pultahan nga sarado

sama sa imong
kasingkasing
sarado ang pultahan
sa balay sa gugma

ikaw nga naa sa sulod
mao ang piniriso

ako ang iring
sungkaban ang ilang
giapelyedo nako
dili ko sungkaban
ila lang kong gipasumanginlan
gikiha ko
nga ako kuno sungkaban
dili kana tinood
giinitan lang gyod ko
sa mga iro
nga akong nakawrasan
kay wa ko kaantos
nga ila kong
gipaghot nga ako kuno
sungkaban
napriso ko og usa
ka tuig
tungod sa pasumangil
nga ako sungkaban
ilang gihisgotan ang
balarete nga tinap-an
didto sa banggera
nga nabyaan
nga ako kuno ang
mikawat og pang-it
kay gidungog kuno
ako nga sungkaban
apan wala gayod ako
nakakaon bisan og
anino na lang sa maong
tinap-an
ako ang iring
nga napriso sa usa
ka butang-butang
wala'y abogadong iring
nga kanako nakatabang
walay silingan nga iring
nga kanako mitestigo
ang mga iro lamang
ang nakadaot sa akong
iring nga kapalaran

wala'y hustisya alang
kanako nga iring
lamang ning iro nga
katilingban

sa dihang imong gilumsan ang isda sa aquarium

nakatawa ming tanan
sa dihang imong gisulayan
og lumos ang
mga isda sa
aquarium

morag ako nga morag bao
nga imong gilabay sa bugnaw
nga tubig
sa suba nga akong kalipay.

ang gwapang babaye sa baybayon

yellow ang panty
yellow ang bra

sa gwapang babaye
didto sa baybayon

sa boracay nga akong
nakit-ang nag-inosara

pagkamingaw sa babaye
wala na kaila og unsa

ang pahiyom
ang kalami sa gugma

ang kahumok sa kutson
ang tingog sa katre

pagkapait: wa ko kaila niya
wa sad siya kaila nako.

mga bato

akong feeling
kitang tanan nga ania dinhi
morag mga bato

walay kamot nga mopakpak
walay baba nga motingog

ang ania dinhi mao ang tumang kahilom
sa mga bato sa nawalang baybayon

silang duha

si erwin
sa elementary pa mi
kahinumdum ko
dili jud mohawid og yuta
kon mag
gardening kay
dirty

si dioning
as always kadtong diri
pa sa pilipinas
deny to death

maayo unta og karon
didto sa america
happy na sila forever

ang gipinta nga nangitag titulo

dawat nimong
dili ka kaayo kamaong
mohatag og ngalan
sa imong
gipinta

kulang sa pulong
dili kay sa kulang sa
hunahuna

daghan kog
ikatampo sa imong
mga kakulangon

kadtong bata nga
miawit sa lata
sa milkmaid

kadtong kugita
nga mibugwak
og tinta
sa imong balak

kadtong gitarista
nga nakahubo
sa iyang karsones
sa iyang
kaigat
og ambak
ambak
sa stage
morag nakuryentehan
ang iyahang
lagay

kadtong tawong mahilig
sa pula
pulag kalo
pulag amerkana
pula pod kaayog mata

kadtong wala
mahuman nimo
dunay duha ka mata
og usa ka baba
apan
wala pa'y nawong

unsa ba ang
titulo aning tanan?

ah, saksak
sinagol na lang

sama sa atong mga
kaagi
dili mahakop sa baba
sa atong
atay.

