pagsabot
ang sugilanon kabahin sa tiguwang
nga gibanlas sa usa ka isla nga
puno kaayo sa mga prutas,
pagkaon, diin morag
pista ang matag adlaw niyang
pagpuyo didto gawas lamang sa
usa ka tunglo
nga bisan unsa nga iyang mahikap
mahimong bato....

karon sulayan ko ikaw ug hikap
kon mahimo lang.

si tasyo

siya ang pinakapalahubog
sa among
baryo kaniadto. Si tasyo, namyahok ang aping, pangag, wangkig, kulongon ug buhok, way kaligo, way panghimungot,
driver ug sikad sikad

ang ngan sa iyang asawang manikurista mao si auring, duhay anak nga lalaki, apan dili klaro kon kang tasyo ba kini,

kay si gabino, dakog lawas, maskulado, bana ni tasing, nga negosyanteg utan, medyo mahilig sa mga minyo,
morag nakatusnob man ug pipila ka higayon kang auring,

grabe ang tsismis sa barangay, pati gani si tatay, nga dili tsismoso, nakahisgot man sa usa ka higayon sa dihang nanabat sa pangadye si gabino ug si auring, sa usa ka kihat, mikuyog man kang gabino paingon sa
lungsod

nakadlawnan, unya miapas si tasyo sa baratohong sak-anan, diin nasakpan niya ang lubot ni gabino nga
gapatong

nga natabonan sa moskitero, unya, intawon kini si tasyong palahubog mihangyo, nga kon mahuman silang duha,

nga unta mopauli na si auring kay ang tinunoang haw-an andam na para sa ilang pamahaw.

di ko matingala nganong ugma sayo sa buntag maglumos na usab si tasyo sa iyang pipila ka botelyang
vino kulafu.

si nang feling

SA tibook niyang kinabuhi
wa siya'y giilad

sa gamay pa siya
ang iyang monyeka nga hinatag sa iyang mama
gihatag niya ni anna

sa nadalaga na siya
wa siya'y gibinuangan
siya ang kanunayng nagpaabot
kon kanus-a moabot ang tinood
nga gugma

natigulang siyang nag-inosara
sa dihang namatay na ang iyang mga
igsoon, amahan ug inahan
sa usa ka
away
siya ang nagpatunga

hangtod nga siya namatay
wala gani
usa ka panon ang
naglubong kaniya

nakit-an na lamang siyang
natikig sa iyang higdaanan


ambot ngano kaha
nga ang mga maayong tawo
mamatay mga nga
dili dungganon

nganong ang wala magbuhat sa
dautan
mao may kanunayng mabinuangan
ning
pait nga kapalaran

ang wala nahuman nga balak

wala nako hisabti
apan anaa ako diha sa kiliran

wa ko motingog
tungod kay walay pulong nga
makatugkad
kon unsa ang kahulugan sa
nanghitabo kanato

bulan ko nga naglutaw sa
imong samin nga
sapa

ang akong lawas

ang akong nalabyan kaniadto
ug wala kaayo hisabti mao ang akong gihigugma

mao kini ang dapit diin ang kahaw-ang
mosinghag

apan bisan pa nianang
kahapdos

gipadayon ang pagdap-ig
wala ang hunahuna kon unsa pa

ako nga nagpakatinood sa maong
pagpahipi

nagbalikbalik dili sa ingon nga gusto nako
nga kini magustuhan ko sa hangtod

dili

gibaliklikan ko kini sa pangandoy nga mahimo na kining
sumo kaayo
unya dili na kini makadulot sa akong kasingkasing

hangtod nga ang akong kalag
makakita na sa iyang pultahan

makagawas kini
makalupad

unya ako nga mahibilin
magmalipayon na usab

pagsabot

sa dihang gisaysay
mo ang wala mo na hisabti
nasabtan
ko na man hinoon
ikaw.....

nanubo ang mga
buwak sa imong
mga buhok
mibatog ang salampati
sa akong
kamot

koleksyon sa mga maskara

 

seguro matingala ka
nganong nangolekta ko ug daghan
kaayong maskara

kon mangutana ka
ang akong tubag himoon ko na lang
nga taphaw

ang mga maskara ug ang pagtigom niini
usa usab ka larangan sa
arte

mahimong motoo ka apan kon imo
akong sitahon gayod pag-ayo
aduna koy laing tubag

ang mga maskara mao usab ang mga
nawong sa atong
pagpakabuhi

mao usab ang pagpakigbisog
sa dili nato andam pang madawat

kawili

 

unsa bay kahadlokan
sa langgam kon ang iyang mga
pako andam na
kanunay?

