LABASON

sa duha ka oras natong byahe
paingon sa Labason
nindot pa gayod ang kabukiran
lunhaw, baga pa ang mga kalubihan
unya ang dagat pagkalimpyo pa gihapon
sa ilang pagkaasul

nakita nato ang mga bata nga nagdula pa gihapon sa ilang mga kariling,
ang mga babaye nga naglukdo sa ilang mga basket nga puno ug hinog nga mangga
ang mga lalaki nga naghandos sa ilang sakayan sa lain na usab nga hugna sa pagpangisda
ang mga tigulang nga nagpaingon sa pag-ampo sa ilang simbahan

pag-abot nato didto gitagbo kita sa ilang pagkamaayong tawo
sa atong pagpaniudto gidalit ang kinilaw nga tangigue, sinugbang isda sa bato,
humot kaayo nga kan-on nga tinanow sa mala nga bukid,
dagkong alimango, puwang pasayan, tinolang manok bisaya

dili dato ang mga tawo dinhi apan hayahay sila
wala silay nindot nga mga sakyanan apan malipayon silang naglakaw sa ilang abogon nga dalan
bugnaw ang hangin, humot nga mga bulak sa ilang-ilang
linaw ang kahaponon, unya pag-abot sa kagabhion
disir natulog, miawit pa ang mga kalanggaman.

haskang usaba na
gayod ni rosa

sukad namatay ang
iyang bana: kadtong tiglung-ag niyag
pamahaw, tigprito sa itlog, tighipos sa iyang mga bulingon,
tiglaba, tigplantsa,
tigtimpla sa iyang kape, tigpilo sa iyang habol,
tig-ilis sa mga ponda sa iyang alugnan,
tigsag-ob sa pila ka balde nga tubig arang siya
makaligo,
tighugas sa iyang platong kinan-an
tigtabyog sa iyang duyanan,
tigtrapo sa iyang lingkoranan,

ug daghan pa nga dili na angay nga isugilon pa.

daghang nalipay nga intawn nakapahulay na ang maong
lalaki nga walay bukog ang likod,
nga baga na kaayog kubal kamot,
nga siging kapasmohan ug kusog
diha sa ulan init nga buluhaton,


karon si rosa na ang nahibilin sa iyang mingaw nga balay
ug sa matag adlaw bation niya ang tanang silot
alang kaniya.

bisag gusto na usab niyang mamatay
wala gayod siya hatagi sa dili pa angay nga pahulay alang kaniya

di malalim ang kabugnaw sa kagabhion
ang kahugaw sa palibot
ang duyan nga wala nay tabyog
ang mga ok-ok sa kusina
nga durong katawa diha kaniya.

sa pagdungaw mo
pa lang sa
bentana

makat-on ka nang
daan nga
dako gayod kaayo
ang kalibotan

hinuktuki gamay
nga ang mga bungtod
sa unahan
kon unsay dangatan
sa imong suwang ug
seko
dili gayod sila mangilabot

dugay na sila dinhi
ug dili mo na sila madala
sa imong
patutsa

wa ma mikitik ang mga
gilok kaniadto
ug ang nindot nahimong
maot
ug ang nakatulog nahigmata
ug ang giingon mong gugma
nalaya

karon gawasnon ka na
kaha?
unsa ba ang sunod nga
kitik?

gilok na lang ba gayod
ang tanan
aron aduna ka'y
kahulugan?