ANG GIHUNAHUNA SA INAHAN

ang gihunahuna sa inahan
og sa amahan
mao lamang ang mga baba
nga ilang pakan-on
sa matag adlaw
ang ipatula sa ilang
mga pispis
sa ilang mga salag

mahimong ilabay ang
prinsipyo apil na ang edukasyon
mahimo nilang
kumuton ang kasingkasing
wad-on ang baroganan
kuhaon ang mga labat
sa ilang mga hunahuna
madala lang ang
ang makapabuhi sa ilang
mga apasumpay.

reyunayted

si nene og si roger
reunited kuno together
ambot og unsay tinood
aning ilang larawan

(taod-taod ako ra
nya ning sumpayan)

si miming

si miming miluklok sa ilok
ni dodong
nga natulog kay nagdamgo
ni inday
si miming giganahan sa baho
(humot diay kuno) sa ilok ni
dodong
nahikatulog si miming
nagdamgo sa kainit sa lawas
sa ilok ni dodong
nga nagdamgo nga gihagwa
siya ni inday
ingon ani baya ang kinabuhi
sa mga gugmang piang
nagkatuiris, nagkabali,
nagkabalios, nagkawiring
si miming ganahan ni dodong
apan si dodong ganahan ni inday
nga ganahan ni miming

apan usahay nindot, lami, tam-is
si dodong giganahan ni inday
nga giganahan usab ni dodong
sampak, morag yabe nga sebo
sa kandado, nga dali rang maabre.

og si miming ang namatay sa kabaho
sa ilok nga baga og bolbol ni dodong.

silang duha nga nahigugma

nangawala
nangawala sila sa ilang kaugalingon
nakaplagan
nakaplagan lagi nila ang ilang kaugalingon
siya diha sa iyang liog
siya pod diha sa iyang dughan
silang duha nagkita sulod
sa ilang mga wait
sulod pa jud sa ilang mga dila
hapit sa baba
og tilaok
lapos sa ilang kasingkasing

(unta di na lang pagawson
sa lubot)

human na ang adlaw

nahuman na gayod ang
adlaw
nanirado na ang langit
gibuhian na niya ang
mga maulagon
ang mga nanghalab
sa unod
nga karon nagsuroy
suroy na sa mga lawak
nga ngitngit nga iya
sa kagabhion
daghan na usab ang
maghangos didto
ang moagulo sa kalipay
ang mapang-it sa ilang
kaugalingong wait
ang mabilangkad sa
ilang mga paa og ang
molatos niini
daghan na usab ang mga
bakak og pasalig
daghan na usab ang
makasampit sa Ginoo
ang makasyagit sa
mga pulong nga mabungat
lamang diha sa langit
daghan ang mag-ingon
nga nakita na nila ang
maya nga nawong sa
atong Ginoong Dios
og ang ikaduhang Bathala
daghan ang mahikatulog
kay gabii na usab

nahuman ko na ang
daghan kaayo nakong
mga mugnang balak

karon, matulog na ako
hapnig ang akong mga damgo
banig ang akong mga kalipay
habol ang akong mga pagbasol
ugnan ang akong konsyensya
unya momata na usab ako
aron handomon ko ikaw

unya dapit karong oran-oran
human nakog remedyo niya. (dili rhyme, noh?)

human nakog kaog durian
karong oran-oran

si Iyay nga ulay nga mangkay

dunay lalaki
nga balhiboon og dughan
nga itom kaayog ilok
nga bunguton nga
ang mga mata
morag lumo sa karneng
baka nga ang buhok
utog pa sa iyahang
bukol diha sa ubos
sa iyang paa
nga ang iyang mga
bukton haskang lig-ona
nga maoy kinaham
ni Iyay (ngan Maria)
nga ang pahiyom
makapahulog gayod
sa panty niya
sa silong sa veranda

kini si Iyay nga may pagkamaldita
nakabungat baya og "Tagpila ba?"

akong bation sa dihang makasulod kog langub

dili ko na unta kini isulat
apan isulat na lang
adunay pagbati kabahin
sa langub nga dili jud kapugngan
kini ang akong gibati
nga dili sab nako mapugngan
nga dili sab nimo mapugngan
kana bang pagkahuman mabasa
og mauga naunsang hitaboa nga
kitang duha, pwera buyag,
pwera bastos, sa tinood lang,
ambot, og ngano, walay labot
ang mga kabaw og kabayo,
ang mga budbod og bingka,
ang mga kutsara og tinidor,
nganong, ayaw og saba,
ayaw ipanabi, ayaw itug-an
ni mama og papa, akong
ikumpisal, ambot, kon
nganong mosulod kog langub
nganong mautgan man ko?

