Sige'g hilak ang langit
Kay gisakit sa panahon
Gipanuhot ang buko-buko
Galuya ang kalawasan
Gibinat ang katulogon
Ambot unsay hinungdan?
Basin nakigbugno
Ang alimungaw sa damgo.
Akoy
2009.6.22
6/22/2009
Panuhot
Gabugno ang kainit ug kabugnaw
Sige'g hilak ang langit
Kay gisakit sa panahon
Gipanuhot ang buko-buko
Galuya ang kalawasan
Gibinat ang katulogon
Ambot unsay hinungdan?
Basin nakigbugno
Ang alimungaw sa damgo.
Sige'g hilak ang langit
Kay gisakit sa panahon
Gipanuhot ang buko-buko
Galuya ang kalawasan
Gibinat ang katulogon
Ambot unsay hinungdan?
Basin nakigbugno
Ang alimungaw sa damgo.
pahulayng dayon
inanayng nagkamang ang landong
hinayng nag-umol sa paglugitom
nag-anam kinig dagtum
sa usa ka pungpong nga kaitom
sa akong nawong kini mihasmag
maoy naingnan sa akong pagsumpaag
nagsumparay karon akong saag
usa ka nagduhirawng kalag
kalit mituyok ang kalibotan
miuyog mikurog naukal daw giligwatan
unya mikuliot sa akong dunggan
tig-ik nga tingog hilabihan
nalipong ko sa kasakit
nakapaminti nakaping-it
ang ulo ko morag napiit
sa galingan nga bato gipasalip-it
nagkurog ang kaunoran
mga hulmigas sa panit nangamang
mga binuhing dangan ni hudas
nagpamahit buot manggawas
mga tiil nga nagkamig
wa nay pagbati inanayng nangawingig
dughan naghingutas
pito ka bungtod gibaktas
kanhi hait nga panabot
habulan na karon di na kaduot
kanhi tin-awng panumduman
di na angayan pang saligan
hayag sa adlaw hain ka na man
nganong imo mang gibiyaan
diin ba gikan kining kangingit
kinsa bay naghatag ning kapait
unsay kapuslanan karon ning mga mata
nahubsan na sa luha ug nag-uga
nganong kinahanglan pa mang dugayon
mga takna inaton aron lang paantuson
unsay dugayan
unsay kawilihan
kung didto sa sangkuanan
makapahuway na sa tanan
kon tugutan sa kahitas-an
maypa mopanaw na lang
-Alan K. Caña
hinayng nag-umol sa paglugitom
nag-anam kinig dagtum
sa usa ka pungpong nga kaitom
sa akong nawong kini mihasmag
maoy naingnan sa akong pagsumpaag
nagsumparay karon akong saag
usa ka nagduhirawng kalag
kalit mituyok ang kalibotan
miuyog mikurog naukal daw giligwatan
unya mikuliot sa akong dunggan
tig-ik nga tingog hilabihan
nalipong ko sa kasakit
nakapaminti nakaping-it
ang ulo ko morag napiit
sa galingan nga bato gipasalip-it
nagkurog ang kaunoran
mga hulmigas sa panit nangamang
mga binuhing dangan ni hudas
nagpamahit buot manggawas
mga tiil nga nagkamig
wa nay pagbati inanayng nangawingig
dughan naghingutas
pito ka bungtod gibaktas
kanhi hait nga panabot
habulan na karon di na kaduot
kanhi tin-awng panumduman
di na angayan pang saligan
hayag sa adlaw hain ka na man
nganong imo mang gibiyaan
diin ba gikan kining kangingit
kinsa bay naghatag ning kapait
unsay kapuslanan karon ning mga mata
nahubsan na sa luha ug nag-uga
nganong kinahanglan pa mang dugayon
mga takna inaton aron lang paantuson
unsay dugayan
unsay kawilihan
kung didto sa sangkuanan
makapahuway na sa tanan
kon tugutan sa kahitas-an
maypa mopanaw na lang
-Alan K. Caña
nausik nga tumong
di ko mahingpit
ang akong gugma
kung ikaw nga hangin
di ko sarang masukod
mibutho, apan sa kalit
lang nahanaw
di ko takos ang pagdumot
kung usa ka lang ka imahe
nga giukit sa batunaw,
sa daklit mahilis
sa ilawom sa adlaw
unsaon pagtakdo
sa atong kalag
nga gani sa handuraw
ang atong anino gisakmit
man sa kangitngit
tan-awa, ani-a ako
mikuyamang ug gabayan
pangadto sa way unod
nga wanang...
-Candice Salazar
ang akong gugma
kung ikaw nga hangin
di ko sarang masukod
mibutho, apan sa kalit
lang nahanaw
di ko takos ang pagdumot
kung usa ka lang ka imahe
nga giukit sa batunaw,
sa daklit mahilis
sa ilawom sa adlaw
unsaon pagtakdo
sa atong kalag
nga gani sa handuraw
ang atong anino gisakmit
man sa kangitngit
tan-awa, ani-a ako
mikuyamang ug gabayan
pangadto sa way unod
nga wanang...
-Candice Salazar
6/21/2009
Baybayon: Ikatulong Semana sa Hulyo 2009
Baybayon: Ikatulong Semana sa Hulyo 2009
Ang misteryo sa ordinaryo kun ang ordinaryo sa misteryo diha sa inadlaw
nga sugilanon kun sa talagsaong adlaw maoy matagamtaman diha sa mga
balak karong semanaha sa Baybayon.
Nganong ang usa ka kumkom nga monggos, labi na'g gisubakan og karne,
makatagbaw na man sa gigutom nga banay. Ingon ani sad ka unodnon ang
balak 'Pangadye' ni Adonis Durado. Gilaga kini sa igong higayon sa
pamalandong. May gibutyag ang monggos diha sa palad ug sa usa ka tawo
taliwala ning kalibotan. Kinsa pa ang dunay ginalaga sa kahiladman
karong mga higayona kabahin sa gibutyag sa gigamyon sa monggos?