ang hangin? kauban kini niya
sa kiliran
ang ulan? awit kini sa iyang
panaw
ang mga kabukiran? ang
halayong lawod sa
pito ka dagat?
mao kini ang iyang
balayan

kaloy-an ko ikaw nga walay
pako
kauban sa mga bato ug mga
bukog
ikaw ang mahibilin dinhi
sa natad sa
kawili.

sa akong upat ka tiilan

ang lamesa kon
imong sukaran sa pagkaon
nindot lantawon
ug bisag imo pa kining
halaran sa
mga awit kuyog sa imong
hinigugma
lamesa lang gihapon kini

kon imo kining biyaan
dili trapohan ug mapuno
kini sa abog
lamesa lang gihapon kini

kon ako ang imong biyaan
adunay mahimong dakong
kausaban

gusto kong pugngan ka
apan sayod ako nga
dili ka mabut-an

adunay panahon nga ako
mahisama sa lamesa
nga bisan ug unsay imong
buhaton
lamesa lang gayod ako
gihapon
bisag maunsa ka pa
bisag ikaw mismo ang
mahimong abog
sa akong
upat ka tiilan

pagkulit

 

gibilaran ko sa makadaghan
ang mga gilikayan nga
sangpotanan

kanunayng nagsirkus kining
akong hunahuna

sa usa ka nawong anaa
ang kalig-on ang kabato apan
dili malipayon

sa laing bahin anaa ang
nakatulon sa iyang kaugalingong laway
sa tumang kalipay
apan samdan ang kalag

adunay isla sa tungatunga sa lawod
ning bulawan nga timbang

walay gibuhat
kundili mao lamang ang pagkulit

sa mga pulong
pagpanday sa balay sa mga

katarungan

kinsa ka man?

 


kinsa ka man
o

numero?

nganong gisunod mo ang
akong tunob

bisan sa kalalom na
sa kagabhion

ning akong pagtukaw
sa mga

walay utlanan

ning akong paghikotar
sa mga

lintunganan

parayig sa kagabhion

 

mao kini ang parayig

daygi ko

ayaw ako ug patohoa
nianang

dili paghikap

gilimbongan mo ako
sa wala mahikap

ayaw ako ug saari nianang
paglantaw lamang

hangtod kanus-a ba ako
mohawid sa damgo lamang?

hangtod kanus-a ba ako
mosakaysakay sa mga pako sa
mga binilaran nga
walay bungag kinutuban?

namarayig ako kanimo
ning kagabhion

unta tinood ka.

ang kahadlok

 

unsa kaha
kon diha sa akong pagtalikod sa
kalipay

giduslak mo kanako
ang punyal
sa kamatayon?

unsa kaha nga ako
gilinla mo sa usa ka kutsara nga
kalipay

sa usa o tulo ka gutlo nga orasan
unya ang balos niini mao ang

way pagkapalong nga kalayo didto
sa atong duha ka impyerno?

gisaad ko sa akong kalag
nga ampingan ko gayod ang mga kahuyang
sa akong mga unod

ug lapos sa akong bukog
diha ang hugot nga
pagdili sa usa ka pagtoo

lit-ag

 


kabalo kong wala ka
matulog

di ka katulog maong ikaw anaa
nagsunodsunod

ikaw ang akong damgo
ug damgo sab ko nimo

 wa mahaluna ang atong
kasingkasing

wa mahaom ang atong
mga pangagho

ilatad ang habol ug ihaon ang
alugnan

nangamay na kanato ang
higdaanan


dali duol kanako
hapohapa ang akong dughan

idap-ig ang imong kumingking sa
akong baba

puyuka ang akong dila
ayaw ug saba

alang kang M.