blanko nga baybayon alang kang Lubi ang Misteryosong Punoan sa Kahoy sa Kinabuhing Migamot sa Tumoy sa Langit

Lubs, palihog og uli
sa larawan sa baybayon
kay morag
haw-ang na ang
atong
patigayon.

kon dili na nimo iuli
mahimo bang alisdan
na lang nimo og
babayeng gabilangkad
kanang wala magpante
kanang wala magsaya

kadtong nagkarsones!

iring

dili nako hisgotan ang iring
daghan na ang naghisgot niana
apil na ang mga iro
nga kontra gayod ang iring
ambot og ngano
dili nako hisgotan kon unsay
buluhaton sa iring
kabalo na ang mga bagtok niana
dili na nako tawgon ang iring
kay naa na na diha
gani nagtan-aw man kana kanato
basin duna tay ihatag nga
piniritong pirit nga isda
akong hisgotan si Rodel
nga imong ...ahem, nga imong karaang
ahem, nga imong gi-ahem ahem
nga sige mong ..ahem, ahem
dats da way ahem ahem i like it,
nga kon makalitan
labi na og ma-slide sa panit sa
saging
ang favorite expression,

(ahem, ako ni
kay ang imo "I guess!" baya)

"Iring!Iring!"

(a roses, Charing?)

* kining balaka lingaw lingaw lang
walay daotan nga intensyon og walay giigo nga nilalang
apan kon duna man

ahem!)

nanampiling

sa hamubong pagkasulti
dodong
wala ka na mangilabot
dili ka na ganahang mamati
mao nga ikaw
nanampiling
full time ka nianang
pagpanampiling
mora bag dako kaayong
suliran
mora bag matabonan ka
sa dakong kalo nga puthaw
ning kalibotan
kapoy na,
labad ang imong ulo
kaihion ka
apan walay pader dinhing dapita
kalibangon ka
apan walay kasilyas
dunay kasilyas apan walay tubig
walay papel walay ginit
walay bato
bisan na lang untang
sanga sa palkata
nga imong kaid-idiran
sa imong dakong tubol
nga problema.

usa ka langaw
usa lang kini siya ka langaw
kaganiha lihok kini nga langaw
nga nagsaringsaring sa akong
sud-an nga tinap-an nga
bantaan
nga akong gihurot og subad
sa akong panihapon
kuyog sa usa ka
banhihado nga luto
og okra nga gilaphawan
nga ginusnos
sa ginamos nga
bulinaw nga gikan
pa sa sindangan
nga pinalit ni oscar nga
uyab sa akong amiga nga
nagnegosyo og kamay og
mantika sa merkado sa
katipunan
nga hapit masunog ganiha
kay dunay hubog nga
milabay sa sigarilyo dapit
sa namaligya og menudo
nga gasolina nga unta gidili
man kini sa mayor kay
lagi peligroso kaayo nga
wala pa jud patoo og busa
nangasuko ang mga tawo
nga nagubot kay gikapoy
intawon og hakot sa ilang
mga paninda sa sunog nga
nasumpo ra sa mga bombero
nga maayo gani kay miabot
dayon kuyog sa bag-ong firetruck
nga gihatag sa gobernador
nga midaog sa iyang ikatulo
nga termino sama sa among
mayor nga hinay kaayo ang
kontro.

yuna pa, usa lang ka langaw
ang akong hisgotan ning balaka
nganong miabot na ba
kita bisag asa?

ah, langaw nga wala na
maglihok
dili na kalopad
morag alom nga mitapot
sa aping
ah, langaw nga patay na
unsa pa bay pulos nga
kini atong hisgotan pa?

balik ta sa sunog nga
wala madayon sa merkado
akong nalimtan paghisgot
nga nag-away si Lorna og
si Jerry, ako rang ipaila-ila
nimo puhon kay lagi si
Jerry sa dihang nagubot
na mitabang man noon
og hakot sa mga butang
ni Epifania, ang dato nga
biyuda nga namaligya og
mga alahas , blah blah blah
daghay pa unto pero moundang
sa ko kay kalibangon na man
ko kaayo

di na ta mobalik sa langaw
nganong naa pa na diha
nga unta patay na man na

kon wa ka magdali
kuyogi ko sa kasilyas
maghisgot kog
tae....

