MISAGUBANG KAMI OG GUBAT SA MGA PULONG
We Wage a War with Words
Misagubang kami og gubat sa mga pulong
We wage a war with words
nga among gihunghong sa kahanginan
we whisper on air
o sa mga papel
or on paper
aron luwason ang nagkanihit nga kagulangan.
to save our dwindling forests.
Mga pulong lang ang among hinagiban,
Our only weapons are our words
ang pinakamaayong hinagiban.
the most effective weapons.
Di mo putiog itlog nga way bagani, armas o hiyas.
We are not whitees, without warriors, weapons or wampuns.
Aduna kamiy mga pulong
We have words
ug among tinipong kaisog
and our pooled courage
sa atong mga pangutanang natubag.
of our questions answered.
Daghan mig pulong, oo,
We are wordy, yes,
pero dili kami hanginan, nagpakaaron-ingnon.
Ang among mga kaaway hanas sa salamangka
para tabunan ang bulingong pader.
Gipamurikat na nila ang atong kinabuhi
uban sa ilang mga ikog.
Misagubang kami og gubat uban sa among mga pulong.
Ako ang panday sa pulong
nga maghimog pusil ngadto sa igsusulat,
espada ngadto sa stylus.
Akong ipagawa ug ipakayab ang balak sa akong kasuko
ug ang kasuko sa akong balak.
EL CUEZON
3/30/2009
Ang Paril
Sama'g paril
wala mairog,
wala'y kinabuhi,
wala'y pinitik,
kay wala'y
kasing-kasing
Ug migahi,
nitikig, nilagom,
nawad-an sa gahom.
Unsa pa ma'y iya?
gawas sa paghunos,
pagkutlo, pagluka
sa dughang bato
nga nalubong
sa hinigugma
kaniadto.
3/29/2009
Di Mahimong Talikdan
| Sa makadaghang higayon
Imong gilutos og buot tapuson
Nagkamang sa yuta didto sa kawad-on
Nalubong sa lapok,nagpakilooy'ng haw-ason!
Bisan pa man niining tanan
Labot ka niining akong kalibutan
Bisan abugon mo man sa makadaghan
Mobalik ako nganha sa imong tugkaran!
Karon ako kanimo nagpahilayo
Gibalon ko ang mga kasakit og kasubo
Dinhi ko buntogon, kahuyang nga nagatago
Giyahan unta sa langit ako intawon nangamuyo!
Buot ko man nga ikaw hikalimtan
Ilubong sa hingpit kadtong kapakyasan
Apan bisan pa man sa akong nahiaguman
Ikaw, dili og dili gayod nga mahimong hitalikdan!
Adones Bentulan, Adbent
|
Saw-an ta Higala ko
|
Wala ko damha og paabota
Nga mag-krus ang mga dalan ta
Sa dugay nga panahong nagpakahilom ka
Giablihan pagbalik ang atong panaghigala.
Managsama ang lumba nga atong giapilan
Lumba sa pakigbisog, pagsakripisyo'ng hilabihan
Pagsulay, kamingaw, kahingawa og kalisdanan
Kining tanan buntogon aron makab-ot ang kadaugan.
Kung bation mo ang kahuyang og kakutas
Andam ko og tagana nga sundon ang imong gibaktas
Saw-an ta kini og dungan natong hupayon og ibanlas
Aron dinhi niining kangitngit kita makalingkawas!
Sayod ko nga lig-on ang imong mga dapat
Dag-on mo ang mga hagit nga kanimo misugat
Dawaton mo kini bisan pa man og mabug-at
Matam-is mong pahiyom kanako imong isugat!
Adones Bentulan, adbent
|
Matuod Nga Kalipay
ni Adbent sa Tingog Kalubihan
Sa nangaging mga adlaw
Kaugalingon ko nagpakalingaw
Wala na panumbalinga ang kamingaw
Nahikatulog nga pagbati pirmi nang gatukaw.
Walay oras nga giusikan
Nga sa matag hagtok sa orasan
Dunay mga pulong nga gibuy-an
Lain-laing mugna ang mahuna-hunaan.
