ang anino sa tumoy sa lubi

si dario, 32, lalaki, taas og bungot
kulongon ang buhok, maestro, bugtong
anak, lapad ang ilang kalubihan,
dakoa ng ilang mga basakan
buena familia, ilado ang ilang apelyedo
sa among lugar, abogado ang tatay,
ang nanay doktora, hangtod karon
anaa naghandom lang gihapon sa
anino sa tumoy sa lubi,

dili gayod niya malimtan ang
nanghitabo didto sa dihang nag-edad
pa lamang siya og desisais, ang iyang
unod, mainiton nga mabag-id sa laing
unod didto sa baybayon, 1975 pa kadto,
si Elmer, iyang amigo, labaw pa sa suod,

ambot og unsa kaha ang tinood,
wala ako masayod, wala ko magpakisayod,
buhi pa si dario, apan dili motug-an sa
tinood nga nahitabo nga dili gayod niya
malimtan, didto sa daplin sa baybayon,
gibuhat nilang duha ang matawag natong
makaulaw og dili angayan,
sa duha ka lalaki nga mga ambongan

ang anino sa tumoy sa lubi anaa pa
gihapon sa tumoy sa dila ni dario,
gusto niyang yubiton pag-otro
gusto niyang makalimtan, apan
unsaon kaha? iyang gihagkan ang
laing mga ngabil, apan mao lang gihapon
mobalik siya sa anino sa tumoy
sa punoan sa lubi sa iyang tinood
nga gihigugma.Walay ngabil sa usa
ka babaye ang makapahikalimot niya
sa iyang kaagi.

Makatay-og

Imong katahom

Makabugto'g ginhawa
Ug makaluya.

Akoy

2010.2.8

tak-om og pag-abli

kon matak-om na gani ang
baba sa hunahuna
nan, andam na usab nga
mangabre ang
mga ngabil sa kasingkasing

unya sa pag-abli sa mga ngabil
mogawas ang dila sa
pag-amoma og ang mga ngipon sa
pagsabot
mogilak sa kaputi
daw perlas
sa ikapitong lawod sa dagat

dayon maghimo kini sila sa
usa ka tam-is kaayo nga
pahiyom
nga tapokoan unya
sa daghan kaayong
mga sulom

sama adtong pahiyom nga akong gipakita
kanimo
kanhiay sa atong
kabatan-on

karon nga puti na kaayo ang
akong mga buhok
og kum-ot na kaayo ang panit sa akong
agtang og aping
ako na nga gitak-om ang tanan

misulod ko sa
balay sa kahilom
nanambo ko sa bintana sa
kalaay
nagpaabot ko sa pagbuswak
sa saktong
panahon
sa pagpananggi

gibati nako ang kahaw-ang
nianang pakaw
ang kauga nianang
mga lusok sa mais
nga puhon
ibulibod na usab
sa sunod
nga tingtanom

Tak-om

Tak-om
Ang baba
Sa hunahuna.

Akoy
2010.2.6

Kaon Sa McDo

Kaon sa McDo

Karon gaduko-duko

Giduka tawon.

Akoy
2010.2.5

Eksamin

Gisudlak nako sa kahiubos ang blangkong papel.
Bisag unsaon, wa gyoy molugwang bitok
sa akong gangangang baba. Maayo na lang unta
kon dunay bisan alimatok na lang akong makit-an
sa katunggan. Kawaton na lang unta nako,
bahalag ang saktong tubag baki ra diay nga galukso-lukso.
Apan wa gyoy nagpakita.
Dili man god maayo kon mo-pass nga way bisan wati
nga magkisi-kisi sa puting papel.
Sa kadugay nakong ganganga, gatan-aw sa kisame:
wa gyoy tiki nga nakakita nako aron lang unta
kataw-an ko ug mahulog sa akong atubangan
aron magkasalimuang ang tibuok saring
makamanginhas kog tubag aning mga baybayong
may daghang kinhason, ug
wa gyoy langaw nga misulod sa akong baba
aron yawyawan kong momata na aning akong
gisudlang langob sa di-maayong-ehemplong-estudyante.

Nakaamgo ko aning pagtutok nako sa
hapit-na-malanay nga papel nga di na madupa-dupa
atubangan sa DOTA, Facebook ug Youtube;
hinuon magbinuntagay nag ampo sa tanang santos
nga gibilanggo sa libro ug internet
nga tabangan ko sa akong dagkong mga gubat
nga sulngon matag adlaw sa pagsulod sa saring.