Atake Sa Kasingkasing

Nagdali aron maapsan ang bus

Unya mibalik kay ang selpon nalimtan

Mikaripas na gyod aron dili ka mabiyaan.

Gihangak, mihuot ang dughan, natumba,

Ug nabundak sa semento imong ulo.

Nabiyaan ka.

 Sige na lang

Kay miabot

Gihapon ka'g sayo

Sa imong gipadulngan.

Akoy

2010.5.19

Pagpadayon Sa Kinabuhi

Ako magpakabuhi

Alang sa pagpadayon sa

Kinabuhi.

Akoy

2010.5.19

bak

gusto unta kong mosulat kabahin sa E**t
para sa akong balak karong hapona
apan wala na lang nako dayona hadlok kog
mabastosan ang uban dinhi,

Bisaya ko, buotan, dili bastos
sa pagsulti nga bisaya ko, but-an og dili bastos, wala kini nagpasabot
nga ang mga dili Bisaya bastos,
sus dili na maoy akong ipasabot,

ah, aw,

ok, balik ta, Bisaya ko
malinawon

oops, dili sabton nga ikaw nga dili Bisaya
dili malinawon

ah, hmm,

ahh, ok, akong undangon na lang pagsulat ning balaka
karon dayon
samtang wa pa ni
nakapasakit sa uban


Susmaryosep, balak ba akong tawag ani?
dili na maoy akong ipasabot
dili nako tinguha nga kini tawgon ug balak

(awat awat og hubad sa balak ni Scott Douglas)

sa kataposan
iro mo na lang ang
imong tinood nga
higala,

diha sa lawod
sa imong kinabuhi
tupad mo siya
kuyog kanunay
sa imong
panglantaw
gahalhal

nganong mogamit
ba kita sa kahayag
aron pa makita
ang kamatooran

dayag ba nga ang
kamatooran anaa
nagpahipi sa kangitngit?

ingon sila gamiton
ko ang kahayag nga
ania sa akong kasingkasing
aron makita ang kamatooran
sa unsa ba?

ang kamatooran ania ra
dinhi sa akong hunahuna
wala'y masayod niini kundi
ako lang

ang kamatooran ako ra kini
wala ka'y katungod niini
ania sa akong kasingkasing
magpabilin bisan wala na
ang kahayag ang adlaw
ang lampara ang posporo

sa dihang mibiya ka sa lamesa kay mangihi

serious
wa'y imik
nakatiming si alma
sa usa ka take

mitutok ko
sa dug-ot nga mga kahoy
sa bulahan
sa unahan

nagwarawara ang
akong mga
t.o.t.

gihaw-asan nako
og mga tae
ang akong
septic tank nga
utok

samtang ikaw
mibiya sa lamesa
kay mangihi

basin nalibang
kag taga
haskang dugaya
man god nimong
mibalik

kaulion na ko
kapoy ang
sosyalan dinhi
daghan kog
mahimong
mga sugilanon

ning akong
pagkahilabtanon
sa kinabuhi
sa akong mga
ig-agaw og
mga higala

sa tinood lang
di ganahan og
coke

ikaw ang nagbutang
ana
sa laing bahin
naunsa sab ni
si Vina nga
gahinuktok
man pod

nagmenopause
kaha?