Eksistensyal ni nga balak, pangkinabuhi gyod, naghisgot gyod sa pamaagi
sa pagkinabuhi, kahulogan kun kabililhon ning gamating nga kinabuhi sa
tawo. Misanong sa mga pangandoy kun kinaiyayan sa Sidlakanon nga
panglantaw kun pag-ila sa angayan natural nga pagkinabuhi kining
gihulagway sa magbabalak.
"himoa kong tinuod nga tinun-an
sa mga lihok sa mananap,
sa panahon, ug sa palibot"...
"aron kakat-on ko og tahod
sa tanang mga butang
nga wala ko panggaa."
Sama sa monggos, nagpahipi pa ang uban nga kinaadman niining balak. Kon
lagaon diha sa pamalandong, ang magbabasa makakumkom og pipila ka
bililhon nga pilosopiya, pangkinabuhi nga pilosopiya.
Ug ang ang balak nga 'Bugtong' ni Adonis Durado, naghulagway og
kulturanhon nga hitabo. Makahimuot. Makatandog. Apan ang kinauyokan
niini mao ang ordinaryo nga punto, ordinaryo kay masabtan dayon ug
mauyonan sa tanan. Apan, talagsaon, binugtong, espesyal kini nga punto,
kay kini bahin sa pagmahal sa bugtong nga pinangga.
Kon ikaw bugtong gimahal ug gipangga, di ba labihan kanindot? Ikaw na
lang ang mag-prinsesa. Ug Kon ikaw ang magmahal og bugtong hinigugma,
lalim ba? Ikaw na lang ang mag-Hari.
Yuna pa, Nindot sad tong paghipos sa bugtong itlog diha sa tiyan sa
bugtong, sa manok, kanding, baboy, baka, elepante, dili ba? Tinuod ba
ni? Dili impossible.
Ang talagsaong itlog, kun talagsaong pagpangga sa bugtong nga gimahal
tinuod gyod apan dili lalim huptan, kay daghan kaayong kasangitan nga
mga lamian nga putahe, usa maabot ang kinauyokan nga gikabutangan sa itlog.
Ang 'Kapeng Hamabaw' ni Hazelen Calumarde naghulagway usab kini sa
inadlaw kun sa ordinaryo. Ang misteryo nagpahipi diha sa ordinaryo, sama
lang nga ang misteryo motungha pod diha sa ordinaryo. Mao nga uban sa
pagtagamtam sa kape, matagamtaman pod ang misteryo sa sugilanon nga
nagluhod sa 'imong atubangan" Unsa ka ha kini nga sugilanon? Mao na ni
ron, ang misteryo nga nagpahipi diha sa ordinaryong ilimnon. Di ba kaha
mao na ning balak?
Kalingawan man usab ning balak, makalingaw sa magbabasa, makaagni sa
pagbasa, makapainit sa tiyan ug sa handurawan sa magbabasa.
Kape, itlog ug monggos. Ordinaryo ra gyod sila. Apan nahimong mga balak.
Dili ba na misteryo?
Lubi
---------------
Pangadye
balaan nga makagagahom,
tagai kog lingin nga panabot.
tudloi kong mangayo sa wala.
hagki ang akong kalag
aron kini maglipang –
aron kakat-on ko og tahod
sa tanang mga butang
nga wala ko panggaa.
himoa kong tinuod nga tinun-an
sa mga lihok sa mananap,
sa panahon, ug sa palibot.
gasahi intawn ko panagsa
og sakit sa paglimot.
ug pasayloang gakalampati ko
og sabot sa kamatuoran
ug sa gibutyag sa gigamyon
sa lusok sa monggos
dinhi sa akong palad –
ug ako, niining kalibutan.
-- Adonis Durado
Bugtong
Kung magpatawag ang hari og kumbira,
Magpatumba siyag elepante aron litsunon.
Ug sa tiyan niini idasok ang kinahumotan
Nga lamas, inubanan sa tinibuok nga baka.
Ug sa tiyan sa baka, ilimin ang dugang lamas
Nga gipatabanan og tinibuok nga baboy.
Sa tiyan sa baboy, ang tinibuok nga kanding.
Ug sa tiyan sa kanding, ang usa ka manok.
Ug sa tiyan sa manok, ang usa ka buntog.
Ug sa tiyan sa buntog, ang usa ka itlog --
Nga igahin pirme sa mapinanggaong hari
Alang sa iyang bugtong nga prinsesa.
-- Adonis Durado
kapeng hamabaw
inimnang kape sa tasang kabang
puti ug itom nga lingin
ug may gitas-ong unom ka pulgada
gipatong sa lamesa
hamabaw pa ang nahabilin
gibuhi ang dugo sa katulugon
tibuok palibot nangalimyon
misalom ang mga ngabil
natagamtam sa dila
kalami sa init nga kape
naghatag ug kinabuhi
ning pagtukaw sa atubangan
sa balak nga gisugilon
sa sugilanong nagluhod
sa imong atubangan
--Hazelen Calumarde
Ang misteryo sa ordinaryo kun ang ordinaryo sa misteryo diha sa inadlaw
nga sugilanon kun sa talagsaong adlaw maoy matagamtaman diha sa mga
balak karong semanaha sa Baybayon.
Nganong ang usa ka kumkom nga monggos, labi na'g gisubakan og karne,
makatagbaw na man sa gigutom nga banay. Ingon ani sad ka unodnon ang
balak 'Pangadye' ni Adonis Durado. Gilaga kini sa igong higayon sa
pamalandong. May gibutyag ang monggos diha sa palad ug sa usa ka tawo
taliwala ning kalibotan. Kinsa pa ang dunay ginalaga sa kahiladman
karong mga higayona kabahin sa gibutyag sa gigamyon sa monggos?
Eksistensyal ni nga balak, pangkinabuhi gyod, naghisgot gyod sa pamaagi
sa pagkinabuhi, kahulogan kun kabililhon ning gamating nga kinabuhi sa
tawo. Misanong sa mga pangandoy kun kinaiyayan sa Sidlakanon nga
panglantaw kun pag-ila sa angayan natural nga pagkinabuhi kining
gihulagway sa magbabalak.
"himoa kong tinuod nga tinun-an
sa mga lihok sa mananap,
sa panahon, ug sa palibot"...
