talan-awon ganihang buntag

kaganihang buntag
nagbalikbalik kanako ang
usa ka hulagway

hamtong nga lalaki
nga nag-aswat sa iyang
bahin nga usa ka bakid
 sa inani nga humay

abaga nga lapad
ug buli nga kawo
gilukot nga pulang
sinina ug
lapokon nga purol

nag-unag dagan ang
iyang irong
pution nga kon modagan
morag kabayo
paingon sa kalsada
nga molahos paingon
sa tindahan sa
komprador nga insik

nakakita ka na ba sa patayng nawong ug lawas sa hangin?

ang hangin
gisulod nato sa
dughan
gisulayan natog
hipos
apan dili mahimo
mogawas kini
aron
moginhawa usab
sama
kanato

kay ang hangin
sama kanato
buhi usab nga ug
dili makalangyaw
sa laing dughan
sa laing baga
mamatay usab
sama kanato

nakakita ka na
ba sa patayng nawong
ug lawas sa
hangin?

kita nga nangalumos didtong dapita

busa
misalom ta
gitukad nato ang
salog sa dagat
sa dugay nga mga
gutlo
wa ta moginhawa
aron lang
makita ang
balas
aron lang mabati
kon unsa ang
kabugnaw
didto
ug sa makausa pa
mopatim-aw kita
sa adlaw
apan bisan wa
magsabot
wala ta manugilon nga
didto
nangalumos ta
ug karon nakat-onan
na nato ang
paginhawa ug balik
ang atong
gipiling
pagkabanhaw

daghan kitag
katarongan
nga dili na nato
kinahanglang
ipanugilon

kinabuhing pakisayod sa usag-usa

aron mahibaw-an mo
ang tanan
pakigsulti, kon mahimo
pakigdulog, kon mahimo
pa gayod, pakigpuyo
sa pipila ka adlaw, ug
kon mahimo pa gayod
sa pipila ka katuigan,
dayon ingna ko kon
nahibaw-an mo na ba
ang tawo, kon natugkad
mo na ba ang iyang mga
pagbati,

hapit na matapos ang
among mga adlaw,
wala pa gihapon kami
saktong nahibaw-an

mora pa gihapon kamig
mga bitoon nga
nagkapakapa sa
dakong hawan nga
gialkitrang kawanangan.

alang sa mga miluhod

ikaw ang haring
gipatungan ug koronang
bulawan sud sa singkwenta
ka tuig.
Pagkagilak baya sa
imong gilingkoran.
Gibantog ang imong
ngalan: isog, maalamon,
madaugon, apan
sa kalit lamang
minaog ka
milayas, mipanaw,
ug wala na dungga,
wa ka
nagpahibalo kon
naunsa ka na.
Naglibog ang
imong gingharian.
Ngano kaha?

kon makita ka
lamang nga miluhod
atubangan sa
imong gihandom

dili maalamon,
dili isog, walay
nahimangkaagan,
dangag,
hugawan,
walay ngalan
ug walay
kapuy-an

nan malooy
gayod sila kanimo
ug maulaw

apan, mao man
kini ang imong
gipiling kapalaran
nga sa dihang
motindog ka na
gipakita mo man
ang imong pahiyom
sa kalibotan
nga karon dili na
man gani
makaila kanimo

og sa makanus-a
dili na gayod
moangkon nga
ikaw sa pipila
ka higayon
iyang giangkon
nga pinalanggang
anak
sa usa ka
halangdong inahan.

JULIO

kon mosulod ka
subaya ang mga ugat sa sapa
nga nahutdan ug tubig

duha ka dagkong bungtod
ang naa sa kilid
unya ang imong baroto
maglutaw paingon sa
lapyahan diin atua ang
dakong kahoy nga tugas
nga ning ting-init walay
dahon ug wala na usay
mga sanga

adunay salag didto apan
wala na ang langgam nga
nagbilin lamang ug duha
ka itlog nga gihisgotan sa
mga manang nga tigsimba


sa unahan anaa ang napulo
ka mga bungtod nga kon
imong latasan motapot ka
sa mga lapok nga langto
nga gikabuangan sa mga
kirigkig nga parehag nawong
ni Julio.

epal

Kon imo siyang patulan
dako ang iyang kalipay.
kon imo siyang ingnon nga
pesteng yawa, mahimo
siyang anghel sa langit.
kon imo siyang atbangan,
mahimo siyang dakong sunog
ug ang tanang tawo magsangpit
sa iyang kalayo ug siya mokatawa
ug duro nga morag
lasang nga gadilaab.
gusto niyang litukon ang
iyang ngalan sa makadaghan.
kon imo siyang biyaan,
unya hikalimtan, unya himoon
siyang wala lang,
nan, masumpa ang tanan.
mahimo siyang abog sa
imong tiilan nga bisag
unsaon niyang kamang
paingon sa imong bilahan
di gyod siya kadandan.