hello gaw

ah, lonely table just
for one ra man
hain na man diay gaw
ang uban

aha naman si roger
ang imong pinalanggang bana?
hain na man si edu
ang imong bugtong nga anak
hain na man ang
imong pinalanggang
daughter-in-law

duda ko gaw
sa imong pahiyom
morag hilaw apan
mora pog hinog

dunay gaingon
misamot na man kuno
ka og kaseksi karon
unsa kaha gaw no
ang sunod nga mahitabo
sa imong
hataas og halapad uyamot
nga sugilanon?

aduna kahay panagsumpay
sa kadena sa gugmang naputol?
aduna na kahay hulip sa
kahaw-ang sa kasingkasing
nga iyang gibubhian?
aduna kahay umaabot nga
ganti sa mga kasakit?
unsa kaha ang kamatooran
ni Roger og ni Ferang?
Dula dula ra kaha kining ilaha
og tininood na?

gaw, sensya na
hilabtanon ang writer.

sa tinood lang
wala'y gisulti ang mga bato
kanako
kadtong akong gisugid nimo
gahapon
kabahin sa katig-a
sa ilang kasingkasing
og sa ilang kahilomon
og pagkawalaypakabana
kon naunsa na ang kalibotan
ako ako ra to
ganiha naglakaw ko
akong giagian sila
akong gilantaw pag-ayo
mikuha ko og usa
kanila
bato lang gyod gihapon
kon makatutok
mora bag
ako ang patay
og siya ang
buhi nga di kabalo
nga mamilok.

ayaw pagdahom nga akong palamion ang akong mga balak

kining akong
gihimo sa matag adlaw nga
pagsulat
mao lamang ang pagtuman
sa akong gibati
kanang gusto lang nakong
masulti ang akong
gustong masulti
masulat ang akong masulat
matag hunahuna
sa matag adlaw
wala na nako lantawa
kon unsay dangatan ugma
damlag
kon makita nimo ang akong
kadangag
sa mga pulong, sa pagpili
sa mga tipasi og mga tahop
sa akong mga antog
sa akong kinabuhi
nga mora kog sugarol
og hantak
nga walay hunahuna
kon modaog ba o
mapildi ang giatiman
mao lamang nga ang
panahon hutdon
aron wala na untay mabilin
nga og mahurot na
pwes mosirit na unta
usab ako sa akong padulngan

ayaw paghandom nga
nagsulat ako kanimo
tatot oi, nagsulat lang ako
alang sa akong kaugalingon
busa unsa bay katuyuan nga
kini palamian pa
ako mismo wala maghandom
og lami
ako nga naanad na nianang
pait
gani naghandom man anang
makalanag
kon dili lang unta ikaulaw ang
pagpakamatay
dugay ko na unta kining
gihimo
apan dili ko baga og nawong
nipis ra ni
nagpakabuhi
nagpakabalaknon
(usahay malibog ko
balag ba god ni?)

kon dili
nan unsa pa ba ang akong
buhaton?
wala, unsa pa bay nabilin?
wa.

samtang ginantang
ginhawa may alagdon
sulatsulat lang gihapon
ikaw nga nagbasa
maoy akong paantoson.

wa koy balikan
wa koy usbon
kon unsa ni
mao na ni

wa baya ko mag-ingon
nga kini mga balak
ang akong ingon, morag
mga balak, mora lang.

bahala ka. tawga nga
binugo ni. Ok ra.

kabahin sa Fly Away ni John Denver

sa una nakong
pagkadungog aning
Fly Away
nahingangha ko
mora kog
buho nga
gitabonan og
yuta
dili sa ingon nga
gusto nakong
mamatay
kay dili ingon ana
ang akong ipasabot
kanang imong
gihunahuna nga
lungon nga
gitabonan na
sa yuta,

ambot ba
mora kog
napuno na

nabati nako ang
balahibo sa
tikarol
og sa dapit na
sa tungatunga
sa kanta
morag gusto na
nakong moambak
sa bintana
sa ikaupat nga
undana sa
akong gitrabahoan
kaniadto
didto sa Batasan

wala na nako
nainom ang
usa ka botelya nga
beer

akong gibilin ang
bayad og
misibat ko
pauli sa akong
apartment

pagkapeste
ikaw man ang
nakauna og
pahawa

hinoon swerte
lang gihapon
wala na gyod
ka nako igkita

sa imong pagka
trayador, mao kana
ang akong gibati
nga mora kog
buho nga gitambakan
sa yuta

nawala ang hangin
nagpabilin ang
akong
gitagoan og wala
madayon nga
pagkaputong.