lisod silotan
ang usa ka
gihigugma

hunahunaon
gayod kini
sa makadaghan

kay kon pitkan mo
ang iyang gibating
sakit bation mo
usab

ang iyang kamatayon
kamatayon mo usab

apan adunay
panahon nga imo
kining dawaton

duha ka lungon
ang usa patay
ug ang usa
buhing patay

ah, aron ka makat-on
gisuhid ko ang imong kakulangon

ang imong pagpasagad akong
gitugbangan ug labaw pang pagpasagad

kon mangluwa ka sa kabuntagon
magsuka usab akog kagabhion

kon isabwag mo ang mga papel
sa lawak
puston ko ug papel ang atong
kalibotan

kon magsabod ka ug hangin
darohon ko usab ang kabukiran

kon hikapon mo ang bulan
ako kining sugnuran

ah, aron ka makat-on
suhiron ko ikaw aron makita mo
ang imong nahimo kanako

kon dili pa gayod ikaw makat-on
pagkaugma ako na ang imong samin

ang lawas mo lawas ko
ug ang atong hunahuna usa na

ako na ikaw ug ikaw na ako
saluhan nato ang usa ka kapildihon

imnon nato ang usa ka baso
puno sa kapait, makapaslot ang kainit

mas lami ang gibati
niadtong wala mo gilitok ang pulong

nahisama ka sa usa ka tukmo
nga hangtod karon malipayon gihapon sa iyang
pagkatukmo

pangutan-a
dili gihapon motingog

nga mora bag ang kalipay diay
naa sa way tingogay

giunsa mo pagtugkad ang kalipay?
dili ba diha man sa kahilom?

dili ba diha man sa pagtiglom mo
sa lalom
unya ang lalom usa man ka
kahilom

tuod man daghan kag makita dito
puros baba ng sirado

kasagarang tinubdan
kasakit

Adunay Naniid sa mga bitoon.

I

Adunay magtukaw.

Ang kagabhion usa

Ka sakayan. Ang huna

Huna sa lawod mamulak

Kanunay. Adunay

Naniid sa mga bitoon.

Nagpahipi sa bulan.

2

Kanunayng nagtukaw

Ang wala pa nimo masugid.

Sakayan ang imong gitago.

Dakong lawod na ang imong

Hunahuna. Giwala-wala ang

Makita.Malipayon ang

Kaadlawon nga dili mo

Masabtan, ka yang masabtan

Imohon man, isulod mo

Sa bulsa ug imong dalhon

Paingon sa kalimot.

3.

Duha ang hangyo ni Engo.

Ibalik ang iyang kusog.

Maitom ang iyang buhok.

Ang ikaduha lang ang

Gihatag. Ang iyang bukog

Morag kampana. Ang iyang

Nawong morag nahapla

Nga tindahan human sa

Kusog nga hangin kagabii.

Kon mosuroy siya sa plaza

Ang ilang Makita mao ang

Bisikletang guba.

4.

Mihilak si Engo.

Atubangan sa iyang apo.

“ingna ang imong amahan

Nga dili niya ako pugngan.

Dili ako mabuhi kon

Wala kining butanga.

Walo na ako katuig nga

Nabyudo. Dako na kayo

Ang atong umahan.

Mabuhi na kamong tanan

Tungod niini.”

5.

Si Sepa nga tighimo ug

Nipa sa balangay

Maoy tighatag kanaya

Ug kahupay.

6.

Didto sa lungsod atua

Ang kahilayan. Atua ang

Sanggotan. Lami ang tuba

Didto kay bag-o pang

Kuha. Dili sama sa kang

Sepa nga bahal na.

7.

Nahulog ang pagbati ni

Enggo sa usa ka kutuon.

Maayong mohigop sa sabaw.

Ug didto siya naaghat sa

Ikaduhang kaminyoon supak

Sa saad niya nga dili gayod siya mangasawa ug lain pa.