"aron kakat-on ko og tahod
sa tanang mga butang
nga wala ko panggaa."
Sama sa monggos, nagpahipi pa ang uban nga kinaadman niining balak. Kon
lagaon diha sa pamalandong, ang magbabasa makakumkom og pipila ka
bililhon nga pilosopiya, pangkinabuhi nga pilosopiya.
Ug ang ang balak nga 'Bugtong' ni Adonis Durado, naghulagway og
kulturanhon nga hitabo. Makahimuot. Makatandog. Apan ang kinauyokan
niini mao ang ordinaryo nga punto, ordinaryo kay masabtan dayon ug
mauyonan sa tanan. Apan, talagsaon, binugtong, espesyal kini nga punto,
kay kini bahin sa pagmahal sa bugtong nga pinangga.
Kon ikaw bugtong gimahal ug gipangga, di ba labihan kanindot? Ikaw na
lang ang mag-prinsesa. Ug Kon ikaw ang magmahal og bugtong hinigugma,
lalim ba? Ikaw na lang ang mag-Hari.
Yuna pa, Nindot sad tong paghipos sa bugtong itlog diha sa tiyan sa
bugtong, sa manok, kanding, baboy, baka, elepante, dili ba? Tinuod ba
ni? Dili impossible.
Ang talagsaong itlog, kun talagsaong pagpangga sa bugtong nga gimahal
tinuod gyod apan dili lalim huptan, kay daghan kaayong kasangitan nga
mga lamian nga putahe, usa maabot ang kinauyokan nga gikabutangan sa itlog.
Ang 'Kapeng Hamabaw' ni Hazelen Calumarde naghulagway usab kini sa
inadlaw kun sa ordinaryo. Ang misteryo nagpahipi diha sa ordinaryo, sama
lang nga ang misteryo motungha pod diha sa ordinaryo. Mao nga uban sa
pagtagamtam sa kape, matagamtaman pod ang misteryo sa sugilanon nga
nagluhod sa 'imong atubangan" Unsa ka ha kini nga sugilanon? Mao na ni
ron, ang misteryo nga nagpahipi diha sa ordinaryong ilimnon. Di ba kaha
mao na ning balak?
Kalingawan man usab ning balak, makalingaw sa magbabasa, makaagni sa
pagbasa, makapainit sa tiyan ug sa handurawan sa magbabasa.
Kape, itlog ug monggos. Ordinaryo ra gyod sila. Apan nahimong mga balak.
Dili ba na misteryo?
Lubi
---------------
Pangadye
balaan nga makagagahom,
tagai kog lingin nga panabot.
tudloi kong mangayo sa wala.
hagki ang akong kalag
aron kini maglipang –
aron kakat-on ko og tahod
sa tanang mga butang
nga wala ko panggaa.
himoa kong tinuod nga tinun-an
sa mga lihok sa mananap,
sa panahon, ug sa palibot.
gasahi intawn ko panagsa
og sakit sa paglimot.
ug pasayloang gakalampati ko
og sabot sa kamatuoran
ug sa gibutyag sa gigamyon
sa lusok sa monggos
dinhi sa akong palad –
ug ako, niining kalibutan.
-- Adonis Durado
Bugtong
Kung magpatawag ang hari og kumbira,
Magpatumba siyag elepante aron litsunon.
Ug sa tiyan niini idasok ang kinahumotan
Nga lamas, inubanan sa tinibuok nga baka.
Ug sa tiyan sa baka, ilimin ang dugang lamas
Nga gipatabanan og tinibuok nga baboy.
Sa tiyan sa baboy, ang tinibuok nga kanding.
Ug sa tiyan sa kanding, ang usa ka manok.
Ug sa tiyan sa manok, ang usa ka buntog.
Ug sa tiyan sa buntog, ang usa ka itlog --
Nga igahin pirme sa mapinanggaong hari
Alang sa iyang bugtong nga prinsesa.
-- Adonis Durado
kapeng hamabaw
inimnang kape sa tasang kabang
puti ug itom nga lingin
ug may gitas-ong unom ka pulgada
gipatong sa lamesa
hamabaw pa ang nahabilin
gibuhi ang dugo sa katulugon
tibuok palibot nangalimyon
misalom ang mga ngabil
natagamtam sa dila
kalami sa init nga kape
naghatag ug kinabuhi
ning pagtukaw sa atubangan
sa balak nga gisugilon
sa sugilanong nagluhod
sa imong atubangan
--Hazelen Calumarde
kabahin sa kasubo ni dante
gihunong ko ang sakyanan
daplin sa baybayon
apan si dante nanghawid sa
kamot sa pultahan
nga bisan unsaon namo og
bira dili gyod siya matangtang
hadlok siya sa hangin
gustong sa sulod lamang
dili na motingog
gustong mosyagit
apan walay pulong nga mogawas
sa iyang mga ngabil
nabag-ohan ko sa iyang kalaki
human sa 25 ka tuig
nga karon ko lang siya makita pag-usab
na-stress
nga unta kada-adlaw man kini sa simbahan
tininood ang akong pag-ingon
sa iyang igsoon
nga kulang kini sa kalipay sa unod
apan ang iyang igsoon
nga isog kaayog nawong nga nahurot
na og basa ang tibook bibliya
dili gayod motoo kanako
gisirad-an nako og balik ang sakyanan
og namalik mi sa among agi
ngiob kaayo ang dalan padulong sa
highway
kusog ang ulan og hangin
naglinti
sayop kaha ko? sayop kaha ang
ulagan nga si Freud?
daplin sa baybayon
apan si dante nanghawid sa
kamot sa pultahan
nga bisan unsaon namo og
bira dili gyod siya matangtang
hadlok siya sa hangin
gustong sa sulod lamang
dili na motingog
gustong mosyagit
apan walay pulong nga mogawas
sa iyang mga ngabil
nabag-ohan ko sa iyang kalaki
human sa 25 ka tuig
nga karon ko lang siya makita pag-usab
na-stress
nga unta kada-adlaw man kini sa simbahan
tininood ang akong pag-ingon
sa iyang igsoon
nga kulang kini sa kalipay sa unod
apan ang iyang igsoon
nga isog kaayog nawong nga nahurot
na og basa ang tibook bibliya
dili gayod motoo kanako
gisirad-an nako og balik ang sakyanan
og namalik mi sa among agi
ngiob kaayo ang dalan padulong sa
highway
kusog ang ulan og hangin
naglinti
sayop kaha ko? sayop kaha ang
ulagan nga si Freud?