balik pamati sa Hopelessly Devoted to You ni Olivia Newton John

unang migawas
sa akong utok
ang usa ka orderan
nga mongos
nga gisagulan og
tambok sa
baboy

sunod nakong order
paris sa luto nga puti
og pilitpliti mao
ang inun-onan
nga bulinaw nga
giputos sa dahon
sa saging

dili ni bahin sa
akong pamahaw
diser mosulod sa
akong klase didto
sa ateneo de davao
niadtong 1979

kabahin ni nimo
ikaw ang akong gihunahuna
ikaw nga akong
giingnan nga gihigugma
kita nga dunay mga
damgo nga
wala ra ba poy natuman
bisag usa

may pagkaaslom ra
kaayo ang inun-onan
nalabian sa suka
daghan ra ang iba
anang timplang
sipyat ni Imyat

unya
pait ra pod kaayo
ang mga utok sa
ulong bulinaw
nga akong gitutho
sa kilid sa plato

og ang mongos wala
kaayo maayong pagkalata
sakit sa dila ang gagmayng
mga bato
og ang tuno sa lubi
sa akong paminaw
hangtod karon
medyo may pagkalasaw.

nagkaon ko
samtang nagpunay og
balikbalik ang kanta ni
Olivia nga
Hopelessly Devoted to You
sa jukebox
sayo pa kaayo sa buntag
gipatukar sa usa ka
tigulang nga hubog
wa pa mahuwasi sa
iyang pakyas nga
kinabuhi.

ang mga naa sa larawan

i

kanang nakaputi og blouse
aduna kana siya'y kanser sa colon
nadiskubre niya niadtong 2007
dili na unta siya ganahang
magpachemo
tan-aw niya gagastogasto lang
kulang pa ang iyang retirement
isip physics og math teacher
apan lagi tungod kay mihangyo
man ang iyang mga igsoon
gisulayan niya ang tanang
medyos aron malugwayan ang
iyang kinabuhi
taas pa ang lima o unom ka
tuig aron buhaton pa niya ang
wala niya mabuhat

ii

kanang itomon nga lalaki
nga olive green ang polo shirt
estudyante ko pa kana
kaniadto, sumosukol sa korapsyon
nahimong maestro na usab karon
seguro aron makuha ang kalamboan
sa ilang kinabuhi
ang iyang asawa atua na usab
sa Ireland nagtrabaho isip
usa ka caregiver
siya ang nahibilin nga nagpaayo
sa ilang balay nga aduna na'y
veranda og suma sa akong nalabyan
glass na ang windows
og mahalon na ang tiles sa ilang
salog
maayo usab kini siyang motagik
og balak nga binisaya
gitagaan gani nako sa email address
sa Baybayon
apan hangtod karon
wala man gihapon
maayo sab ni siyang mokanta
sa bedyoki.

iii

kadtong babaye sa unahan
nga nagpula og blouse
nga naterno sa cover sa
lamesa
hilomon kana siya gikan
pa kaniadto
maestra usab kana siya
nakalimot lang ko kon unsang
subject iyang gihandolan
wala ko'y masulti bahin niya
kay lagi hilomon man
kusog lang mamati
wala jud siya'y ikatampo
dili ko ingon nga makalagot
kay mao na man jud ang
natural niya
alang-alang naman og akong
but-an nga mahimo siyang
tabian sama
nimo(?)
tabian ka?

