kon adunay babag
sulayan nato kini ug
ukat, tabangan natog
hikling diha sa daplin
aron makalahos sa
atong agianan ang
naghingabot nga
kalipay

kon ako man ugaling
ang nahimong babag
ayaw kabalaka, dili
ako bug-at, wala akoy
daghan dala, og busa
dali ra kaayo nako
ang pagbalhin,

sa kanunay gipangandoy
ko nga ang imong adlaw
mapahiyomon

kon aduna man ugaling
gapnod og ulan
gipanghinaot nako
usab nga kini dili kaayo
kusog, dili kaayo hanap,
unya dili magdugay

ang gigamit man
god nimo pagkuhit sa
langit
kawayan man lang

unsaon ba nimo
pagpupo ang mga
bitoon?

unsaon ba nimo pagbakwi
nga ang bangaw
dili tulay?

unsaon mo kaha
pagtungkad nga bisag
unsa kasakit
ang atong mabati
dili gayod mohilak ang
langit
alang kanato?

baston ang
gisaligan sa
tiguwang sa
Sawang

dili ang iyang
asawa
dili ang iyang
katulog

baston ni
San Pedro
nga gihawiran
sa iyang
walang kamot
og sa iyang tuo
mao ang manok

ingon ang tiguwang
nga tugas ang tukod
nga hingo na ang
tanang ngipon nga
kurog na ang mga
kamot og tiil
nga dili na kaayo
makakita: si ramon
maoy sakto ug disiplina

sa gamay pa siya
gisugba siya didto
sa pugon
apan wala siya
mapago

dihang nakakat-on
na siyag buot
gitambog siya didto
sa lawod
apan nakabalik siya
sa daplin sa baybayon
unya gituboan og
hasang ang iyang
liog

sa naulitawo na siya
gisangka siya sa sigbin
nga saktong busog sa uling
apan ang sigbin
maayong pagkabuntog
nga iyang gigapos og
gibaligya sa mahal kaayong
presyo sa insik
kay lagi tambal sa AIDS

naminyo siya sa babayeng
mangtas nga sa dugay
iyang gitabas-tabas nga
sama sa usa ka panit sa
sapatos nga iyang gihimong
botanganan og bala sa iyang
tirador

bisan pa og ang mga anak
ni ramon mga dragon
nga mobuga og kalayo
og moginhawa og aso
wa papiri si ramon
gitadtad kini niya og gihimong
mga kusahos og gisumsoman
sa iyang mga barkada

wala mamatay si ramon
sa iyang pagkatigulang
mikayab kini sa langit og
mikuyog sa mga pak-an
og mitupad sa mga dyos-dyos
didto ikapitong langit

miingon ang tiguwang
sa iyang lapoy nga tingog:
si ramon usa na ka relihiyon
usa na ka amahan sa usa ka pagtoo
usa na ka ganghaan sa langit
usa na ka rebulto
nga gisunod sa daghang panon
giludhan, gihagkan,
pati gani ang iyang anino
usa na ka dakong milagro

sa pipila ka
tuig
nahadlok siya
anang usa ka
dakong sako
nga haw-ang

kaniadto man god
sa bata pa siya
gisulod siya didto
gibitay sa ibabaw
sa dapog
og gipaasohan

maygani kay wala
siya mamatay
kay lagi ang
Ginoo maloloy-on
man sa mga
dinaog-daog

apan kon balikon
pa kadto
karong dako na siya
mas pangayoon niya
ang labaw pa nga
kalooy
nga unta natikig na
siya sulod sa
kaso
aron mahimong
dako kayong tinap-an
aron pagasaloan
sa mga gipanggutom
didtong dapita

paghatag sa hustisya

layo na kaayo
ang abtanan sa hustisya
pananglitan
lima ka oras ang
daganon sa bus
aron lang moabot
didto