--Ric S. Bastasa
Unang Lalaki sa Akong Kinabuhi
Unang lalaki sa akong kinabuhi
Unang minghimas sa hubo kong lawas
Unang minghalok nga puno sa pagbati
Unang midulog og mga taghoy gipabanlas.
Unang lalaki sa akong kinabuhi
Unang higala sukad sa pagkabata
Unang mitul-id sa binuhatang hiwi
Unang midayeg sa akong mga mugna.
Unang lalaki sa akong kinabuhi
Unang mipahilak og mipakatawa
Unang milabtik og sa dalunggan minglusi
Unang mialam-alam, sa kasuko mihadla.
Unang lalaki sa akong kinabuhi
Unang naguol sa akong pagbiya
Unang modawat sa akong paghiuli
Unang malipay sa akong pagbalik
gikan sa pagkawala….
Siya ang akong amahan, ang unang lalaki sa akong kinabuhi!
MALIPAYONG ADLAW SA MGA AMAHAN…
Happy Father’s Day kanimo higala og ingon man sa imong amahan!
--Adbent
Taligsik
Taligsik
Ang laki gapayong
Gasungkod
Bakang-bakang ang lakang
Way paki sa natagboan
Talinis
Ang gilikayan sa babaye
Ug sa usa ka lalaki
Aron dili matulisok sa payong
Sa bakang nga way paki-alam.
Akoy
2009.6.10
Tangkugo
Hamis ang tangkugo
Ug ang iyang aping.
Ug ang iyang aping.
Gipuyos ang buhok
Itom iyang sapot
Sa atbang siya galingkod
Gabasa'g "Revolutionary Road"
Akoy
2009.6.10
6/20/2009
Ngano Man?
Kon paantuson
Bahala'g mag-antos
Nganong magpakamatay?
Nganong di man higugmaon ang kaugalingon?
Bahala'g mag-antos
Nganong magpakamatay?
Nganong di man higugmaon ang kaugalingon?
Akoy
2009.6.19
Nayabo
Nayabo ang tubig sa baso
Kay natabonan sa libro
Kay natabonan sa libro
Kaduha pa gyod nahitabo
Natulod, natumba, nayabo.
Akoy
2009.6.19
Padayon Lang
Sa kinabuhi
Walay undang ang bugno
Kabantay ba ka?
Walay undang ang bugno
Kabantay ba ka?
Padayon lang ta
Kay ang adlaw'g gabii
Gadapayon man.
Akoy
2009.6.15
6/19/2009
walay taytol: balak sa buhat, dili sa pulong
didto niadtong ilalom
sa ilang panag-uban
nanagtapad ang duha ka binuhat
nga nagkahigugmaay
wala'y bisan usa ka pulong
nga nalitok sa ilang mga dila
bisan pa gani sa kapuno
sa ilang kalipay nga giubayan
nanagsingki ang ilang dalunggan
nga wala makabati sa ilang palibot
nanaghalok ang ilang mga ilong
hasta sad ang ilang mga agtang
nanagtapot ang ilang mga tinan-awan
daw pilit pa sa epoksing dili maukang
walay putol ang mga laway
mga ngabil nag-ukubay
napalong ang kahayag sa pagsirado
sa tabon tabon sa mga mata sa duruha
mibaliad ang mga pilok
nanghuyatid ang mga buhok ni inday
wala gihapon ang pulong
wala'y malitok ang kasing kasing
nga mapahiyumon
dili kini maka-ipsot sa kahuot
sa ilang panaggakos
ibabaw sa ilang kahinam
sa gugma isip managhigugmaay
sa kahilom
mibalak si dodong
sa ilang panag-uban
nanagtapad ang duha ka binuhat
nga nagkahigugmaay
wala'y bisan usa ka pulong
nga nalitok sa ilang mga dila
bisan pa gani sa kapuno
sa ilang kalipay nga giubayan
nanagsingki ang ilang dalunggan
nga wala makabati sa ilang palibot
nanaghalok ang ilang mga ilong
hasta sad ang ilang mga agtang
nanagtapot ang ilang mga tinan-awan
daw pilit pa sa epoksing dili maukang
walay putol ang mga laway
mga ngabil nag-ukubay
napalong ang kahayag sa pagsirado
sa tabon tabon sa mga mata sa duruha
mibaliad ang mga pilok
nanghuyatid ang mga buhok ni inday
wala gihapon ang pulong
wala'y malitok ang kasing kasing
nga mapahiyumon
dili kini maka-ipsot sa kahuot
sa ilang panaggakos
ibabaw sa ilang kahinam
sa gugma isip managhigugmaay
sa kahilom
mibalak si dodong
ang padulngan sa hinay
walay puas ang pagkadagma
sa tawong nagdali daling masantos
walay umoy ang kasing kasing
nga gadaling mahigugma
walay kumo sa magpaabot
walay kumo sa paghulat
kay musubang sa insaktong takna
ang adlaw didto sa silangan
ug mutunod kini nga walay gipaabot
didto sa kasadpan nga ato unyang padulngan
bisan gani ang gapiyad
nga tinaguktok sa segundo sa matag takna
aduna ra gyud kiniy panahon
nga maabot sa paghalok
sa iyang gipangandoyng oras
mahimong karon o kaha ugma damlag
sa tawong nagdali daling masantos
walay umoy ang kasing kasing
nga gadaling mahigugma
walay kumo sa magpaabot
walay kumo sa paghulat
kay musubang sa insaktong takna
ang adlaw didto sa silangan
ug mutunod kini nga walay gipaabot
didto sa kasadpan nga ato unyang padulngan
bisan gani ang gapiyad
nga tinaguktok sa segundo sa matag takna
aduna ra gyud kiniy panahon
nga maabot sa paghalok
sa iyang gipangandoyng oras
mahimong karon o kaha ugma damlag
kapeng hamabaw
inimnang kape sa tasang kabang