iv

kanang nakaviolet ako nang agaw
chestnut brown ang buhok
pahawid sa edad
maestra sa ni siya dugay na
gani gusto na segurong mag-retire
ang iyang bana maoy dunay
kanser gihapon sa colon
ambot daghan mang nagkakanser
sa colon
(dili kaha kini agi anang kusog
kaayo ta nga manapat?)
buyagi!
kini siya dili jud ni tabian
dili ganahang manghilabot sa uban
apan ko unhan
na, gubot jud tibook Irag og Iran


v

kanang nagtindog nga nakayellow
mao ni ang birthday celebrant sa iyang
ika saysenta anyos nga pakigbisog sa kinabuhi
nagkagoiter
naoperahan
daghang tambal ang siging giinom niya
ang iyang bana
sa ilang sabot nga moadta sa america
nasabod sa usa ka matrona
(hay basin og makabasa si Fern ani
masuko jud to
Perang ra ba toy tawag nila sa dihang
diri pa to siya sa Pinas)
karon dili na kuno, jud kuno (accent sa kuno)
niya madawat si Roger
kay dako gayod kaayo ang iyang kahiubos
nga papermahon siyag divorce papers
miuli baya pod si roger sa iyang adlawan
apan lagi
gipakatulog na kuno niya kini
sa pikas kwarto
apan duda ko mag-uli ra ni silang
duha tungog og alang na lang sa ilang
anak nga naminyo nga wala
ra ba po'y anak

v

kanang pution nga babaye
na ang iyang ulo ray migimaw
co-teacher sab nako na kaniadto
ang iyang bana
nagtrabaho sa usa ka kooperatiba
sa kuryente
wala man koy masulti ani niya
kay morag wala man kaayoy
balod ang kinabuhi ani
niya
wa pod kaha mangabit ang bana
ani niya?
wa pod kaha ni siyay anak nga
adik-adik?
wa jud koy nahibaw-an
busa move ta sa sunod nga
persona ning maong hulagway

vi

kanang sunod ako na na
kalkag ang buhok
kay wala ka panudlay
itomon kay nagsunbathing atong
miaging adlaw
nalisang ko sa akong kadako
karon
wa na man goy pugongpugong
sa kaon
dili na mobalibad og imbitasyon
sa adlawan bunyag og kasal
apil na gani ang tapos
sa patay

vii
kanang kataposang babaye
nga nagshort og puti
ako nang asawa
tan-awa mihawid sa akong
kamot hadlok mawad-an
og bana
kuripot sa pahiyom
hilomon sab morag
kadtong maestra nga nakapula
og blouse
dili kaayo motingog ni
bisan og malugpitan ang kamot
sa pultahan
kusog sad ni siyang manapat
sa pista, bunyag, kasal og tapos
mao nga pwera buyag midako
jud ang hawak

og dinhi na ko kutob
dili ni balak higala
sulat sulat lang ni
exercise sa utok kay
hadlok baya ko nga
unyag mauga
kay ingon baya to sila
nga bisan unsang parte
sa lawas nga dili nimo
gamiton
sumala sa balaod sa
ebolusyon
mawagtang

bahala na og ingnon
kong pisot
di lang nang wala nay
utok

naa diay koy nalimtan
ang nagkuha sa larawan
nga migamit sa iyang cellphone
mao ang akong amiga
nga maestra nga bulag na pod og bana
nagpaabot kon kanus-a magrant ang iyang annulment
kay gusto na intawong
magminyo sa iyang kachat
nga kano.

sorry alma
hapit noon ka nalimtan da

unggoy

kadtong naghinakog ka
namakak nga wala na'y adobong manok
sa ref nga puno kaayog pagkaon
unya gigutom kaayo ang tawong
nanuktok sa imong pultahan
nga nangayo untag pagkaon
imong gibalibaran
kay nahurot na ang bulad
nga palotpot nga alang
sa mga katabang
og ang bahaw imo mang
gilabay kay maayo na lang
kunong ilawog sa imong
baboy

sa dihang nanamin ka
ang imong nawong
nahimong unggoy
nga nanghalab sa saging
nga bisag puno na kaayo ang
apapangig sige lang gihapon
og pangilog og saging alang
unta sa iyang mga kauban
nga wala pa makakaon
unya wala na nimo
nabati nga naa kay
kasingkasing og kon duna man
mora kini kagahi sa tugas
nga gihimong salog sa
inyong balay nga karaan

sa kataposan
nahikapan ra jud niya ang
makapaondang niyag
katawa

kanang pulong nga
"tanga"
ambot og ngano nga
gisakitan man jud siya

mihirit
"tawga lang kog bisan
unsa
ayaw lang na"

soriso, pero medyo
may pagkatotoo
kon unsa gani tong makapasuko
nimo
na, tinood na
no?