pag-abot sa maong
lugar
tukuron mo ang
balay-balay
nga kawayan
itaod mo ang nipa
nga atop
mosamot kadako
ug gasto kon magsalog ka pa
busa ang salog
mao na lang gayod ang yuta
mismo
unya dili na kinahanglan
ang hagdanan

ang maghuwes
maoy mokuskos sa iyang
gitara
maoy mokanta og
maoy mosayaw
aron lang malingaw ang
mga uhaw og
gutom
labi na ang mga bata
nga gipamayaan

inig abot sa mayor
mosaludo ang tanan
dayon dili maningog

dayon ang huwes
aron mabuak ang kahilom
mangutana: mayor,
gusto ka og kape?

gipusil sa
lalaki nga dakog
abaga ang
naglingkod sa
imnanan og
tuba

nagsakay kini
sa motor
palayo

dunay nakakita
apan buta man
dunay nakadungog
unya bungol pod

nakasimhot ang
lungsod sa
baho nga
kamatooran
apan atong panahona
ang tanan
gipangsip-on

ang pagpahawa
kanunay man apan
dunay pagpahawa nga
kausa lamang

kadto mao ang
kataposang pagtaliwan
nga wala nay
pagbalik kay wala nay
balikan pa

giawat mo ang
pag-abot nga walay
sapot

kon wala gani
ang hinungaw
ang pangitaon
mao ang kabuthan

kon mobuto na
bation mo ang tumang
kalipay,
mobanos ang kalinaw
mahinanok ang
panahon
sa ibabaw sa higdaanan
sa nabasa nga habol

ingon ana usab ang
kalibotan
hatagi og agianan
ang hinungaw
aron dili kini moabot
sa kabuthan

kita mga bato lamang
sa kadaplinan
gidumtan sa dila sa
dagat

ang mga bata nga
walay kasayoran kon
unsa og ngano
naghimo pa gihapon
sa ilang mga
palasyong balas

ang sungay sa kabaw
balitok
ang iyang balikog
paingon sa utok

aron dili kini mamatay
o mabuang
giputol ang sungay
pagkahuman
nahimo kining kataw-anan
sa tanang nagpuyo didto
sa balangay

taligsik lamang
ang miabot sa nataran
apan ang mga
kabulakan
napuno sa pahiyom
ang mga yamog
sa kanunay nagmalipayon
sa ilang pagkawala

balak sa usa ka paghinumdom

dili ko ganahan dinhi
miiyak ang bata,
makabungol ang
danguyngoy sa
dagat, morag si nanay
nga kanunayng
nangasaba kanako.

nabuak ang tasa sa
kusina nga gisudlan
sa init nga kape ni
tatay

ang adlaw mitalaw
nagpahipi sa panganod
morag batang gamay nga
nahadlok sa tingog sa siren
nga mitago sa saya sa iyang
lola nga maoy nagbuhi kaniya

ang bukag guot ra kaayo sa
usa ka tiguwang nga limtanon
nga nahulog sa hagdan unya
maayo niyang pagkasalo
sa akong giingon kanimo
ang bukag nga uway

namatay ang tiguwang nga
nag-inosara didto sa kamalig
nga puno og mga sako sa humay
kagahapon dili nako malimtan
ang iyang gihatag nga mga sinsilyo

nahibalit sa whitey ang among
iro nga kapon nga miapil sa
akong pagpahulagway didto
sa eskwelahan kaniadtong
wala pa ako mapaliti og tsinelas


si Junior morag naulaw
og wala na mitingog kanako
sukad nga nalubog ang suba
nga gikaligoan sa kabaw nga
kutoon unya balikog og sungay


sa kataposan ang nahibilin
mao na lamang ang makigbisog
human gilubong ang tanang
nabuntog na sa gahom sa hunahuna

balak nga ako lang ang makasabot

ang batanga mananagna
migamit sa bugas dayon iyang
gisulat sa dakong nigo
ang mahitabo ugma