9:37 gabii

gihangyo ko
nga unta matulog na.
ingon ko, tagad lang.
daghang nangumbitay
sa akong buhok.
Dili pahikap.
Puros lihokan.
di man unta pak-an
apan nanglupad.
ingon ko, mga hunahuna
nako. Mibalos ug katawa.
Ug panura. Pisot ang
imong mga tinguha.
Way ganahan ug pisot.
Ingon ko, dili nako
ambaton. Apan
nanugdong kini sa
akong ilong, mikamang
sa akong mga mata
ug misulod sa akong
ilong. Ingon silang tanan,
kami mao ikaw.
Ayaw kasuko.

pagkahuman

daghang nanghitabo sa
lawas. Bukog nga gahi
nga kanunay nilang
gidakop gikan kanimo.
Ang imong karsones
gahuot ang dughan.
Lagiit ang tingog kon
kalit kining gihulbot.
sahay pul-an ang lawas.
dila nga mapaakan
usahay. Ulong mihangad
bisag wala ang bulan.
Kamot nga kasagaran
maoy mopagawas sa
mosiplit nga kamatooran.
Kadtong wa mo higugmaa
wa manumbaling kon
naunsa ka. Nagpiyong
ug gibiyaan ka sa iyang
hinanok, sa iyang
kalaog diha sa katulugon.

panagbulag

sayang
nganong moabot man kamo
sa panahon
sa akong pag-ampo?

isakripisyo ko na ba
usab ang akong mga halad
diha sa panahon
nga akong
inat-inaton?

pasayloa, apan panahon
na usab sa
akong paglakaw
paingon sa
pagkabalaan

sayod ako nga dili kamo
makapaabot
kay kamo kanunayng gadali
busa
wala ako'y mahimo
magbulag usa kita sa atong
mga agianan

ari ko diri
ug kamo adto sab didto

ugma sa kaadlawon
basin ug
magtagbo na usab kita
diha sa
atong mga pulong
dinhi sa lawak
sa akong haw-ang nga
kasingkasing

gilamoy sa yuta

 kusog ang syagit sa  inahan
miapil ang  amahan sa pagbakho
nga morag batang gikawatan
ug dulaan

ug kadtong miabot aron lang unta
sa pagtunol sa tabang
mitakilid aron paghulbot sa ilang
mga panyo
nga nangalimtan

tulo ka mga bata ang nangawala
sa daplin sa sapa kay adtong
adlawa maligo unta
apan
gilamoy man hinoon
silang tanan  sa yuta

sa pag-abot sa linog

nagyagaw ang mga tamsi
yabag ang ilang mga awit
ang mga iro nanagan
paingon sa kalsada
siging uwang nga walay
hunong
dayon ang tubig sa akong
baso
mibalod nga mora bag
dunay isdang mikisaw
apan dili makita

paghigugma sa pagpalayo ug pag-inosara

aron dili maghapdos
ang sakit sa ilang  mga dughan

ikaw ang mipahawa
mipalayo ug nagpakahilom

mas misurop sa imong
kasingkasing ang kalinaw

nagpadala silag hatod-kawat
nga ikaw ilang gikamingawan

apan ulahi na ang tanan
milabong ka na sa imong pag-inosara

ug unya ang ilang mga kasikas
bug-at na sa imong balbas

gikamingawan nga duyan

kon maanad ka na sa tay-og
sa kinabuhi
mangita ka naman hinoon
ug duyan

ang imong mga buko-buko
mingawon sa pagbati sa
uway

mahinumduman mo pa
man gani
ang mga awit ni nanay

ug ang mga kuko sa imong
duha ka tiil
nangahimong mga bitoon

sa pagbatbat sa mga dayag

ang dayag dili
diay
isugilon nan

tan-awa sa
dihang gibatbat
ko ang mga dayag

kon molabay ko
sa inyo
gipalong mo ang suga
ug gisirad-an mo ang
pultahan ug
bintana

sa dihang naglingkod
ko tupad sa kahoy
pati gani ang mga
putot wa midayon
pagbukhad