Wala ko gayod mabantayi
Ang pagsubang sa adlaw og pagsalop niini
Didto sa akong lawak lamang ako nagpakabuhi
Sa paglanog sa tingog,balumbong ang bugtong saksi.
Dinhi ko nakita ang kalipay
Nga sa galamhan ko nakahupay
Alang kaninyo kining akong ginahikay
Sa kinasing-kasing og sa walay pagkalaay.
Sa nangaging mga adlaw
Kaugalingon ko nagpakalingaw
Wala na panumbalinga ang kamingaw
Nahikatulog nga pagbati pirmi nang gatukaw.
Walay oras nga giusikan
Nga sa matag hagtok sa orasan
Dunay mga pulong nga gibuy-an
Lain-laing mugna ang mahuna-hunaan.
Wala ko gayod mabantayi
Ang pagsubang sa adlaw og pagsalop niini
Didto sa akong lawak lamang ako nagpakabuhi
Sa paglanog sa tingog,balumbong ang bugtong saksi.
Dinhi ko nakita ang kalipay
Nga sa galamhan ko nakahupay
Alang kaninyo kining akong ginahikay
Sa kinasing-kasing og sa walay pagkalaay.
3/28/2009
Itanyag Man Ang Kalinaw
nipanaw man ang gugma
ug niabot man ang kamingaw
kanimo nga kanhi nagtukaw
ning lawom nga kagabhion
dili ko itugyan ang akong pagbati
hulip sa imong pagpanaw palayo
bisan itanyag pa ang kalinaw
3/22/2009
Ang Abohon Nga Kapunawpunawan
Dinhi sa tinagua'ng payag
gi lad-ok ko ang tinulo
sa kada litok sa balak
nga sa lahutay
mahubsan tugbang
sa mga luha'ng
way kinutuban
Lumalabay nga panganod
halos ko mahakop
apan sa kamatuoran
gawasnon ang gugma
di sama sa kuwerdas
nga talikala
sa mga dughang
gitukod sa pinatak
nga pagdusingot ug dugo
Ang Tuburan nagmugna
sa mga langgam aron
magdayandayan sa
kahanginan, bisan ang way
pangisip nga mga bukya
mituman sa ilang tahas
Kita migamot na sa yuta,
apan sa gihapon
nangandoy sa paglupad
nga way-kataposan...
nagsud-ong ako kanimo
nga nagtutok sa
abohon nga kapunawpunawan
ang bidlisiw mao
ang imong mga mata
nga mibalukot sa batunaw
...ug ako nakasugakod
gi lad-ok ko ang tinulo
sa kada litok sa balak
nga sa lahutay
mahubsan tugbang
sa mga luha'ng
way kinutuban
Lumalabay nga panganod
halos ko mahakop
apan sa kamatuoran
gawasnon ang gugma
di sama sa kuwerdas
nga talikala
sa mga dughang
gitukod sa pinatak
nga pagdusingot ug dugo
Ang Tuburan nagmugna
sa mga langgam aron
magdayandayan sa
kahanginan, bisan ang way
pangisip nga mga bukya
mituman sa ilang tahas
Kita migamot na sa yuta,
apan sa gihapon
nangandoy sa paglupad
nga way-kataposan...
nagsud-ong ako kanimo
nga nagtutok sa
abohon nga kapunawpunawan
ang bidlisiw mao
ang imong mga mata
nga mibalukot sa batunaw
...ug ako nakasugakod
Ang Mga Alikabo
...nangapulpog
ang baruganan ni bathala,
makalipong nga aliluyok
sa iyang galamhan.
Wa mahiluna nga mikaylap
ang manggad.
ang alimyon sa mga bulak daw mga
alikabo'ng pak-an
mi lutaw-lutaw sa iyang
kasingkasing, taphaw
sa gibug-aton.
ang mga bug-at nga tipaka
dugay ng gilubong inubanan
sa iyang matuod nga gugma.
bug-at ang akong
mga lakang, nanamin sa
yelo sa lim-aw nga nangliki
sa kapakyasan sa
sa akong tumong
sa gihapon
nagpabiling nangaliya
sa kagahapon nga unta
ang pagbati ni bathala
mapukaw...
ang baruganan ni bathala,
makalipong nga aliluyok
sa iyang galamhan.