misakay kos eroplano kuyog
ang usa ka abogado nga
dugay na nga gaantos sa
iyang sakit
dili niya mahinumduman
ang tanang panghitabo
sa iyang kinabuhi

mitabok ako sa karsada
pag-abot sa usa ka syudad
misunod kanako ang tulo
ka gagmayng bata
nga dili pa kaayo kamaong
molakaw

kalit nahanaw ang kawanangan
dayon kanunay akong nagpaabot
sa imong pagtumaw
itom ang akong gisuot

ang iring
naglantaw sa
mga suga
sa syudad
nga karon
naniga

sa usa ka
rehas nga puthaw
sa habog nga
balay
nag-inosara

ang kalalom sa
atabay
sukdon usahay
sa tingog sa bato
nga imong
ilabay

sahay sa kataas
sa pisi nga gihuktan
og timba
usahay
sab
sa imong tingog
lang

ang pagpanimpalad walay hunong.
ang pulong dili magpabilin sa lawak
bisang unsaon mo kinig hawid,
molupad, bisan ganig ang mga pako
ani, bali, bisan gani og ang mga tiil,
piangan.

ang kalag, mahimong mapriso una
ning lawas, apan, gitagalan lamang
kini sa mubong panahon. Nagkisikisi
na kining mogawas, kay daghan pa
kaayo ang wala maabti niini, bisan
gani og wa kini masayod kon asa.

aborsyon

gidalidali
baya ni
Tori

ug bugkos
ang putos

sa apol
apol ni
Lenor

nga iyang
gitarong og
lubong

tupad sa
kubong

abtik

sakay
sa takong
abot
sa Bacong

sakay sa silhig
paingon
sa Bislig

patong sa
nigo
lupad sa
Bago

tungtong sa
bato
kita ang
Cebu

miabot na
usab ang kabuntagon

anaa na usab
ang kalibog kon unsay
buhaton

kon unsay unahon
kon asa na usab ikaw paingon

ikaw, gilabay sa
lawod sa imong
mga pilian

unya
wa ka milihok
gusto nimong
matulog ug balik
sa higdaanan
nga kagabii
gituboan sa imong
mga damgo

ang atong mga kalingawan
kasagaran
diha baya sa mga
hugaw

sama nianang
paglikitlikit sa kogmo

sa pagkalot sa  mga katol

pagkagis sa
kubal

pag-ugkat sa kugang

pagsimhot sa
lubot

pagkadaghang sulatonon
nagpasad sa buko buko sa kalibotan
apan
pagkagamay ra gayod
sa manunulat

pagkadaghan sa mga nagbinotbot
dapit sa tubaan
pagkabug-at sa mga lapis
pagkagaan sa ilang mga ngabil
diha sa mga tsismis

pagkadaghan sa anihonon
pagkagamay lamang sa manganihay

pagkadaghan sa imong nakita og nabati
pagkatapulan sa imong mga kamot og tudlo

pahak

sama sa pahak
nga naa dapit sa imong
ayoyok
ang butang nga dili nimo
makita
imong hagwaon diha
sa paghikap

kaplastikan

wa pa gani niya
nabasa pag-ayo ang tanan
nag-like na man

wa pa gani niya mapamati
ang tibuok nga
sugilanon

wa pa gani niya makita
o maadtoi ang maong lugar
nga naa sa akong
kasingkasing

nag-like na man

 

duha kitang
misakay ning
baroto

sa kapalaran

dili pa kaayo
dagko ang balod
paingon sa isla
nga atong puy-an

daghang kalubihan
nindot ang lapyahan
init ang adlaw
bugnaw ang hangin
asul ang langit
og puti ang mga gapas
nga panganod

sarang ang kalipay

apan wala mamulak
ang mga sampaguita
wala mamunga ang
mga bayabas
wala mangitlog ang isda