puti ug itom nga lingin
ug may gitas-ong unom ka pulgada
gipatong sa lamesa
hamabaw pa ang nahabilin
gibuhi ang dugo sa katulugon
tibuok palibot nangalimyon
misalom ang mga ngabil
natagamtam sa dila
kalami sa init nga kape
naghatag ug kinabuhi
ning pagtukaw sa atubangan
sa balak nga gisugilon
sa sugilanong nagluhod
sa imong atubangan
puti ug itom nga lingin
ug may gitas-ong unom ka pulgada
gipatong sa lamesa
hamabaw pa ang nahabilin
gibuhi ang dugo sa katulugon
tibuok palibot nangalimyon
misalom ang mga ngabil
natagamtam sa dila
kalami sa init nga kape
naghatag ug kinabuhi
ning pagtukaw sa atubangan
sa balak nga gisugilon
sa sugilanong nagluhod
sa imong atubangan
handumanan
mahinungdanon ang maong libro
maong tuyo gyod kong naghuwat
bisan sa kainit sa panahon
dinhi ning daplin sa karsada
karong taud-taod imo kining itunol kanako
gikan sa bus nga imong sakyan paingon sa habagatan
diin tua naghuwat kanimo ang agta sa lumboy
nga nag-andam nag linarang nga bakasi
sayod ko nga magtagbaw gyod ka
sa imong kahinam nga makatagamtam na usab
sa kalami sa sud-an nga iyang giandam alang kanimo
matag pito ka tuig ra gud mo magkita
mao bitaw nga sa kadugay ninyong wa magkakita
nakasuwat kag walo ka gatos
ka mga balak nga alang lang kanako
mao kini libroha nga imo karong igasa nako
apan pagbantay baya
kay basin ug di ko makapugong
ug kuptan ko ang imong kamot
aron makatikang sa bus ug makasakay
bahala nag unsay buhaton sa agta
nga nag-andam ug bakasi
iya bang pangunayan ug kaon
ang iyang kaugalingong linuto
aw ngano mag manganaog ta sa unahan
ug magsawo tag pangaong duha
sa bawon mong litob
ug sa ubud nga akong dala
basta akong isaad nimo
nga ampingan gyod nako
ang libro sa imong balak
bahala nag mamantsahan kini
sa duga sa atong saw-an nga pagkaon
handumanan kini sa atong pagpangaon
busa akong basahon hagkan simhut simhuton
maong tuyo gyod kong naghuwat
bisan sa kainit sa panahon
dinhi ning daplin sa karsada
karong taud-taod imo kining itunol kanako
gikan sa bus nga imong sakyan paingon sa habagatan
diin tua naghuwat kanimo ang agta sa lumboy
nga nag-andam nag linarang nga bakasi
sayod ko nga magtagbaw gyod ka
sa imong kahinam nga makatagamtam na usab
sa kalami sa sud-an nga iyang giandam alang kanimo
matag pito ka tuig ra gud mo magkita
mao bitaw nga sa kadugay ninyong wa magkakita
nakasuwat kag walo ka gatos
ka mga balak nga alang lang kanako
mao kini libroha nga imo karong igasa nako
apan pagbantay baya
kay basin ug di ko makapugong
ug kuptan ko ang imong kamot
aron makatikang sa bus ug makasakay
bahala nag unsay buhaton sa agta
nga nag-andam ug bakasi
iya bang pangunayan ug kaon
ang iyang kaugalingong linuto
aw ngano mag manganaog ta sa unahan
ug magsawo tag pangaong duha
sa bawon mong litob
ug sa ubud nga akong dala
basta akong isaad nimo
nga ampingan gyod nako
ang libro sa imong balak
bahala nag mamantsahan kini
sa duga sa atong saw-an nga pagkaon
handumanan kini sa atong pagpangaon
busa akong basahon hagkan simhut simhuton
sangkuanan
usa ra ka tikang
moabot dayon ko ngadto
sa utlanan sa yuta ug sa langit
mahulog matagak mawala
usa lamang ka lakang
mahagbong dayon ko
sa ubos ning pangpang
nga akong nahimutangan
mao ra gihapong pagkahagbaa
padung gihapon sa pagkawala
mao rang gilawmona
panan-aw ray nakauwang
ilusyon ang tanan
di matabok ang bung-aw
sa damgog kamatuoran
bisan butangan pag taytayan
pagkatigbak gihapoy sangkuan
moabot dayon ko ngadto
sa utlanan sa yuta ug sa langit
mahulog matagak mawala
usa lamang ka lakang
mahagbong dayon ko
sa ubos ning pangpang
nga akong nahimutangan
mao ra gihapong pagkahagbaa
padung gihapon sa pagkawala
mao rang gilawmona
panan-aw ray nakauwang
ilusyon ang tanan
di matabok ang bung-aw
sa damgog kamatuoran
bisan butangan pag taytayan
pagkatigbak gihapoy sangkuan
6/18/2009
magtiayon
mikatawa si nang tulyang
anang magtiayon nga
magkita lang
sa panahon sa pagpanghayhay
og pagpamuklas
sa ilang mga labhonon
sayod ko niana
apan ako lang gitak-om ang akong baba
adunay mga magtiayon nga walay mga bulingon
si nang tulyang lang ang wala
masayod niana.
anang magtiayon nga
magkita lang
sa panahon sa pagpanghayhay
og pagpamuklas
sa ilang mga labhonon
sayod ko niana
apan ako lang gitak-om ang akong baba
adunay mga magtiayon nga walay mga bulingon
si nang tulyang lang ang wala
masayod niana.