Wa mahiluna nga mikaylap
ang manggad.
ang alimyon sa mga bulak daw mga
alikabo'ng pak-an
mi lutaw-lutaw sa iyang
kasingkasing, taphaw
sa gibug-aton.
ang mga bug-at nga tipaka
dugay ng gilubong inubanan
sa iyang matuod nga gugma.
bug-at ang akong
mga lakang, nanamin sa
yelo sa lim-aw nga nangliki
sa kapakyasan sa
sa akong tumong
sa gihapon
nagpabiling nangaliya
sa kagahapon nga unta
ang pagbati ni bathala
mapukaw...
3/21/2009
Hikalimtan
Hikalimtan
(ni Vicente Ranudo para kay Francisca Rodis)
Dili mahimo nga ikaw hikalimtan,
Bisag maangkon ko ang imong kasilag
Samtang adunay dapit kining dughan
Nga pagsimbahan sa imong kaanyag.
Dili sala ko nga ikaw ighibalag
Sa pag-usara ko ning kinabuhi
Nga pagsilutan sa dili paghalad
Ug sa paghandum kanimo, pinili.
Nganong maanyag ka ug mabihagon,
Kon daw buot man nga ikaw hikalimtan?
Ngano nga ang imong katawa langitnon
Kon masuko man ang pagahalaran?
Sayud ang Langit nga akong gihimo
Ang mabaskugon nga pagpanlimbasog
Sa pagsalikway ning dughan kanimo
Hinikalimtan ang akong kaikog.
Sayud ang Langit nga buot kong mahanaw
Sa handumanan ako ang imong ngalan,
Basig mabawi ang nawagtang kalinaw
Ug maoy mabalonsa akong lubnganan.
Ug kay nakawang ang akong tinguha,
Bisag giunsa na ning kabubut-on,
Unsay buot mo, hakog nga Bathala,
Unsay buot mo nga akong buhaton?
Kutob mabihag nang imong panan-aw
Ang mamingawon ko nga kinabuhi,
Imong giungkag ang akong kalinaw,
Ug giilisan ug laing pagbati.
Ug sa pagtan-aw sa imong kahuyang
Ug sa pagsali sa akong kalig-on,
Sa ngatongadto, sa akong kabuang
Akong naangkaon ang pagkaolipon.
Ang akong naangkon kay, bisag unsaon
Buot kong kanunay ikawng susud-ongon,
Ang imong ngalan kanunayng yamyamon,
Ang kahumot mong kanunayng hanggapon.
Buot kong mahimo ang tanag mga hiyas,
Buot kong maimo ang tanan nga kaputli,
Buot kong mahimo kang bahin ning lawas,
Nga makagsaksi ning akong gibati.
Alang kanimo mao koy tinguha,
Ning kalibutan duhay silimbahon,
Didto, sa Langit, siya si Bathala,
Dinhi, sa Yuta, ang imong kaambong.
Dili mahimo nga ikaw hikalimtan,
Akong Bathala sinimba sa tago,
Kay kon wala ka sa sulod ning dughan,
Unsa pay ako, Inday, unsa pay ako?
Silaw sa bulan, tipik sa bitoon,
Nga napabilin ning yutang malaay,
Kon daw buot nga dili simbahon,
Iuli sa langit ang imong panagway.
(ni Vicente Ranudo para kay Francisca Rodis)
Dili mahimo nga ikaw hikalimtan,
Bisag maangkon ko ang imong kasilag
Samtang adunay dapit kining dughan
Nga pagsimbahan sa imong kaanyag.
Dili sala ko nga ikaw ighibalag
Sa pag-usara ko ning kinabuhi
Nga pagsilutan sa dili paghalad
Ug sa paghandum kanimo, pinili.