mao kini ang atong
isla

nganlan ko kinig
kahaw-ang

dili ko kini biyaan
mao kini ang akong kapalaran

sayo akong naglingkod
sa veranda
atubangan sa silangan

usa ka tasa nga kape ang
kauban
nga nagpahungaw sa iyang
gauso nga kainit
diha sa bugnaw nga hangin

sa unahan walay kibo ang
mga punoan sa bulahan
luya ang hangin og ang
tamsi sa kanunay nagbuhat
sa ilang naandan, sama sa mga
uwak nga karon nangabot og
mipatong sa taas nga punoan
sa layog nga lubi

gitagbo ko ang adlaw
daghan kog isugid.

malimtan na ang pagpanghilam-os
ang pagsudlay sa kalkag nga buhok
ang paglimogmog sa tubig
ang paghugas sa tiil

lisod na ang pagkaligo kay anaay
daghang mga katarungan nganong dili

ingon sila, magpatambal ka, aduna kay
balatian nga imong gipanghimakak
sa katilingban

basin sakto sila, apan ikaw ania, nag-atubang
sa imong gikahimut-an
kwadrado ang nawong, tinago ang apapangig,
nagbudlat ang mata atubang nimo
sama sa imo sang kabudlat
wala na nimo atimana ang lawas
kay diha sa hunahuna og sa mga damgong laya

ikaw, gibalian og bukog sa kapakyas,
samdan sa mga pasalig,
naghapyod sa tsapa sa dimalas

aduna gayoy
apan
bisan unsaon

adunay apan ang
simbahan
ang nasud, ang
imong gitrabahoan,
ang imong
kauban, ang imong
balikan
og pagaadtoan
ang imong gikatulgan
og gimat-an
pagkadaghan sa apan

ikaw, apan usab,
sayod ka
sa imong mga
apan

apan, naa na man
god kining tanan,
busa,
yano lang,
dawaton ang tanan
mga apan

nga morag
wala lang

nagsakit ang imong
hawak
kay nalimtan mo na
ang pagsayaw

nagngutngot ang imong
bukton
kay nalimtan mo na ang
pagakos

naghaw-ang ang imong
dughan
kay gihatag mo man god
pod ang tanan

pagkadagahan
sa dalhonon
pagakadako sa
lasang
pagkalapad sa
dagat
pagkahaw-ang gayod
sa langit

gipanulti mo ba ang
matag kabug-at?
gisubay mo na ba ang
wala pa madungaw?
wala mo pa gihapon
matugkad ang kalalom
wala pa gihapon nimo
mahambin ang
tanang kahaw-ang

ingon siya
nawala ka kuno

magbalik
balik ang mga
kaguol

bisag dili
nimo imbitahon

magsiging lingkod
diha sa mga bangko
sa imong tugkaran

bisag unsaon mog
papahawa
magpabaga gayod sila
sa ilang mga nawong

busa anaa ang
paghukom

ikaw ang mobiya
ngitag kalipay

sahay
mas gusto nato nga
wala ang
mga bitoon sa langit

pati ang bulan
gusto mang mawala

unya ang magpabilin
mao na lang ang hangin
og ang mga anino
sa mga kahoy
og mga bungtod

kanang ikaw lang
usa
diha sa kahilom
nga bulawanon

ania ka na
sa tunga-tunga ning
akong hinimong
kalibotan

gimugna ko kini
alang kanato

sa pikas nga bahin
anaa ang atong mga
pasangil

sa laing bahin anaa
ang atong mga
pasalig

sa ibabaw anaa ang
atong mga pag-ampo
ang mga unta
ang mga pamasin

sa silong ning atong
gitungtungan
anaa ang yuta nga
dili modawat sa atong
mga gamot

naglutawlutaw kita
naghandom kanunay
nga unta
nga basin
molamboa ng atong mga tudlo
og mamulak

pondido na ang atong mga
panglantaw
hapit na mapalong ang
gimugna tang adlaw

sa laing bahin
kon moabot na ang atong
kangitngit
ako usab, nalipay,

unta magmugna tag
kalayo
atong padialabon
hangtod nga kitang duha
masunog, moaso,
mahimong abo,
mahimong abono
malamog,

mawala.