pati ang kalanggaman
inig abot nako
manglupad dayon
palayo kanako

bisan ganig mipakita
na ang adlaw
unsang hitaboa nga
kalit mang
miulan hinoon

ang musika sa binatil nga duha ka dagkong itlog sa bebe

gitadtad na ang lawas
ug dahon sa sibuyas
gipanitan ug gidukdok
ang gagmayng bisayang
lima ka lusok sa  ahos
gihiwa ang pula ug
bus-ok ug baga'g panit
nga kamatis
gibuak ang duha ka dagkong
itlog sa bebe nga giliboran
sa usa ka pignit og kusi
sa hait ug pino nga asin
ug gibatil na sa
usa ka silver nga tinidor

nalagnaw ang duha ka itlog
nga morag utok nga nalibog
samtang
gipahiluna ang kalaha
nga morag rayna na 
sa lingkoranang kalayo

 ug gihuwaran sa
sa tungag baso nga mantika
sa lubi
ug sa dihang nakab-ot na
ang saktong kainit nga wa na
maglagiit
gihuwad ang gabula
nga binatil sa lansang
itlog sa bebe nga
giasoy ko kanimo
kaganiha

nindot pamation ang
tingog sa pagprito sa binatil
nga duha ka dagkong itlog
sa bebe
dungan sa kahumot sa mga
panakot nga gigisa sa
mantika nga karon sa
 akong ilong
nanuhotsuhot

pagkahuman sa linog

nahulog ang ulan
ning sayong kabuntagon
gikuyugan
ang pag-abot sa
naandang kahayag

gipanghulog usab
sa punoan sa ilang-ilang
ang iyang mga bulak
kagahapon

ang mga tamsi sayong
nangita sa mga mumho
sa atong gipanglawog
sa iro kagabii

nagduyog ang mga tingog
sa kalumo sa hinay nga
taligsik sa ulan ug sa
kahinay nga pag-abot
sa mga tunob sa kahayag

hilom ang mga bulak
nga nahaluna na sa tiilan
sa kahoy

abtik ang mga tamsi
diha sa iyang gaan kaayong
pako ug mga tiil
apan wala ka'y mabati
sa ilang mga kasikas

linaw na ang kalibotan
karon
human sa pipila ka
pagtay-og.

iyagak

maayo unta kon ang imong gugma
nahisama sa tugtugaok sa mga manok
nga motultol gayod sa pagtingog
matag abot sa kabuntagon

apan dili ko ikaw mabasol

kay ako usab nahisama na man lang
sa kalsadang sementado
nga dili na madutlan sa kabugnaw
ug kakusog sa ulan
sa kainit ug kadugay sa mga hulaw

apan dili ko usab mabasol ang akong
kaugalingon

gisunod ko lang ang lakat sa mga pagbati
nga dili na gustong mamakak

inig abot na sa kahaponon
maandan na nato ang paglingkod sa
kilid sa sibay sa atong balay
aron lantawon na lamang ang
nagtinga nga kahayag

di na man gani ta kahihumdom kon unsaon
pagsugod ang tininood nga pag-iyagak

handumon

sa mga panahon nga layo kita
sa kamatayon

niadtong mga bata pa kitang
kapyot-kapyot sa sanga sa mangga
dayog labyog paingon sa suba
dayog kapakapa tupad sa saging
nga natumba nga naglutaw sa
katin-aw diin kita kaayo ang
mga puyo ug haloan nga
nanibasib sa mga lumot sa kilid
sa kanipaan

human sa pipila ka linog ug baha
ug ginagmayng gubat sa mga isla

pagkaanindot gayod kadtong
nga hitaboa, handumon.

M.

sa atubangan
sa samin
inig abot sa
gabii

iyang lawayan
ang iyang
tudlo
dayon iyang
ihinod sa iyang
buhok

inig human
tilapan na usab
niya ang
maong tudlo
dayog gawas
sa balay

siging
panaghoy

yagayaga

ang pagpanghugas kuno sa mga plato
dili angay sa lalaki.
labi na ang pagpanglaba sa panty
sa asawa, kon makit-an ka,
kataw-an ka gayod, ug sa maong
salawayong buhat tawgon kang
bayot.

abi mo, kagabii, nanghugas kog plato.
unya, pagkabuntag, nanglaba ko sa
panty sa akong asawa.

ayawg katawa. Saon ta man nga
nanganak man siya.

sultihan ta ka

sa dihang nahinumdoman
nako ang pinakasubo nga
nahitabo kanako, unya,
nakaya ra, bisag kayamukat,
sultihan ta ka, nga kining linoga
dulaan ta, kitang duha,
sultihan ta ka, padayonon
ko na lang, kining akong
panaw nga mamingaw.