 

duha ka naniradong pultahan
alang sa duha ka kanunayng nagpahipi
nga kinabuhi

duha ka abling bintana alang sa
duha ka mga bukton nga andam modawat
sa kabuntagon ug kagabhion

buslot nga atop alang sa matang
nag-iyak

nalangkat nga kisame alang sa
nagusbat nga kaugalingon

ang kanunayng paglaom mao lang
gihapon ang salog nga yuta

ang init nga habol og ugnan sa katre
ang maghatag ug mga saad

kutsarita

 

ang matag adlaw kanako
dap-ig na lang sa kahayag
sa matag kagabhion nga ako na
lang usa sa akong
tanlag

gibati ko ang kanunayng
pagbudhi

apan kining pagpakabuhi

ang dili pag-ampo diha sa mga kamot
sa kamatayon

naghimog kaanad ug ang pagbudhi
dili na nawong sa mabubhion

mao kini ang katarungan nganong
sa matag adlaw gihimo nako ang ingon

gikalipay ko ang wala nimo hisabti
nagsadya ako sa inyong kalibog

mao kini ang pagpakabuhi diha sa
pagbuka sa baba sa akong pagkabata

dayog hungit sa mga pasaylo
nga kinutsarita

alang kang S.

 



gahagong nga balak
walay kahasngan

sa usa ka guot nga
lawak

imong nadakpan

gitagong kaibog

abi niyag unsa

20 ka tuig nga
wa magkita

nagkatagbo
wa matuyo

sa gubot nga
dalan sa malate

lima ka brasas
nga kaulag

gipugos ug lubong
sa baga nga

panahon unya
karong nagkita

mao ra
tsa, estorya

dayog pasalamat
ug tugon nga

basin puhon
magkita na pod ta

kon swertehon
sa palad

kadtong nagsulat kabahin sa ikapitog kapin nga kalipay

 


sa iyahang balak kuno siya
nautgan

nagpaabot gihapon
nga imong hagwaon
aron
magawsan

ambot kining tawo kon maalimungawan

 


dunay naligsan sa trak de karga
tungod lang ug dakop sa mikariling
nga sinsilyo  sa
karsada

nagbulag nga bana ug asawa tungod
lang sa adobong baboy nga
napago sa kalaha agig subay sa
sinesine


inahan nga giabisan ug liog sa iyang
anak nga lalaki
sa hait kaayo nga sanggot
tungod kay
sayo kaayo kining gipukaw
unya gikapoy kay nabilar
sa disco sa pista
sa Matam

dili ikatingala

 

dunay  gipatay
tungod lang sa wala giuli nga
usa ka parisan
 nga
sapatos

virtwal

ang akong
gihawiran mao lamang ang
mga panapton sa akong mga
damgo

gipistahan ko ang
naa kanimo

kon ugaling dili ka ganahan
ayaw lang pod ug ihatag

ang katumanan niining tanan
kutob ra gayod sa
pagtutok

kon sakiton kita

 



kining sakiton kita
(ayawg tagnaa kon kinsa)

dili tawo ang nagsakit
kanako
dili panghitabo ang
makasakit kanato

kining masakitan na kita
kaayo
sa pagtusok kanako
sa dagom
sa kalaay
sa punyal sa
kabuhong nga walay
sangpotanan
sa panglantaw nga makalumos
tungod kay
walay katigloman

nianang pagkalaglag
nga walay
salog

sayon na lamang kaayo ang
pagpangagho
wa gani ka kabantay nga ang
pagpanakla
nahimo na nga
kanunayng
sanglitanan

sa atong duha ka kinabuhi

sa atong dula ning
kinabuhi

ako ang hantakan
ikaw ang burador

ako ang tihaya nga
patag
ug ikaw ang
adlaw sa
kabuntagon

ang akong mga
kamot
mihawid sa
kilid sa
higdaanan

ikaw ang misud-ong
kanako
samtang gipiyong ko
ang akong mga
mata

wala ako'y tingog nga
nagtindog sa kilid sa
usa ka pangpang
unya sa dihang mipahawa ka na
ako kadtong
milupad paingon sa
kawanangan

kon mangita ka ug patay nga
lawas
wala kini didto kay ang
hangin dili gayod mahimong
usa ka lubnganan

pagsud-ong sa pagpadayag sa panahon

 

ania ako
walay tuyo

ingon ka
laag-baboy
kuno ang
tawong
walay tuyo

ang panahon
god kuno
bulawan
ug kinahanglan
dili kini
usik-usikan
nianang
latagaw
nga hunahuna