Nganong maanyag ka ug mabihagon,
Kon daw buot man nga ikaw hikalimtan?
Ngano nga ang imong katawa langitnon
Kon masuko man ang pagahalaran?
Sayud ang Langit nga akong gihimo
Ang mabaskugon nga pagpanlimbasog
Sa pagsalikway ning dughan kanimo
Hinikalimtan ang akong kaikog.
Sayud ang Langit nga buot kong mahanaw
Sa handumanan ako ang imong ngalan,
Basig mabawi ang nawagtang kalinaw
Ug maoy mabalonsa akong lubnganan.
Ug kay nakawang ang akong tinguha,
Bisag giunsa na ning kabubut-on,
Unsay buot mo, hakog nga Bathala,
Unsay buot mo nga akong buhaton?
Kutob mabihag nang imong panan-aw
Ang mamingawon ko nga kinabuhi,
Imong giungkag ang akong kalinaw,
Ug giilisan ug laing pagbati.
Ug sa pagtan-aw sa imong kahuyang
Ug sa pagsali sa akong kalig-on,
Sa ngatongadto, sa akong kabuang
Akong naangkaon ang pagkaolipon.
Ang akong naangkon kay, bisag unsaon
Buot kong kanunay ikawng susud-ongon,
Ang imong ngalan kanunayng yamyamon,
Ang kahumot mong kanunayng hanggapon.
Buot kong mahimo ang tanag mga hiyas,
Buot kong maimo ang tanan nga kaputli,
Buot kong mahimo kang bahin ning lawas,
Nga makagsaksi ning akong gibati.
Alang kanimo mao koy tinguha,
Ning kalibutan duhay silimbahon,
Didto, sa Langit, siya si Bathala,
Dinhi, sa Yuta, ang imong kaambong.
Dili mahimo nga ikaw hikalimtan,
Akong Bathala sinimba sa tago,
Kay kon wala ka sa sulod ning dughan,
Unsa pay ako, Inday, unsa pay ako?
Silaw sa bulan, tipik sa bitoon,
Nga napabilin ning yutang malaay,
Kon daw buot nga dili simbahon,
Iuli sa langit ang imong panagway.
Kanus-a Pa?
Kanus-a Pa?
ni Renato F. Gutierrez
Dili maingon
Sa sinugdanan ug
Niadtong unang panahon
Kay wala may sinugdanan ug dili man molabay
Kay kahangturan, nahikalimtan ko lang.
Kining tanan
Mobalik ba sa akong panumdoman
Human ako gitugahan
Kaunoran ug kabukogan
Aron makabaton kaalam ug kasinatian?
Ato bang gikauyonan,
Kita magkahigugmaay ug magsinaaray
Nga dinhi sa kalibutan diin may kahangturan
Mag-inonongay magsinabtanay kanunay?
Gikinahanglan ba
Nga masinati ug matagamtam, pakigbugno sa pangubatan
Pagpatulo sa dugo ug luha?
Ang kalainan sa kamatayon ug kinabuhi
Kasakit ug kasub-anan
Maantos ra ug dali rang hingkalimtan?
Dugay na, ug wala kami'y nakitang hangturanan
Uhaw kami sa kalinaw sa katarungan
Gutom sa pagsinabtanay ug kaharuhay
Pagbuot mo ba nga ang tanan matuman?
Puhon, agad-agad, karong taud-taud, unya ra?
Kami imong tug-anan?
Renato F. Gutierrez is from Pikit, North Cotabato, and is now based in California. This poem is an offering to his grandson who died on New Year's Day 2004.
Kutay: Mindanao Culture
ni Renato F. Gutierrez
Dili maingon
Sa sinugdanan ug
Niadtong unang panahon
Kay wala may sinugdanan ug dili man molabay
Kay kahangturan, nahikalimtan ko lang.
Kining tanan
Mobalik ba sa akong panumdoman
Human ako gitugahan
Kaunoran ug kabukogan
Aron makabaton kaalam ug kasinatian?
Ato bang gikauyonan,
Kita magkahigugmaay ug magsinaaray
Nga dinhi sa kalibutan diin may kahangturan
Mag-inonongay magsinabtanay kanunay?