samok kaayo ang hunahuna, diha sa pinugngan nga mga pagbati.

nagpaabot baya ako kanimo
og busa

nagtimpla ako og kape alang
kanako

ikaw naglantaw
nagpaabot usab sa akong

pag-abot diha kanimo,
naghandom sa kape nga akong

itimpla kanimo, puros kita
nagkabalios sa atong mga pagmahal

ako nagpaabot, ikaw naglantaw,
ako nag-inom, ikaw naghandom

sa dihang mihapos na ang kahayag
gikan sa nagtuyok tang mga pangandoy

miundang tag panghupaw
gidawat ang tanan

gitimplahan ko ikaw og kape
nga wala nimo imna

miingon ka, " ako unta ang nagtimpla
sa imong kape"

wa ko mitingog kay milantaw kos
unahan

haskang layoa sa isla, anino lang niya
ang atong makita

kita ania, nanghawid sa atong mga utlanan,
gustong moambak sa atong gisakyan

lubog ang tubig, walay balod,
ngitngit na ang langit, hilom ang kasadpan

samok kaayo ang hunahuna,
diha sa pinugngan nga mga pagbati.

sa usa ka buhi

pamatia ang kataposang
singgit sa amang

lantawa ang kataposang
nakita sa buta

isayaw mo ang kataposang
tango sa bakol

ipadungog mo unta ang kataposang
nadungog sa bungol

balaki ako, balaki ako sa samang
mga balak, og ihunghong ko usab

diha kanimo ang kataposang
ginhawa sa usa ka buhi

dinhi

adunay nga tinagoan
nga magpabiling tinagoan
gani sa hangtod hangtod man
kini kay dalhon kining
tinagoan hangtod sa lubnganan

makaulaw ba? dili ba nila
madawat? dili sila motoo kabahin
niini? makapahugyaw kini sa
mga tuod sa katilingban?
sakit ba kon mahibaw-an?
moulan ba ang langit?
maglinti ba ang kaudtohon?
maglinog ba ang kalibotan?
magsuka ba ang dagat?
mukorog ba ang kabukiran?
matipak kaha ang mga pangpang?
mauga kaha ang mga sapa
sa kalood og panakla?

sa dihang namatay na siya
diha sa iyang pagtinga ang mga
pulong nagpabiling nag-ung-ong
sa iyang dila,mikagot ang ngipon,
naghapdos ang alingagngag
nagsipok ang utok
apan nagpabiling tig-a ang apapangig
og busa miuk-ok ang  dila ug
mibalik pag-ungot ang baba

dili, og dili gayod ipagya ang
tinagoan sa kasingkasing nga samdan
nga naalim bisan sa pagsapsap sa panahon

gisulod siya sa lungon nga puno sa buwak
nga puti, apan dili humot, ingon sila
mora lang siyang natulog unya saya kaayo
ang iyang nawong nga morag nagpahiyom
diha sa iyang pagpahulay hangtod na sa
iyang paglalin sa laing kalibotan

sa laing kabahin, human sa ilang pag-iyak
og pagbakho, paglabay sa mga buwak og
bato sulod sa kinalot nga yuta, milupad
ang kalag, mitugdong sa usa ka bungtod,
kuyog sa usa ka giya nga kahayag

dinhi, wala nay tinagoan, dinhi,
dayag ang tanan, unya walay mangilabot

ikaw baya pod ang siging sunodsunod

walay buot ang
kaanyag
nga ikaw iyang
sungogsungogon diha
sa matag adlaw
nga pagtintal
nimo