DAMGONG GABALIK-BALIK

Gibalik mo ako sa

Kabatan-on

Balik sa gipuy-an ko

Diin nausab na ang

Hagdanan

Unya dili na ako kasaka

Og kon mosaka ako

Dili na usab ako kanaug

Unya sa dihang nakanaog na ako

Ug gusto ko nga mobalik sa

Pahulayan

Bisag unsaon ko og hunahuna

Kon asa ang agianan

Di na ko gayod matultulan

ANG INAHAN

Tulo ka anak niyang

Babaye

Puros buta

Ang kamanghoran siging

Kabangga sa

Gabara nga linkoranan

Ang tunga nagtanga

Namati

Ang kamagngangan

Gasiging iyak

Ang amahan hagbay rang

Mibiya

Anaa ang inahan

Nagbantay kanila

Tigbangon sa kamanghoran

Matag hagba

Tiggakos sa tunga-tunga

Tigpamati sa iyak

Sa kakapoy molingkod

Kini siya sa

Lingkoranan nga

Tuya-tuya

Kilid sa bintana

Lantaw kanunay sa unahan

Wala na magpaabot

Kon unsay moabot

Sakto na ang gihatag sa

Karon

Ug wala na magpa-aron-aron

pagpamulak sa mangga sa punoan sa atong silingan

kon makahinumdom ka
samtang bata pa kita diha
sa pagpamulak ug mangga

nindot ang tingog sa usa
ka pagkahulog
unya kanunay natong
giampo ang kusog
nga hangin

unya kitang tanan nabuhong
sa kalipay diha sa tumang
pagpaabot

unya kon mangahulog na gani
ang mga hinog nga mangga
didto nato masukod kon kinsay
abtik ug mata kon kinsay kusog
modagan og kon kinsa ang dili
mahadlok mapidyat diha sa
tumang kahakog

DEAD ENDS

adunay mga agianan
nga putol

ang tumoy mobalibad
"kutob na lang dinhi"

ang dili pa anad niini
mabuang

dili na kabalik sa iyang
ginikanan

iyaha ang tanan

gibasa ko ang gisulat mo
"nahuman na usab ang usa ka adlaw"

unsaon ko kaha paglingaw ang
akong kaugalingon aron dili na unta
ako mabalaka pa kanimo?

moingon ako,
" mapapas ang tanan"

kagabii wala ako katulog
karon kon nagbasa ka man

gipapas ko na ang tanan
dawaton ka sa usa ka paghikalimot

si Bathala na ang bahala
iya ang tanang mawala.

ang apo

ang akong tiguwang
naglingkod sa usa ka batong puti
sa silong sa
kahoy nga guban

mikutlo sa usa ka buwak nga
bag-o pa lamang mibuswak

gihandom niya ang kabuntagon



ang batang babaye nga nanambo
sa bintana miingon sa iyang inahan
nga nanghuklas sa gilabhan

"Nay, si lolo, giango-ango"

pag-abi-abi sa mga nangabot nga dili nato kaila

dili lang ako ang nagtukaw
ug nag-abi-abi sa sayo kaayong
mga ming-abot

wala ako nagmingaw dinhi
kay bisan sa layo
ug sa mga lugar nga wala
pa gani nako
mataaki
anaa man usab silang sama
kanato

nagtugaw ning sayong
kaadlawon
naghimo ug kape sa mga
nangabot nga wala usab
makaila kanato

ayaw kabalaka
wa tuod nato sila mailhi
apan
kauban nato kini sila ug
usa ang atong tinubdan
ang atong mga
kasingkasing
usa lang ka awit

diha sa birtud sa pagpaabot

ayaw lang ug lihok
tagamtana ang kaanindot diha
sa pagpaabot

kay sa yuta nga nagpuyo
lamang
sa mga kabulakan puhon
pabatuboan
man gihapon

ang dakong lawod sa imong basahonon

usa ka gamayng
sakayan sa hunahuna
milayag
sa dakong lawod sa
usa ka
basahon

naghimo ka ug tigmo
nga walay tubag
ug kadtong bata nga
tininood nga namati
wa katulog pipila na
kagabii
wa pa maanad sa
imong kalaki apan
duna kay punto
samtang sayo pa
ang bata kinahanglang
makahibalo na nga
dunay mga tigmo nga
walay tubag
ug dunay mga pangutana
nga mas nindot
pamation
hangtod sa atong
ikamatay

kadtong imong gisulat sa gapanuigon ka pag 16
hiposa.
Hiposang dalidali basin
naay makabasa.