ania ako
sa gihapon walay
tuyo

nagtagad lamang
sa mga
pagkapukan

naglantaw lamang
sa pagkahulog sa
tanang dahon

namati lamang sa
hunghong sa hangin
sa awit sa
mga kasikas sa
dahon sa
kawayan

kon aduna man
ugaling ako'y
katuyuan

ako lamang
gisud-ong ang
pagpadayag sa
kinaiyahan
diri kanako

diha ang
sayaw sa panahon
diha ang
harana sa mga oras
ang pag-irog sa
kalibotan

ang mga pagbiya ug
pag-abot
ang pagbukhad ug
pagkumkom

bawos sa pag-usab sa panahon

 

pagkapaspas sa panahon

mas paspas pa kini kaysa
mga pagpangahulog sa balahibo sa
manok nga gidungoy

nalupig ang mga dahon sa
ipil-ipil nga gibudhian sa
hulaw

mas paspas pa kini sa
pagkapalid sa mga balas
daplin sa baybayon
sa bagyong sendong

wala makapugong ang mga
gamot
wala makapugong ang mga
bato

ako nga naglantaw
nagpungko sa dakong bato
unya sa dihang mipahawa ako
sa makadyot aron lang
paghikot sa anay nga nakabuhi
sa tangkal
pagbalik nako
nangausob ang tanan

ang bato giupawan sa
dagat
ang lubi natumba
ug nagpaingon kanako
ang mora kadag-ag balay
nga balod
sa dagat

gipapas ko sa panahon
apan mibalos ko

giundangan ko ug sulat
ang kabahin kanilang tanan

alang sa akong mga bisita nga mga undan nga pulong

 

matag adlaw giduaw mo
ako

sa sayong kaadlawon
momata ako ug
mangandam
kanimo

abli ang pultahan
sa akong kasingkasing
dagkong bintana ang
akong hunahuna
nga bisan kanus-a
wala gayod kini
mga trangka

andam ang akong mga
kamot
sa iyang pagbukhad
sama sa mga buwak sa
bayabas

ang akong mga bukton
kanunayng haw-ang
ang akong baba
nanaghoy
ang akong kalag
nanghayhay

ang akong ngipon nagkagot
apan wala kini kalagot

ako ang inyong ubos
nga tigsulat

balikas sa kapalaran

 

kaniadto
nakita mo ako nga
tungaw lamang

gidungog ang akong
gahom sa
paghatag ug katol
bisan
sa akong kagamay

apan bisan pa
niana
wala ako panumbalinga
kaayo

tungaw lang
lahi sa bangaw

human sa 52 dos
ka tuig
nagtagbo ang atong dalan

nagkita ang luwag ug
ang kasili
diha sa talad-kan-anan

wala ka katoo
nga ang tungaw mahimo
sad diay
nga kabaw

nagpanglingo ka
nagpangyawa

gibalikas mo ang
imong kapalaran

kay karon ikaw ang
tungaw
sa imong kalimutaw

paglaum

adunay gasunod sa akong
tunob

kanunayng naa sa akong
likod


 

kon molingi ko
wala ako'y makita

kon mohunong ko
wala sab ako'y madungog

mipadayon ko sa akong
panaw

wala ko na panumbalinga
ang atong kagahapon

magpaabot ako sa saktong
higayon

nga ikaw ug ako magkita lang
gihapon

sa atong karon ug unya gakson nato
pag-ayo ang atong
ugma

ang mga balaod dinhi

kanunayng nagmata ang
naniid kanako

unya ako
kanunayng sang
nagpakaaron-ingnon nga
patay
tulog

apan sayod ko nga sayod sila
sa akong
pagpiyong nga
usab kanunayng namati

kon unsa ang sunod
ug asa ang
tumong

wala dinhi ang pagmahay
abri ang mga tulumanon
kon kinsa ang masipyat
impas
kon kinsa ang dili kaagwanta
sibat

pagpili

nausob na ako

sayran ta ka nga kon papilion mo ako kon

lansang ba o martilyo
mas gusto ko ang lansang

sihi ba o alibangbang
pilion ko ang sihi

bato ba o tubig
wala ako mausob niini

kanunay kong gipili ang
bato

unya ikaw sab ang
siging kasayop anang gunting

ikaw ang wala mausob
kanunay ka gihapong anaa

sa pikas nga luna
diin ang mga sayop
sadya

gasa

ang imong gasa kanako mao ang kwadrong
wala'y larawan

balay nga walay bintana

dalan nga walay utlanan..................................