sa iyang kahangal iyang gihiyak
ang iyang tiyan
og sa iyang kasorahan haskang
dugaya niyang gi-click

apan sulit lang
ang gamay nga pag-antos sa
dihang nakita
na niya ang hulagway
nga dili ra jud diay dako kaayo
ang iyang
tiyan

didto sa akong giadtoan
kagahapon sa dihang misalop
na ang adlaw og
ang pag-uli wala na matuki
kay nangatulog nga ang mga habal-habal
sa kahubog

pagkahuman
sa dihang gitikyop na ang mga bintana
og ila nang gisirad-an ang mga pultahan
og gipamalong na ang
mga suga

nabungog ko sa kahilom sa mga gangis
makabuang ang kamingaw labi na kon
oran-oran makadungog ka
nga dunay pinugngan nga hingoshingos
sa pikas lawak
nga kurtinang nipis ra
ang bongbong.

tubag ni inting para kang mameng

kapoy nag pamati
anang ikaw ang nagsakripisyo
nga kesyo ikaw
ang gidaogdaog
kapoy na ang drama
sakit na kaayo ang akong
dunggan ana
ang akong gustong madungog
nga ikaw milayas na
nga ikaw milupad na
og dili na mobalik
ang akong gusto nga madungog
kanang naghikog ka
unya nadayonan

uwata tits
botete kang dako!

sa imong budlat nga mata
nadibuho ang mga kahadlok
og kabalaka
abi nimo og lig-on ko kaayo
sayop ka
kay sa dihang duna'y milagapak
nga morag bomba
wa ka masayod
ako ang unang mikaratil og dagan
og dayon og tago
sa ilalom sa katre
hawid sa akong duha ka dalunggan

wala'y langgam nga magpabilin sa
iyang salag
wala gayod kini mahitabo sukadsukad
sa kinabuhi sa mga langgam
nga ang ilang salag
ilang himoong
ancestral nest

ang kalibotan ang hangin
ang mga kahoy
mao ang ilang panimalay
dili ang salag.

nakita ko ang usa ka langgam
nga nag-inosara sa pagbatog sa sanga
tupad sa mga dahon

dili baya siya masulub-on
naglutok ang mata
nga naniid sa atong kalibotan.

adunay mga dahon
nga kamaong maulaw
kon imo silang
ihian
sila ang naulaw sa imong
pagkawalay
ulaw.

nakasulay ka na ba?

nakasulay ka na
ba anang maghubo ka
unya maligo ka sa ulan?

kanang mohangad ka
sa langit
unya mobuka ang
baba og moinum
sa mga lugas
sa ulan
sa kataposang
adlaw sa Hunyo?

nakasulay ka ba og
ugay sa imong lagay
unya mapiyong sa imong
mata og dayon og haw-as
sa tanan hunahuna
unya hangad na pod sa
langit og
mokatawa?

gisulayan ko kana
haskang lipaya ko
bisag wala ko
magawsi
agi sa kabugnaw

para ni kang Lubi, palihog ayaw lang og basa ang walay labot

hawid sa itlog
takilid
ipasulod pag-ayo
ang iyaha
tutoki ang
iyang mga mata
lantawa ang
iyang pagdawat
sa kalipay
oran-oran
human sa mga
pagilok og
pautong
pagawsa ang
gihipos nga
kahigwaos
wagtang
tanang hunahuna
moabot ang

awernes..