Giduslak nakog balik sa kahiubos ang blangkong papel.

--ROMEO NICOLAS BONSOCAN
Lungsod sa Carcar, Sugbo

pampagana

adlip sa mangga nga hilaw
gitusno sa ginamos nga mawos

saging nga sab-a nga init pa
gisawsaw sa giahosan nga dayok

daghang pula kaayo nga bisaya nga sili
diha sa aslom kaayo nga suka sa tuba

ingon ana unta ang akong gusto
sa atong panagdulog karong gabhiona.

nong rudy og nang shirley

migikan si nong rudy sa amerika
nabilin si nang shirley
milarga na usab si nang shirley
wala na mibalik si nong rudy
mibalik kalit si nong rudy sa among lungsod
wala pa miabot si nang shirley
miabot si nang shirley apan
nakagikan na si nong rudy sa amerika
naglabay-labay ko sa ilang balay
kilid sa ilang puthaw nga labat nga nag-usob usob
ang mga bulok
sahay pula sahay amarillo usahay puti
usahay asul
nagdaot si nong rudy si amerika
wala makaakatar si nang shirley
namatay si nong rudy sa amerika
nakauli na si nang shirley

balios ang tanan dili mag-abot
tinuyuan, wala magkasinabot

ang akong mahinumduman

mitan-aw kos galaray nga mga kabukiran,
og akong nasayran, usa ako sa mga bukid nga galaray
akong giayog tutok ang mga gabon og akong nasuta nga ako usa ka panganod kaniadto
pagkahuman sa ulan akong nahibaw-an nga ako usa ka patag nga balilihan
sa dihang miawit ang tikarol sa sanga sa banaba, nahinumduman nako nga ako usa ka lam-aw

labaw ako sa akong pagkatawo

sa dihang nangalaya na ang mga dahon sa mais
nahinumdaman nako nga ako usa ka ting-init

dili lang ako ang tawo

bag-ong avatar

walay tulay ang ilong
pink ang tanan
walay ngipon apan
tam-is ang pahiyom
asterisks ang palibot
nga mga bulak
kilay nga bangaw
sa dakong mata ibabaw
adunay duha ka bitoon
nga migilak sa mga aping
hamis ang anino sa suwang
dili mailhan nga buang

kanunayng mahitabo

kanunayng mahitabo kini kanako,
ang paglakaw sa kalye Paco
gadali apan
wala baya'y padulngan kon asa
ang kapaingnan

didto sa davao sa bangkerohan
sa 1975
nahitabo usab nga paspas akong
milabang sa usa ka kalsada
og gishagitan ko sa driver sa jeep
kon gusto ba nakong
magpakamatay

didto sa dipolog sa usa ka wala'y
kisaw nga dalan
aguilar street ang ngalan
nangutana ang usa ka taas og buhok
og bugasbugason nga tawo
kon nakakita na ba ako og
tawong naligsan sa pison

nakasabot ko sa ilang pagkapuol
og pagkabago sa kinabuhi
apan nagpalingaglingag lamang ako

sud sa akong kasingkasing
daghang mga alibangbang
nga gustong mogawas
og busa wala na lang ako mag-ambat

usa ka hilaw nga pahiyom

natulog ka karon dugay,
nahimo kong blanko,
nahimo kong usa ka panapton nga walay burda,
sa mga sidsid niini
wala ako'y gihawiran
gusto nakong buhian
ang tanan

ang panapton, ang damgo, ang mga borda nga wala pa natahi sa dakong patag sa hunahuna
wala ang bungtod nga patagon
wala ang dagat nga salumon
wala ang sakyanan nga sakyan aron ako maglutalutaw

nasugamak ako niining mga paghandom
nga unta dili kini ang akong naangkon

samdan, apan wala'y tingog nga og kon pangutan-

ang tubag mao lamang ang
usa ka hilaw nga pahiyom

sa tumoy sa tulay nga hagip-ot
nga atong gisudlan
sa atong pagpadayon sa pagpangita
sa kalugo sa atong pagkabata
kalit lang kitang mahanaw
apil na ang mga anino, og dinhi

magsugod ang bag-ong panaw na usab
mangita sa alom nga bulawan
mangita og mga timailhan didto sa
tumoy na usab sa laing hagip-ot
nga tulay hangtod nga ang tanan mahanaw.