nothing serious

gitina ni doktor-pintor ang iyang buhok
og bulawan

kalit nakong nakita, pasayloa dok,
si marilyn monroe,

busa nakaingon kog, "ay, pagkagwapa!"
ug sa kalit sab mibwagsa ang iyang buhok
nga may pagka joseph estrada,

mi-comment ang usa, "gosh, girly keyo!"
ang akong gikalibgan nganong nasuko

ka man, nga unta, di ka man yotba.
hmm, wa damha, ako nagduha-duha.

buntag na diay

mas nindot ang kaadlawon
kay diha sa iyang kahilom ug kalinaw
mas dahunog ang tingog
sa mga panghitabo nga wala
magkinahanglan ug mga pulong

pagkaoran-oran
mabati ko ang pag-abri sa pultahan
sa kusina
kuyog ang agik-ik sa upat
ka bisagra

pagkahuman niini mosulod
ang irong pution nga ang
ikog
nagsigig kiwil
dilang naghalhal
mga tiil nga misayaw
ug mga matang migilak
tungod ug alang
sa buntang nga
masanagon.

gutom nga kulansyang atbang sa akong bintana

adunay kulansyang
mibatog sa usa ka hinog
nga saging
sa atbang sa bintana
nga akong gihinuktukan

itom ang iyang mga balahibo
pula ang mata
ug hait ang sungo
sa maong kawatan

adunay bato sa akong kamot
nga unta ibono ko  kaniya
aron siya mopahawa
apan wala ko kini buhata

nalingaw ako sa awit sa iyang
kagutom
ug nalimtan ko ang akong
laraw
sa pagsilot kaniya.

damgo sa kaadlawon kabahin sa milupad nga tawo

ngitnit ang simbahan
misulod siya sa lawak diin
si Fr. S.
nagpaabot kaniya
alang sa iyang
confession nga
milungtad og usa ka
oras,
gihatag ang sentensya
sa pipila ka amahan namo,
maghimaya ka maria,
ug gloria patri,
ug iya kining gilitok
sa pagluhod ug
pangaliya
nga dili na siya mousob
ug dayon
gilatas niya ang taas kaayong
agianan sa simbahan
paingon sa pultahan
nga iyang giabrihan
ug iyang gibati ang kagaan
sa iyang lawas
ug paglutaw sa iyang mga
tiil

gabii na kadto
nanirado na ang mga
tindahan
ug wala nay mga tawo
ang kiosko

didto siya sa ibabaw
sa akasya
naglutaw
nagpalabay sa iyang
nakaplagang
lahi nga kalipay

ako ang

halas
nga misutoy ug kamang
paingon sa kakahoyan
gipangita ang udlot o
panit o gamot sa usa ka
kahoy nga iyang makitkit
og mausap
aron mamaayo lamang
ang iyang samad
sa dughan

syudad

mao kini ang lasang
sa bagang gamingaw nga katawhan
silang tanan
ihalas
laherong moilog sa bagon
nga unta
imong kapyotan

mga gwapo og gwapang unggoy
gukod sa mga bagtok
rayaraya sa mga aliwas
sapang sementado
mga kahoyng gatugsoy
walay sanga
walay dahon

ang balak ni nanay para kang tatay

paniid sa panahon
kon modag-om ang kalangitan
sarang
ayaw gayod hikalimti ang payong

kon mopakita ang adlaw
aron dili ka maitom hawid lang
gihapon ug payong
isul-ob ang sunglass 
pahid sa
sunblock lotion

kon maatikan mo na ang iyang gitagoan
sa lawak
ug sa ngitngit niyang dalan
kon maaninaw mo na ang iyang gigakos didto's
silong sa punoan sa mangium

hampaka dayon sa payong
iduslak ang talinis niyang ilong
diha sa iyang pus-on

kitang magsusulat

agn atong dakong sayop
mao ang pagsulat sa atong gusto
unya wala nato gihunahuna kon unsay
dangatan sa nagbasa niini

dunay naghikog.

bisag wala siya katugkad
ato gihapon siyang igsoon nga atong
nasad-an
pinaagi sa dili nato maayong pagkapili
sa atong mga
pulong.

dunay nalumos

kay wala nato mahukad ang tanan
nga angayan unta nilang kan-on sa ilang
panihapon

dunay nagutman ug dunay
giuhaw

dunay nadagma ug wala
kabangon
dunay natuk-an ug wala
kalitok

ania kita nagpunay lang gihapon ug
sulat
sa tumang pagbasol.