gibasa ko ganiha. naulaw ko sa kamabaw. gilood ko sa pagkatab-ang kay kulang jud sa kaaslom.
bisan gani sa kaasgad, haskang kulanga.
gisulat mo ang unang halok didto's silong sa punoan sa mangga, kilid sa kamalig diin daghang pugaran sa manok
nga nangitlog.
usa lang ka halok. ingon ka nagawsan ka dayon. Medyo dili katuohan. Pero miingon ka, kon mahigugma labi na ug dulot sa utok sa bukog, bisag masaghid lang sa kamison, siplit man dayon.
karon 56 ka na. Walay salag ang imong pagkatikarol.
Walay nadungog nga iyak sa pispis.
Gipanghambog mo nga karon ikaw dili na mahigugma.
Gisulat mo kini. Mao kini ang gihanyag mo kanila nga
nagpunay og inom nagpunay og tagay sa pipila ka baso
sa paglaum.
Kini ang giingon mo nga angay basahon.
Mas klaro, mas tiunay, mas tinood man god kaha.
Ang angayan ba mao kadtong kulang sa katam-is?

wala niya planoha
wala niya hunahunaa
ug busa wala siya
kaandam
sa kakusog sa buhos
sa kalipay

mora siyag tanom
sa usa ka rosa
sa dihang mibuswak
miabot ang kusog nga
hangin
sagol ang mga dalugdog
ug kilat

pagkabuntag
aguy kasakit
aguy kapait
nagtiugsa ang mga
petalyas
nagkabulag-bulag
ang mga dahon
nagkaputol-putol ang
mga sanga

mao ba kini ang
gihatod sa kalipay?

ibutang ta ang
kinatumyan tinood

pila ba ang hapnig?
ang unang hapnig ang
giingon mong imong nawong
ang ikaduhang hapnig ang giingon mong ilang giingon nga imong nawong
anaa pa ang ikaupat
ang ikalima
ang ikaunom...haskang daghana ug busa dili gayod mahuman ang mga pangutana kon kinsa ka
kon unsa ka

kon ikaw pa ba ?

kon magsulat ka
palihog ayaw lang nang tinood

ang bakak man god usa  ka
alampat

daghang ang mas motoo sa bakak
daghang nasilag sa tinood


kay ang tinood
latos
kay ang tinood
alho

tiaw mo ba ug ikaw ang
latoson
tiaw mo ba ug ikaw ang
bunalan sa alho diha sa
pahak mong ulo

makalipong, pasalamat lang
gihapon
kay ang uban
sa ilang kabatan-on
nangamatay

ang kaguol
o kasakit, bahala na
morag mao ra man na sila,
sa dugay nimong himamat kanila
mao ra baya ang ilang
hulmahan

ang ilang ilong, baba, kilay, aping,
labi na ang ilang mga mata
wala gyoy kalainan sa
imoha

tanan tanan kanimo
sa likod kaguol
sa atubangan kasakit

wa koy nakita nga dapit
diin bisan gani
sa hamubong higayon
mopasiplat ang
dagway sa
kalipay o kamaya o
kahaw-ang

ay, dugay na kadto
natay-an na ang katreng
puthaw
unya ang spring nga kusog kaayog
moagik-ik kon magkabayo ka
nangaputol na baya

morag buang ang usa nga
mitapot sa panit sa paghinumdom
siging handom
siging hinuktok diha sa daplin sa bintana
nagpaabot sa
wala

ay, kon moabot man
makalolooy ka gayod
molantaw man ugaling
unya mopahiyom sab ka
apan
kon tawgon man ang imong
ngalan
ang iyang tono
morag nasuko man unya kon
mohawid man sa imong
kamot isip pagpangumusta
morag gilood man

maayo nakong pagkakita nga
sa dihang gikuha niya ang iyang kamot
gikan sa imong kamot
nagdalidali kinig dagan sa kusina
dayog panghugas
panabon
giwilik ang tubig nga nahabilin dayog
panarapo sa panyo nga
iyang gitago diha sa bulsa sa likod
sa iyang karsones

kabahin kanato

ang kabahin kanato
morag ice drop
sa kaudtohon nga sa
imong kauhaw
unta...

apan imong gilabay
sa kilid sa gabaga nga dalan
ug ang kabahin nato....