didto sa kawanangan sa damgo

nakita ko ang paspas nga milabay
nga mga bulalakaw
adunay usa ka sakyanang nga dakong bata
nga naglupad bisag wala'y mga pako
dali kining nahanaw
ang tanan didto puro nagsibog
naglutaw nagsalisi sa ilang mga dalan
apan wala magbangga
wala ang ilang mga tingog nga akong
nadungog
pati gani ang bulan sayod ka na niini
nagtuyok og ang adlaw
nga atong kinadul-an nga bitoon
naghabwa sa iyang kaugalingong kalayo

morag damgo apan nakita ko kining tanan
sa usa ka salimuang
nabati ko ang bombo sa kakulba sa akong
kasingkasing
ang tanan nagdagan, naglupad,
naglutaw, naglangoy, ang uban sirit
ang agi og ako lang ang gilabyan

mora kog alom sa aping
nga giagian sa luha
ang tanan nag-iyak na og milayas
ako lang ang mitapot
diha sa kahadlok

kausbanan

gisugdan na ang dili paghuman
sa mga gisugdab
lantawon ko kon unsaon paghuman
sa mga butang nga wala nako
humana aron sila makat-on sa
paghuman sa ilang
kaugalingon

kapoy hunahunaon nga ako
lang gihapon ang maghatag og mga tiil
sa lingkoranan
aron kini makatindog
nga ako lang gihapon ang mag-inat
sa kadalanan aron
makaabot kini sila sa ilang
padulngan

nausob na ako sa dihang ako
nakabati og laing yangongo sa akong
kasingkasing
sa dihang naghuot na ang akong dughan
tungod kay ako lamang
ang nagpadagan sa tanan

karon, sila na, dili na ako mangilabot
molabay ang hangin og ang ulan
dili ko motago dili na ako hadlok nga
mabasa

ang lingkoranan nga gustong motindog
siya na ang magtaod sa iyang
kaugalingong upat ka tiil

ang langgam nga gustong moawit
sa kagabhion siya na mismo ang
magpahalona sa iyang sungo og dila

mamati na lang ako
maglingkod sa daplin sa agianan

Guot Sa Dughan

Unsay guot sa dughan?
Ang kurtina giablihan
Dayon tan-aw sa unahan.

Akoy
2010.2.3

sapagkamang sa imong mga ngabil

sa pagkamang sa imong mga ngabil
diha sa akong mga ngabil
sa ilang paghapyod sa akong liog
paingon sa akong dughan
paubos
padulong sa akong hawak
og suroysuroy sa akong tiyan
og libotlibot sa akong
pusod
kuyog sa imong ilong nga
miginhawa og lalom sa
ubos pa sa akong pus-on

nahimugso ang maong hulagway
sa tumang kalipay
ang akong ngabil miabre
og pultahan padulong sa langit
ang akong mga mata
mitakyop sa usa
ka handomanan
og didto sa akong kasingkasing
nanayaw ang mga babaye
sa akong handurawan

tungod sa imong mga ngabil
nahimo ako nga hingpit

ang nagpunay og lingkod diha sa lingkoranan

mao kini ang lingkoranan sa
kahaw-ang
sa matag adlaw
ulan og init, maglinog og magbagyo
dinhi naglingkod ang
kahaw-ang

og molingkod ka dinhi
mabati nimo siya tupad kanimo
usahay gani agbayan ka niya
mabati nimo ang kabugnaw sa hangin
abi nimo og hangin lang
apan dili

gihangop ka sa kahaw-ang
apan sa kanunay imo siyang gipanghimakak
gihagkan ka sa kahaw-ang
apan nagpakaaron-ingnon ka
nga wala ka kakita kaniya

dili nimo makita ang akong makita
dinhing lugara
kon kinsa ang kanunay nga naglingkod dinhi
kon unsa ang nahitabo sa mga gikan dinhi

giunsa mo ba pagtudlo ang imong kasingkasing?
gikan pa sa gamay ako
hangtod nga nalig-on ang akong mga bukog
gipalingkod ko ang kahaw-ang sa
tugkaran sa akong kasingkasing

busa bisan asa kini
ako kining makit-an
dinhing lugara niining lingkoranan
ako karon siyang tuparan.