kapuno sa iyang dughan
kahamis sa iyang panit
kahumot sa iyang buhok
kabus-ok sa iyang paa
kalumo sa iyang mga mata
kagamay sa iyang hawak
kahumok sa iyang mga kamot

wa siya nasayod
sa iyang gibuhat
kon nakabalda kini
kanimo wa kini
niya intawon tuyua

ikaw baya pod ang
siging sunodsunod

pasayloa

pasayloa ang
ulan
nga nakabasa kanimo
sa dihang
wa ka kadala
og payong

di lang gyod siya
kamaong
molikay nimo

"oo, mahuman na gayod ang tanan wa akoy gibasolan"

ang atong kabatan-on kaniadto
warak,
sipat, puros lig-on,
bag-o, humot,
hugot, gahi, unya bisan asa
atua kitang duha
nangatawa, nag-unot,
nagkinusiay sa atong mga bulog,
naghaploy kas akong buhok
ako sab
naghaploy sa imong sampot

ang panahon
hinog na
nangahulog ang iyang mga bunga
nagpasad sa yuta
nangalata
og walay bisan usa ka bata ang
nahisalaag og namunit

ang katam-is nahimong kasap
ang kahinog nalata
unya nangabot ang mga ulod
nga nangahimong langaw
diha sa ilang
kalatagaw

balikan ko sa paglantaw ang bintana
og akong nakita ang tanang
nangagi

midungo ko sa salog
miando
"oo, mahuman na gayod ang tanan
wa akoy gibasolan"

sa pagtapos

ang kataposang
kahayag sa kandila
usa ka dakong
dilaab
sa akong dughan

ang kataposang
suyab sa buwak nga
mahulog na sa iyang sanga
maoy dakong
bugwak sa akong
gasulog nga hunahuna

puros sila nindot
og dili ko hikalimtan

gusto nako nga ako
mahimo usab nga sama kanila
diha sa pagtapos unya sa akong
ginhawa

unya naa ka sa akong tupad

lutaw

ganahan  kos imong
pagtoo
nga ang suba mapikas
ang bato
maputol ang bungtod
molakaw
ang adlaw mosayaw
ang bulan
molangyaw
mopiyong mopahiyom

kinsa ba ang di ganahan
nianang panghitabo?
ang dakong bukid miduol
kang mohamad
ang pan nahimong unod
ang tubig nahimong bino
ang dagat gilakwan sa mga
tiil

sayod ka sa kagamhanan
nining tanan
nga atong nabasa og
gipaningkamotan nga masabtan
nga mahambin gayod
sa mga bukton sa atong
tagsa-tagsa ka kasingkasing

gusto ko nga ipiyong ang
akong mga mata
aron dili ako magpabuyag
unya sa akong pagmata

apan anaa ang mga talagsaong
panahon sa pagduda
ayaw og kasuko kanako
ayaw ko og iitsapwera
sa atong mga panon

kagabii man god bisan unsaon
nakong pangita sa pahiyom sa buwan
bisan giunsa ko og tutok
wala man gayod nako nakita
ang imong nakita

sultian ko unta ikaw apan wala na lang
kay mosamot na dayon ang atong
panaglahi

iloom ko na lang ang tanan
busa ako ang mipahiyom sa buwan
ako ang misayaw sa adlaw
naligo ko sa dagat
milutaw

komentaryo

gipakaon mo ang usa ka iring
ugma
magtapok ang napulo ka iring
sa imong pultahan
ngitag pagkaon

dayon mosunod ang mga iro
magtagad pod

dayon ang mga balagtok
mangayo pod
dayon ang mga unggoy
sa lasang

hangtod nga dili na masulod silang
tanan
sa imong kaayo

unsaon na lang?

kabahin ni bering

mahibaw-an mo ang iyang pag-abot
diha sa paghugyaw sa lima ka mga iro

unya ang gate nga puthaw
molagiti kay hagbay rang gitay-an

kulang na kini sa kadanlog
nangitag
lubricating oil