kabahin sa pagkahilis
kabahin sa usa ka gikabuhi nga
bata nga nagsuka unya ang
inahan
nagkabuang intawon ug haplas
sa iyang likod
ug piso sa tungang bahin
sa duha ka tudlo

hilis dayong
uga.

ako unta ikaw nga ingnon nga lahi ang imong madungog ug lahi usab ang imong makita.
duha kini ka larawan.

kon imong dunganon makaingon ka, tinood na kini
nadungog ko na gayod ug nakita ug sa dihang akong gihikap
nahigmata ako sa katulugon
dugay akong nabuta
ang akong kabungol wala kaayo nako nabati kaniadto

apan ayaw ka higala
dinhing dapita ang nawong maskara usab
ug ang tingod lain na usab nga pagtakuban duyog sa pagdapion
sa paghikap

ang panahon lalom baya
bisan unsaon mo ug panit, adlip, dili pa gihapon kini modugo
wala pa gihapon nimo masamdi ang ugat
nga tua sa ilalom pa sa ilalom pa gayod

kon modugo na aron ka motoo
salura sa imong palad, itusno mo ang imong tudlo sa
sapa nga dugo
tilawan mo kini

ang tinood mas pait pa kini sa panyawan
kay abi mo, luyo sa katawa, sa katam-is sa bino nga moscato
nga atong gisaluhan sa samin nga baso
nagpahipi ang kamatooran sa kasakit nga sa kahapdos
bisan gani sa pagpanugilon lamang
dili mo gayod matugkad

gikan baya ako sa halayo nga dapit
nag-aso ang akong mga tiil sa kakapoy dihang mitunob kini sa
dughan sa yutang natawhan

gikutlo ko ang unang bato nga migitib sa gipahulayan
init kini sama sa bulak sa imong kamot

gidapion ko kini sa akong kasingkasing samtang
gipiyong ko ang akong mga mata aron makita pag-usab

ang atong gibiyaan: usa ka hanap nga isla, morag giaagian
nga aping sa imong mga luha

init pa gihapon ang paghawid diha sa paghandom
sa panit sa kamingaw misurop

ang gatubod nga orasan
unsaon ko man?

kining tunok sa panahon
gibaid sa mga kalaay
hait

kinsa ang magpaduol
masamdan

ang milalin ug ang nahibilin

dili nako ipakita kanimo ang
dayag.

ania ako sa imong atubangan
kunuhay namati, apan ang sulod sa akong kasingkasing

humana nangabri unya ang akong mga pagbati diha kanimo
hagbay rang migawas

paingon sa laing balay, nga miabli sa laing pultahan,
unya atua na ako didto, nakighinabi sa makalipay kanako

atua na ako, mihigop sa iyang usa ka tasa nga
init nga kape.

samtang ikaw siging gayawyaw, unya ako
usa na lamang ka patay nga kahoy,

wala nay dahon
wala nay bulak.

si ervin
hadlok mahugawan ang iyang duha ka kamot
sa yuta,

"yaks, daghang kagaw!"
maoy iyang panaway sa akong duha ka kamot

nga mihabok sa daghan kaayog bunga nga
punoan sa kamatis

duha lang ka kagaw, ang kagaw sa hunahuna
ug ang kagaw nga naa lang sa libro.

si ervin
pordoy.

ang gaba

...maayo mag sili
nga mohalang dayon

...kon unsa ang imong
gitanom
na mao ra pod ang imong
anihon

....dili jud magsaba.

ang kaalam ni tiya tutay

kon dunay mangayog
dahon sa
kamunggay
pakapinan gayod niyang
dakong sanga

kon mobalik
pakapinan na gyod
niyag litaniya
sa pagpamoyboy ug
pangasaba

" kay ngano kanang
inyong tugkaran
bato?"

di ganahag utang

si tatay
makatulog ug tarong
sa iyang
lantay

sa iyang balay
nga gamay
mahinanok

kaysa dakong balay
unya
dunay bayronon
sa loan.