Gikinahanglan ba
Nga masinati ug matagamtam, pakigbugno sa pangubatan
Pagpatulo sa dugo ug luha?
Ang kalainan sa kamatayon ug kinabuhi
Kasakit ug kasub-anan
Maantos ra ug dali rang hingkalimtan?
Dugay na, ug wala kami'y nakitang hangturanan
Uhaw kami sa kalinaw sa katarungan
Gutom sa pagsinabtanay ug kaharuhay
Pagbuot mo ba nga ang tanan matuman?
Puhon, agad-agad, karong taud-taud, unya ra?
Kami imong tug-anan?
Renato F. Gutierrez is from Pikit, North Cotabato, and is now based in California. This poem is an offering to his grandson who died on New Year's Day 2004.
Kutay: Mindanao Culture
Akong Mga Pangindahay sa Pagpanaw
Akong Mga Pangindahay sa Pagpanaw
ni Jacob Michael Roy Gutierrez
ni Renato F. Gutierrez
Kahamubo
Sa imong Pakighimamat
Kanamong imong biniyaan.
Gibawi ba ikaw sa kahitas-an?
O kanamo gihatag ba ikaw sa makadyot
Aron kami imong lipayon
Sa imong katawa ug mga pahiyom?
Giampo, gipangayo
Ug ang tanan nangaliyupo
Imong kasakit humpayon
Nga hatagan ka ug kinabuhing hapsay ug hataas
Apan sa usa kanamo ikaw gitugyan
Aron ang pagbuot ni bathala matuman.
Da, Iyang pagbuot natuman
Mipanaw ka, imong kalag mikayab
Kaming gibiyaan, mibaha ang among mga luha
Sa Kamingaw, sa kahidlaw nga walay
Makit-ang katapusan.
Hangtud kanus-a kami magahulat
Sa imong pagbalik sa among kiliran?
Diay walay sukod, kay sa kamatayon walay kadugayan
Dili inanay ang paghulat, dili dugay
Sa akong pagmata, sa akong pagkabanhaw
Ikaw ug ako ug tanan kaming mibakho sa imong pagpanaw
Magkahiusa diay nga motagamtam sa kinabuhing walay
kinutoban.
Makadyot ra diay.
[Renato F. Gutierrez is from Pikit, North Cotabato, and is now based in California. This poem is an offering to his grandson who died on New Year's Day 2004.]
Kutay: Mindanao Culture
ni Jacob Michael Roy Gutierrez
ni Renato F. Gutierrez
Kahamubo
Sa imong Pakighimamat
Kanamong imong biniyaan.
Gibawi ba ikaw sa kahitas-an?
O kanamo gihatag ba ikaw sa makadyot
Aron kami imong lipayon
Sa imong katawa ug mga pahiyom?
Giampo, gipangayo
Ug ang tanan nangaliyupo
Imong kasakit humpayon
Nga hatagan ka ug kinabuhing hapsay ug hataas
Apan sa usa kanamo ikaw gitugyan
Aron ang pagbuot ni bathala matuman.
Da, Iyang pagbuot natuman
Mipanaw ka, imong kalag mikayab
Kaming gibiyaan, mibaha ang among mga luha
Sa Kamingaw, sa kahidlaw nga walay
Makit-ang katapusan.
Hangtud kanus-a kami magahulat
Sa imong pagbalik sa among kiliran?
Diay walay sukod, kay sa kamatayon walay kadugayan
Dili inanay ang paghulat, dili dugay
Sa akong pagmata, sa akong pagkabanhaw
Ikaw ug ako ug tanan kaming mibakho sa imong pagpanaw
Magkahiusa diay nga motagamtam sa kinabuhing walay
kinutoban.
Makadyot ra diay.
[Renato F. Gutierrez is from Pikit, North Cotabato, and is now based in California. This poem is an offering to his grandson who died on New Year's Day 2004.]
Kutay: Mindanao Culture
Subscribe to:
Posts
(
Atom
)