6/17/2009
ning atong bulohaton sa matag adlaw
lahi sab ka
gusto nimong ang matag adlaw
kon dili kasal
bunyag
kon dili pista
anibersaryo
kon dili kumpirma
adlawan
gusto nimo ang trahe de boda
nga taas kaayog kapa
ang mga bulak nga nag-alirong
og nanaglinya
gusto nimo ang mga balon nga
paluparon sa kalangitan
mga salapati nga sa imong mga
kamot buhian
naa pay tugtog sa banda nga
haskang kusuga
naa pay mga kurtina og mga
carpet
mga streamers mga confetti
pinili pag-ayo ang imong
ibutang
pakitang gilas sa kalingban
lahi pod siya
ang iyaha ritwal sa panghingiki
sa iyang mga ngipon
pagkulitog sa iyang pusod
og dalunggan
pagputol sa iyang mga kuko
og paglugit sa mga baho kaayong
buling og mga kagid
pagkuskos sa iyang mga kaspa
pag-ilo sa iyang lubot
pagsulod sa iyang mga kuto
pag-irok sa iyang mga lusa
pagpul-ong sa iyang nanglabaw
nga bungot sa iyang baba
og sa iyang ilong
pagsapsap sa iyang alingagngag
ikaw gusto nimo nga bigtime
ang tanan
espesyal, pinili, paarte,
paatik
siya, lahi kaayo, kay wala siya'y
giila nga angay tahaan
og kaikagan og ang tanang adlaw
sa iyang kinabuhi
ordinaryo lamang sama
nianang pagtungtong sa
ibabaw sa dakong bato
sa daplin sa dagat
og dayog
paulpot sa iyang
tubol
samtang ang mga isda
nga sigarilyo
sa ubos sa iyang itom
nga kigol
nagnganga
nag-ilog og salo
dayong tulon
sa iyang
gihatag nga mga grasya
alang kanila
gusto nimong ang matag adlaw
kon dili kasal
bunyag
kon dili pista
anibersaryo
kon dili kumpirma
adlawan
gusto nimo ang trahe de boda
nga taas kaayog kapa
ang mga bulak nga nag-alirong
og nanaglinya
gusto nimo ang mga balon nga
paluparon sa kalangitan
mga salapati nga sa imong mga
kamot buhian
naa pay tugtog sa banda nga
haskang kusuga
naa pay mga kurtina og mga
carpet
mga streamers mga confetti
pinili pag-ayo ang imong
ibutang
pakitang gilas sa kalingban
lahi pod siya
ang iyaha ritwal sa panghingiki
sa iyang mga ngipon
pagkulitog sa iyang pusod
og dalunggan
pagputol sa iyang mga kuko
og paglugit sa mga baho kaayong
buling og mga kagid
pagkuskos sa iyang mga kaspa
pag-ilo sa iyang lubot
pagsulod sa iyang mga kuto
pag-irok sa iyang mga lusa
pagpul-ong sa iyang nanglabaw
nga bungot sa iyang baba
og sa iyang ilong
pagsapsap sa iyang alingagngag
ikaw gusto nimo nga bigtime
ang tanan
espesyal, pinili, paarte,
paatik
siya, lahi kaayo, kay wala siya'y
giila nga angay tahaan
og kaikagan og ang tanang adlaw
sa iyang kinabuhi
ordinaryo lamang sama
nianang pagtungtong sa
ibabaw sa dakong bato
sa daplin sa dagat
og dayog
paulpot sa iyang
tubol
samtang ang mga isda
nga sigarilyo
sa ubos sa iyang itom
nga kigol
nagnganga
nag-ilog og salo
dayong tulon
sa iyang
gihatag nga mga grasya
alang kanila
6/16/2009
ang damgo ni anita
nagdamgo si Anitaog insik nga bana
'anang maghatag niya
og daghang kwarta
apan nasayop siya
ang gipiyal kaniya
mao lang gayod ang
kasilyas og kusina.
lamogi lang pod og tinood
kon dili man gani
tinood ang imong baki
kay wala pa
man ako sukad makakita
nga miambak kini
sa akong atubangan
o makahikap sa
ang iyang baga nga
panit
nga makalanag
palihog lang
bisan og ang
imong hardin na lang
o bisan og usa na lang
ka gamay kaayong lugas
sa balas didto
himoa na lang pod
nga tinood.
Wala lang!
kon nagtuo ka
nga kining akong mga balak
para ni nimo
nasayop ka
wiris wiris ra ni
di ni tinuod
pero depende
ra nimo kay wa may
magbuot sa tawo
kon unsaon niya pag-interpret
ang iyang gibasa
ikaw ra man sad
ang nagsulti
nako
ana
para ni nimo
nasayop ka
wiris wiris ra ni
di ni tinuod
pero depende
ra nimo kay wa may
magbuot sa tawo
kon unsaon niya pag-interpret
ang iyang gibasa
ikaw ra man sad
ang nagsulti
nako
ana
ang pagsilip sa ganghaansa yabe
bisan sa makadyot lamang
gamay lang nga
respeto
nimo sa kalibotan
aron man lang unta nimo
makita ang iyang
mga poste og agianan
apan wala mo kini mabuhat
mas gipalabi man nimo
hinoon ang
paghiwa sa ugat sa
imong pulso
ang kalibotan nagmahay
apan wala kini
nagpatulo og luha
diha sa imong
pagpanaw
ang gamot
ang panahon
ang naghimog mga purong
nga mga gamot
sa karaang kahoy
diha sa usa ka
moske
nga maampoon
daghan og sugilanon
ang kahaw-ang
apan gipili niya ang
pagpakahilom
wala pa matawo ang
angayan nga
butyagan sa tinood
nga kinaadman
bulawanon nga kahilom
gikotkot sa hait nga
kuko sa kaligotgot
ang dakong
bukid sa kasakit
sa mapailobon nga
panahon
gihagoan gayod
ang pagsungsong
sa pagloom
pag-abot sa ilalom
nakita niya ang
bulawanong
kahilom
kuko sa kaligotgot
ang dakong
bukid sa kasakit
sa mapailobon nga
panahon
gihagoan gayod
ang pagsungsong
sa pagloom
pag-abot sa ilalom
nakita niya ang
bulawanong
kahilom
ang iyang gisaligan nga kasingkasing
ang iyang timon
nabali
ang iyang sakayan
nasalaag
wala siya'y gibuhat
sa dihang
miabre ang dakong
baba sa balod
walay gibasol
pati na ang tumang kahilom
gihatag lang niya
ang alang sa kasubo