lahi sab ni siya

mitugpa ang helicopter
ni Gibo sa lungsod sa Katipunan
gitagbo siya sa daghang katawhan
daghang bulok sa mga
sapot og mga
flaglets nga gikawaykaway
ang mga kalsada
wala na pasudl og mga sikadsikad
og easyride paingon
sa plaza og munisipyo

lahi sab ni si Manang Tulang
nga dugay na nga nabiyuda

68 na ang iyang edad
masakiton, puti na ang mga buhok
nakaturban
nakamedyas
sakay sa sikadsikad
gadala og orkidyas nga
dancing ladies
paingon sa menteryo
mamisita ni Nong Felomino

ning gamay tang kalibotan

ning gamay tang kalibotan
gamiton ta ang atong mga katungod

apan didto sa kawanangan
wala na kita'y tingog nga maglantaw
sa panaw sa adlaw, sa mga bitoon og
sa bulan
sa pagpahawa sa mga dagkong
mga bato
nga naglutawlutaw
sa lain laing mga uniberso

kita dinhi
mga abog na lamang
mga balas

ang gugma sa akong kaugalingon

sugdan ko kini dinhi
ang paghigugma ko sa akong
kaugalingong
dagway,

dinhi ang unang lakang
paingon sa kalbaryo sa paghigugma
na unya sa uban

dagko na nato silang igkita
dili na mausob ang ilang panglantaw

kon makalimtan ko ang akong kaugalingon,
pwes kinsa na man kaha ako?

ako ba sila? dili sila moangkon niana
ako ba siya? ipanghimakak niya ako

og bisan kanus-a dili ko mahimong ipamugos
ang akong kaugalingon
kaniya, kanila,

kon malimtan ko ang akong kaugalingon
balikon kog tan-aw ang samin

yubiton ko ang mga pasalig
ako ang ako, ako ang akong kalibotan,
ako ang akong kaugalingon
ako ang kapitan, ako ang general,

ako ang magbuot sa akong kapaingnan.

ang pagpaabot sa maanyag nga babaye sud sa iyang kwarto nga gialihan sa venetian blinds

unya na
dili ugma

unsa pa
ba'y dugayan

nianang kaanyag
og kabatan-on

unsa ba ang
igong hinungdan

anang kalangay?
ah, sakto ka

unya na, dili ugma
ang katumanan

sa kalipay diha
sa pag-inusara.

sabta higala

sabta higala nga sa atong tibook
nga kinabuhi
wala sugod nga ang mga medyas
maoy nangita sa lapa-lapa

bisan sa kadaghan nila
nagpabilin silang wala'y pagtagad sa mga tiil

medyas lang sila
apan wala sila magkinahanglan kanato

mao usab ako sa atong duha
medyas ko, tiil ka, naanad na ako nianang wala'y pagpangita sa unsa pa,

ang akong mga kauban
nagpondo lamang sa among gikabutangan

ikaw, pila pa ba ka medyas ang imong handomon?
nganong dili ka man magtiniil sama sa imong naandan?

sa dihang wala na sila kanako

seguro makasabot ka na karon
nga ang mga butang nga wala na kanato
mao ang mas maghatag og kalipay

wala na ang medyas sa akong tiil
wala na usab ang akong brief sa akong sampot

ako na karon ang matood
hubo nga panumduman og kon gusto nimo akong masabtan sa hingpit

dili mahimo nga dili mo ako hikapon
bation mo ako sa imong mga palad

kon imong sutaon didto sa unahan
wad-on ko na usab ang akong lawas aron hingpit mo na akong maimo

O! akong Diyos.

paglantaw gikan sa taas

gisaka ang pipila ka ang-ang
giablihan ang duha ka bintana
og ang usa ka pultahan
aron masud-ong nato gikan
dinhi sa taas
kon unsa kita kagamay kaniadto

ambot og nasultihan ba ka nako
nga usahay mas makita nato ang tinood
kon kita magpalayo

daghan kadto gagmay man ugaling
apan dako kini og kalabotan sa pagtuyok
sa atong kalibotan
dako kini og kalambigitan sa atong
umaabot nga kamatayon

sa taas man god wala ang pulong
nga nakalawgaw sa atong hunahuna
ania dinhi ang tumang kahilom
ang mas lalom nga pagsukod sa mga hinungdan

dili ba gusto man nimong masabtan
ang mga ngano kabahin kanimo?
tupad kanako hawiri ang akong kamot
idapion sa akong dughan pamatia ang dili pulong
nga katin-awan
mas makita mo ang tanan sa kataposan
diha sa pagpiyong na sa imong mga mata.