panaw

manamin ako kanimo
diha sa imong mga mata

ako lang ang imong
makita
ug ang imong laway
unya magtabisay

pagkaunya
duha kita ka irong
nabuang sa atong
mga ikog

ang imong dila
mopatong sa akong
dila

mabati nato
ang kakusog sa bunok
sa tubig sa
duha ka sapa

kini ang panaw
sa duha ka sakayan
nga walay katig

walay timon
walay layag.

pauraray

inig ka domingo
gihimo ko ang akong bag-ong
kalibotan

diha sa duyan
ako mohay-ad
ug ang hangin sa dagat
moginhawa diri
kanako

ang akong baga mao
ang mga kahoy
ug ang iyang mga sanga
mao ang akong
mga ugat

ug diha sa duha ka
kamot sa orasan
ako
mopauraray

mga pangagho

UNANG PANGAGHO

gibasolan sa kabatan-on ang
pagpupo sa hilaw nga bayabas
hamis ang panit, apan pagkapait
ug pagkagahi sa unod

IKADUHANG PANGAGHO

ang imong gipili dili mao
gihawiran mo ang pagkahayahay
apan ang imong kasingkasing
walay tumong ang lakat


IKATULONG PANGAGHO

wala mo mahuman ang imong tahas
apan gitawag ka na sa hangin
ug ang dagat nagkisikisi na sa
iyang mga balod

IKAUPAT NGA PANGAGHO

ang mga lubong wala mo madalhi
sa mga buwak alang kanila
ang mga kandila nangapalong
ug nangapakpak na ang mga putli

MELANIA

mihangad si
melania

nangagho ug
miingon"pagkadako sa
kahoy....pagkamingaw"

ug ngadto sa
balay sa kilid
sa bungtod
midugang siay
sa pagpanghupaw
"pagkadako sa balay
apan
walay tawo"

ayaw basoli

ayaw basoli ang pagkabuak
sa garapon

niadtong higayona
giganahan ka usab sa tingog

sa dihang nabuak ang baba
niini sa salog nga

gahi ug sinaw ug gikalipay
mo ang mga bildong nagpasad

linog sa sugbo

ang tigulang nga babaye
mikaratil ug dagan paingon sa gawas sa hotel
nabyaan ang iyang bana nga nagbitbit sa iyang baston

mihawid kini sa sidsid sa akong sinina
nga mora bag ako ang makasalbar sa iyang tumang kahadlok

napandol ang laing tiguwang
misutoy ang bata palayo nga morag tamsi

miuyog ang yuta
nangliki ang mga bongbong

nangadyeg kusog ang mamaligyaayg saging mantikaan
unya nahug ang karaang kampanaryo sa simbahan

ang lalaki nga nagsakay sa motorsiklo
wala mawili
ug busa siya naluwas sa pagkapidyat
sa mga dagkong bato gikan sa langit

ang larawan nga dili nimo pahimoan ug balak

gamay ang dila ni maria nga
namintana sa iyang baba

 nahisama sa usa ka dalaga sa payag didto sa bukid

unya ang imong kamot nga mihawid sa iyang abaga haskang dakoa

morag lima ka sapa nga nagtagbo sa
dakong suba paingon sa dagat

mora sag udlot sa bayabas nga imong giusap
alang sa gamayng bata nga bag-o lang gituli

mora sag kamot ni tatay nga mihipos sa gamayng tingog
sa katabang nga gustong mogawas sa moskitero aron mosyagit ug unta manawag ug tabang
sa mga anghel sa langit

daghang parehas niani
ug busa gisulat ko kini

kay walay aso nga makumkom
walay tunod nga dili matultulan

ikaw nga nagtoo nga mabaw lamang ang akong panglantaw kabahin
sa gamayng dila ug dako nga kamot
mao ang naghandom nga unta dili na lang kini sulaton

 isip usa ka balak

sa dayon

gihunahuna nako
ang kinamub-ang balak

malinawon, apan
wa kaayo nasabtan sa
uban
gani gikahadlokan
pa man gihapon

mao kini ang pahulay.

sa tanan ug sa tanan gayod.

ang kalalom
sa gihulugan sa uban
diha sa mga dili
atabay
ayaw ug tugkara
kay basin unya
sa mga dili angayan
ug bililhon
maapil ka ug
kalumos

sagdi lang
moabot ra ang tukmang
panahon
alang kanimo

ang pagkahulog
mo nga
sagolan sa usa
ka lalom usab
nga pahiyom

ang kalalom niini
masabtan mo ra

kapila ka ba ingnon
ni nanay
nga adunay kalalom
nga ang ganghaan
atua sa laing
pultahan

laing unang kahayag
nga mahimong
makapalimot nimo
sa tanan ug sa
tanan gayod.