nabali
ang iyang sakayan
nasalaag
wala siya'y gibuhat
sa dihang
miabre ang dakong
baba sa balod
walay gibasol
pati na ang tumang kahilom
gihatag lang niya
ang alang sa kasubo
ang babayeng nagmalipayon
nakalimtan niya pagsira ang
bintana sa iyang kwarto kagabii
aduna siya'y damgo
apan bisan unsaon dili na gayod
kini ni mahinumduman
ang kabuntagon nagdala og gasa nga
kahayag sa bintana nga
nagnganga
kwadrado lang kini gihapon apan
mihulma og gamay nga
pahiyom
gisura kini sa langgam nga itom nga
nagpunay og panaghoy sa
tumoy sa gatugsoy nga kahoy
nagmalipayon ang iyang mga oras
og sa dihang mibiya na siya
alang sa iyang bulohaton
sa matag adlaw
ang mga bongbong sa iyang balay
nga nakadungog
og ang kisame nga nakakita sa
tinood nga nahitabo niadtong gabhiona
naghisgot sa
daghan kaayong mga sugilanon
kabahin sa gugma
misagbat ang mga salog
apan ang katre og mga habol nagpakahilom na lamang
pagkaanindot gayod sa sugilanon sa gugma
nga pati gani ang mga abog og ang
mga bato sa daplin sa kadalanan
nga dili man unta
sagara maikagon
miapil naman nianang ilang
pista sa tabi niadtong higayona
bintana sa iyang kwarto kagabii
aduna siya'y damgo
apan bisan unsaon dili na gayod
kini ni mahinumduman
ang kabuntagon nagdala og gasa nga
kahayag sa bintana nga
nagnganga
kwadrado lang kini gihapon apan
mihulma og gamay nga
pahiyom
gisura kini sa langgam nga itom nga
nagpunay og panaghoy sa
tumoy sa gatugsoy nga kahoy
nagmalipayon ang iyang mga oras
og sa dihang mibiya na siya
alang sa iyang bulohaton
sa matag adlaw
ang mga bongbong sa iyang balay
nga nakadungog
og ang kisame nga nakakita sa
tinood nga nahitabo niadtong gabhiona
naghisgot sa
daghan kaayong mga sugilanon
kabahin sa gugma
misagbat ang mga salog
apan ang katre og mga habol nagpakahilom na lamang
pagkaanindot gayod sa sugilanon sa gugma
nga pati gani ang mga abog og ang
mga bato sa daplin sa kadalanan
nga dili man unta
sagara maikagon
miapil naman nianang ilang
pista sa tabi niadtong higayona
6/15/2009
Bugno
Kabantay ba ka?
Walay kataposan ang bugno sa kinabuhi.
Walay kataposan ang bugno sa kinabuhi.
Padayon lang ta kay gani
Ang adlaw ug gabii gadapayon.
Akoy
2009.6.15
Baybayon: Ikaduhang Semana sa Hulyo 2009
Baybayon: Ikaduhang Semana sa Hulyo 2009
56 ka balak ang midagsa. Ug kon imong basahon, labi na sa kabuntagon,
matilawan ang kalingaw ug kahayahay.
Daw dula sa duha ka 'dimension' kun sukod sa balak ug sa magbabalak
makita diha
sa 'Garay sa Tawong Di Kamao Mobalak' ni Alan K.Caña. Human magaray ang
balak, may nagpahimangno, dili daw siya kabalo mobalak, sama ra pod sa
pag-ingon
nga ang balak dili balak. Ug matod pa nila, bitaw, ang balak, dili
pulong balaknon. Kay di ba ang balak... "lumoy ang bidlisiw sa adlaw nga
midapat sa akong panit morag halok sa gamayng bata"? Ang balak, dili
pulong. Ang balak kuno sama sa halok sa hamtong, dili na kinahanglan ang
pulong.
Tungod kay naglinog ang kalibotan sa kasingkasing ni Abay Alan, daw
nahugno nga gambalay sa gugma kun ang gihandom sa nahigugma. Makaguol.
Kon dili man ni linog, kalamidad ra gihapon sama sa 'Huwaw' nga maoy
iyang ulohan. Kining iyang hinikay nga kasinatian, kasagaran natilawan.
Bisan handurawan lamang, apan dugo ang gipinta niini. Init ang agay sa
dugo gikan sa nahugno nga kasingkasing, sa pagka pildi diha sa nataran sa
gugma. Dili tiaw ang gugma, makapasmo kon ang hinukad, dili alang kanimo.
Morag naa sa luyo sa sa pultahan sa simbahan kun sa kisame ang halangdon
nga tiki apan sa tinuod lang bisan naa sa langit-langit sa atop, gakamang
intawon. Kining balak, 'Mga Manimbahay' ni Ric S. Bastasa, morag tinuod
morag dili. Ug kon, sublion og basa, makaingon ka nga sambingay usab
kini. Alas 6 sa hapon nahagbong ang tiki samtang si Manang, garosaryo nga
ga-inusara. Dili ba diay daghan ang sambingay sa kamatuoran? Di ba may
kaatbang yuta? Di ba may kaatbang ang kisame? Basta sama sa tiki nga
gapahipi, mahagbong ra gihapon, kana, kon dili ma-ipit sa sira sa
haw-ang nga simbahan.
Kon unsa man, ang mga balak sa Baybayon gahulagway sa kalibotan sa
kamatuoran, handurawan, kasinatian, pagtuo, ug uban pang lamas sa
kinabuhi ubos sa lamdag sa kaamgohan kun kahimatngonan sa magbabalak.
Lubi
Kining mosunod mao ang gihisgotan nga mga balak:
garay sa tawong di kamao mobalak
bugnaw ang huyoyhoy sa hangin
nga misapigad sa akong aping
buntag sayo sa akong pagmata
mga dahong laya sa mansinitas
hinay-hinayng nangatagak
sa umog nga tugkaran
mga gihay sa sagbot nga balili
gikapyotan sa kamig nga yamog
nananghalok sa yuta
lumoy ang bidlisiw sa adlaw
nga midapat sa akong panit
morag halok sa gamayng bata
kanindot untang himoan ug balak
sa gibati ko karong buntaga
agda kanako sa akong kasingkasing
apan
unsaon man
di man ko magbabalak
kalawaton ko na lang
ang kalalim nga gihalad
karon sa kabuntagon.