ang nasabtan

sama sa bulok sa kasingkasing
wala nato kini makita
apan ato lang nga nabati
nagtinan-away ta
dili maukab ang baba
og aron walay masulti
nga sakit nga pulong
nga unya puhon atong ikaulaw
milingi ta sa kilid og dayon sa unahan
mitikang og duha ka lakang
og dayon mibiya
wala na nato lingia pa
ang atong nahibaw-an

hangin lamang apan
makasamad, makabun-og

nagpabilin og ulat
sa akong palad

sa mga butang

sa mga butang nga sayod ka
og sayod ko
nga sayod ta nga dili na angay
nga litokon sa pulong
og sa unsang rason og
hinungdan
nianang mga butanga
nasabtan na kini nato pag-ayo
og busa
mas gipili na lang nato ang
pagpakahilom

Mikalma Siya

Nagwara-wara ang kurtina
Gisirad-an ang bintana
Mikalma siya.

Akoy
2010.1.31

Unahon

Unahon ko dinhi.
Palanggaon ko ikaw.

Akoy
2010.1.31

unsaon man namo paghimo og nindot nga balak?

nga ikaw
nagbalikbalik man og paniid
kanamo

wala ka ba'y lingaw?

kami dinhi
gustong magbuhat og mga balak
sa gugma

kagabii pa kami
nagbilar sa kinalamiang balak
sa kalibotan

apan ikaw anaa
rag paso-paso nanghadlok
kanamo
(nga nagmalipayon sa
among mga pagmugna
og mga balak
sa kalipay)

palihog ayaw na og balik
basin og
himoon unya namo ang
balak
sa imong kamatayon.

TROIS

mao kini ang away
nga bintaha

ako ra usa
duha baya sila

debulto sa kahilom

mao kini ang ilang
debulto sa kahilom

gialirongan sa mga
bulak
tan-awa dili kini mga
tunukon

hapsay ang palibot
wala kini sagbot

bugnaw ang hangin
wala ang polusyon

mao kini ang kahilom
dili ang pagpakahilom

karon nga wala ka na dinhi

pagkamalipayon na
gyod sa upat ka buok
nimong mga
sulugoon

ako lang man seguro
ang nagpakaaron ingnon
nga nagsubo

ako nga sumangil og pahid
kunuhay sa akong aping
nga morag dunay inagian
sa mga luha
sa usa ka buaya

respeto lang usahay
para sa tigre
ang pag-ingon og
Take care.

kusog nga rock music

gipangkutlo nako ang mga pulong
gikan sa mga punoan sa akong
hunahuna
kusog ang baha sa
track 14 sa tracid traxxx

are we human?
nangutana ang rock singer

wa pa ko mahuman ining
akong gipangpupo
nga mga letra gikan sa
mga sanga sa akong
hunahuna

are we dancing?
or are we human?
my hands are cold
...looking for the answer?

wa kong kasabot aning
iyang buot ipaibot

gisungsong nako ang
akong kalaay
diha sa singit sa kusog
kaayong bulwa
sa mga pangutana
nga morag mga liki
nga bingka

nanghayhay ko sa akong
mga kabalaka
diha sa hangin

i am alone
looking for the answers.

(drums, then music fades)

dula dual lang ning ato

kon ako ang bato
ikaw ang tubig
kon ako ang papel
ayaw pilia ang gunting
kon ako ang gunting
bato ka ha?
kon kogmo ko
ok lang kong palad ka
kon kuko ka
nipper ko
kon kahoy ka
bata ko nga mokatkat
kon suba ka
haw-an ko
kon kalaha ka
ako ang sugnod
kon baktin ka
anayon ko ha?
kon bungtod ka
bangaw ko
kon tulay ka
ulan ko
kon karomata ka
dili ko kabaw
kon luwa ka
sikma sab ko
kon ubo ka
vicks vaporub ko
kon doktor ka
nurse ko ha?
kon alom ka
aping lang ko
kon spray net ka
buhok ko nimo
kon antipara ka
mata ko
kon karsones ka
briek ko ha?
kon tubig ka
baso ko
kon kaldero ka
sug-ang ko
kon bus ka
gasolina ko
kon hangin ka
panganod ko ha?
kon dagat ka
seaweeds ko
pwede pod coral reef
bahala na og bisan unsa ko
og bisan unsa ka
basta ang importante
kuyog lang gyod tang duha ha?

unsa ba'y buhaton ugma puhon?

magsakripisyo ko
ugma puhon
ang imong lambi og
lagom kaayong
wait
akong hagkan

dili ko mangahilam-os
og dili ko
manipilyo
ang akong kiki akong
pabag-on gikan
karon
hangtod nga ikaw
akong
hagkan