ikaw buhi

makatarunganon ang pagpamakak
kon imo kining gibuhat aron ka mabuhi

wala nay laing paagi aron ka makalusot
niaang lungag
aron ka mahimong gawasnon
kon dili diha lamang sa pagpamakak

sayod ako niini ug wala ko na ikaw aswahi
nganong ako
giapil mo sa imong mga bakak

nganong ako wala na diha kanimo
nganong ako gihimo mong hangin ug imong
gipaanod sa unos sa imong mga
kamatuoran

dili na ako mangutana, wala ako'y nasabtan,
gihunahuna ko usab nga ikaw angayan nga mabuhi
sama kanako

kay labaw sa tanan, anaa ang pagmahal ug diha
sa pagmahal, labaw sa tanan
ikaw buhi

chaplet of mercy

si tita bebe tiguwang na.
ang iyang mga anak nga pito ka buok morag mga langgam nga namahawa na sa ilang salag
unya nanglupad sa lagyo kaayong lugar ug naghimo na usab ug ilang tagsa-tagsa ka mga salag alang sa ilang mga itlog,

busa si tita bebe nga tiguwang na nagpuyo na lang nga nag-inosara sa iyang balay nga karaan nga kabilin sa iyang bana nga si Ite nga namatay wala na ka tuig ang milabay nga ang gipasumanginlan mao ang espiso kaayo nga tsokalate nga gikan sa tableya nga hinatag sa iyang igsoon nga taga-Jimenez,

karong buntaga si tita bebe diri sa among balay namahaw: tinolang isda, mais nga nilung-ag, salad nga guso, kapeng bisaya, dayon usa ka pongpong nga lanzones nga gikan pa sa Jolo nga dala ni emma gikan sa zamboanga city,

gamingaw ang tiguwang, ug mihirit pagkahuman ug pamahaw kon unsa man kuno'y iyang dalian pag-uli nga wala man siya'y bata nga patutyon, ug busa namalhin kami sa hardin sa kilid sa among balay ug nagsumpayay ug mga sugilanon. Ang iyang apo nga si Parker karon pa kami masayod nga girehab diay didto sa Facienda sa Masbate, usa na ka tuig ang milabay. Milantaw ko sa akong relo, alas 9 na sa buntag, unya wala pa ko'y kaligo, unya si emma, wala pa ka panutbras.

nga si Nap human ug retire sa PNOC gikuha diay nga consultant sa usa ka companiya sa Ethiopia ug dili ipasaba nga ang iyang sweldo didto 400 dollars matag semana, ug busa si Reggie na lang usab ang nabilin sa ilang balay sa dumaguete. Si Parker mibalhin nag puyo sa cagayan de oro ug kamao nga momasa ug pan, ug nangunay kinig atiman sa iyang gamayng bakery sa Divisoria.

Miss Bisaya siya kaniadto sa 1950 unya gipangasawa siya ni Ite sa edad nga 16.

Karon ang iyang kinabuhi anaa rag simba sa matag buntag. Miundang una siya sa Dawn Rosary kay medyo mitukar ang iyang panohot. Pagkahuman ning pamahaw, ( sa akong relo alas 10 na sa buntag) mouli na usab siya sa iyang balay nga karaan, ug dayog himo sa iyang mga tulumanon: rosaryo, pangadye sa chaplet of Mercy, naa pay debosyon sa Blessed Virgin Mary, sa Santo Nino, ug lain pang novena sa Divine Mercy ug sa Sacred Heart.

Dili na siya ganahan pa nga mamubo sa iyang mga tanom. Gikapoy na siya.

sandayong

ang panahaon nga
nanglabay morag mga dahon
sa avocado nga paspas kaayong nangahulog
nga karon nagtapok sud sa sandayong nga inig hulog sa kusog kaayo nga ulan
magbara sa agianan sa tubig,

unya ang tubig moawas sa sandayong moikyas paingon sa kisame unya kitang duha nga nangatulog sa katre
morag mga piso nga nangabasa dayog kurog sa katugnaw.