--Alan K. Caña
Huwaw
Taud-taod nang walay sagbot
sa daplin sa dalan.
Nagmala na lang ang tunaan..
Nag-uga na ang kahumayan.
Ug wa nay bisan usa ka mais
nga nagbarog sa daruhan....
Nipis na lang kaayo
ang agos sa tubig sa dakong sapa…
Sihag na ang kanhi
huot nga kalibonan.
Nahanaw na ang mga saging
nga nagpunsisok sa tiilan sa bungtod
Uga! Uga! Uga!
Uga ang tibuok kong kalibotan!
Wala nay tubig.
Walay kahoy,
sagbot ug tanom.
Wala nay bulak.
Wala nay bisan gamay na lang nga mugna
nga moturok pa ning akong kasingkasing!
Wala nay bulok ang kinabuhi,
sukad akong nasuta ug nahibaw-an
nga siya ug dili ako
ang matuod mong gihigugma.
--Alan K. Caña
mga manimbahay
giihap nako
mga dise-otso kabuok
ang nanimba karong
buntaga
ang simbahan
morag haw-ang
kaayo
ang hangin naglapos
lapos sa
mga dagkong bintana
og ang mga langgam
naglupadlupad
niining dakong
hawanan sa mga
santos
ang miawit sa
responsoryo
nga konsehala usab
ning lungsod
namong mingaw
haskang yabaga
mora bag ang iyang
tingog
gilukat pa sa
lalom kaayong
atabay
og ang sakristan
nga nagkilingkiling
sa bagting
bulingiton og
dagway
ang tigbagting sa
kamapanaryo
opaw, niwang
og morag dunay singko
sa ilok
ang manang nga
tig-lead sa rosaryo
sa kaadlawon
nag-inosara lang
kay nag-iyahay na
og panglupad
ang iyang upat
ka anak nga
dalaga
ang kantora dunay
siging giguyod-guyod
nga anak nga lalaki
nga giuban na
nga para gasto lang
mokurog ni siya
kon imong
tutukan
ang among bag-ong
kura paroko
gustong mag-abogado
og karong gabii
ako ang iyang
maestro
daghang iti ang altar
sa simbahan
og wala magtarong
ang mga sinaligan nga
gitahasan og
pagpanglimpyo
sa matag adlaw
bag-o lang
mibalik og simba
ang akong amigo
nga kontra sa
among ex-kura-paroko
nga gibalhin na og
laing simbahan
og ang babayeng
nauyab sa among
kanhiay nga kura paroko
nag-uli na man diay
kuno sa iyang
banang nagpagsug-o
--Ric S. Bastasa
Gikan sa Baybayon, http://balakbisaya.blogspot.com
--
Posted By Lubi to Baybayon Balak Bisaya
<http://balakbisaya.blogspot.com/2009/06/baybayon-ikaduhang-semana-sa-hulyo-2009.html>
at 6/15/2009 11:25:00 AM
sa maong lugar
nanagtuwad ang mga
babaye
og ang mga lalaki
nanag-ugbok
nahuman na og
daro
og panahon na sa
pagpananom
sa nagbasa
nga mga basakan
kagabii mibuhagay ang
daghang tubig
gikan sa kabukiran
kusog kaayo ang ulan
og ang mga baki
nanago
kay ang mga tulabong
gusto na usab nga
mokaon
babaye
og ang mga lalaki
nanag-ugbok
nahuman na og
daro
og panahon na sa
pagpananom
sa nagbasa
nga mga basakan
kagabii mibuhagay ang
daghang tubig
gikan sa kabukiran
kusog kaayo ang ulan
og ang mga baki
nanago
kay ang mga tulabong
gusto na usab nga
mokaon
Makamatay Nga Katahoman
Ang salop sa adlaw sa sayd miror
Mabulokon, makatagbaw
Ingon nga dili na igsapayan
Ang tanan, motor, haywi ug bisan gani
Ang tibuok kinabuhi
Makamatay ni nga katahoman.
Mabulokon, makatagbaw
Ingon nga dili na igsapayan
Ang tanan, motor, haywi ug bisan gani
Ang tibuok kinabuhi
Makamatay ni nga katahoman.
Akoy
2009.6.14
6/14/2009
Mipanaw Na Gyod Ka
Huh!
Nahinumdoman tika
Kuskos dayon kos gitara
Sa atong theme song
" El Condor Pasa"
Akong gikanta.
Mipanaw na gyod ka
Akoy
2009.6.14
kabahin sa nahitabo didto sa lawak nato
bisan sa paghisgot kabahin sa nahitabo didto sa lawak manglimbawot gayod ang akong balahibo dako ko kadtong kaulawon mosaksi ang iwon apan unsa pa ba ang akong himoon aron ako magmalamboon? adunay mga butang nga nahitabo na dili ko moingon nga wala ko kadto matuyo dili ako mangayo og pasaylo kaninyo ako kadto ako kadto ako gihapon karon ang kaniadto tinood ko, og kon sayop ako, wala na akoy mahimo ang akong mga kamatooran kuyog kana kanako akong (mga) anino wala akoy mahimo, bisan asa ako, anaa ang akong (mga) anino ako kana, ako kadto, ako kini karon wala na akoy mahimo gidawat ko kini ikaw kamo ang wala pa makadawat niini dili ako mangayo kaninyo og pasaylo ako kini, ako kadto, wala na akoy mahimo mao kana ang tinood.
tulo ka mga miming
kining tulo ka miming
natawo sa
sud sa kisame
nangadagko
sa ibabaw sa atop nga sin
walay amahan
buhi man lagi tanan
pusila pusila
pusila, pusilamao kana ang
estorya
ning usa ka
pelikula
ang historia
sa usa ka byuda
pusila, pusila,
karon sila sila
sila-sila
lang baya gihapon...
wala may
nausob.
Subscribe to:
Posts
(
Atom
)