pahinumdom

didto sa Miputak Elementary School
kilum-kilom kadto
ang dakong hawan sa bermuda
haskang lunhawa,

tulo ta kabuok
sip-onon, kagiron, og motaon
nagkasinabot

nga dili gayod kuno nato supakon
ang mando sa kinaiyahan

wala sa atong mga sundang ang pagputol
sa anahaw
wala sa atong libro ang pagbalhin sa agianan
sa tabili

kitang tulo
misaksi sa pagtago sa adlaw nga misalom
didto sa dagat

nahilis ang kalayo sa mga itom nga balod
kitang tulo
naghinawiran, misaad,
nga bisan pa sa pipila ka tuig
bisan og asa kita tayhopon sa hangin sa kapalaran
mobalik gihapon kita dinhi
aron pagtuman sa mando
sa kinaiyahan

iisa ang atong mga kamot
og moampo kita sa kahaponon
yukboan ta ang kagabhion sa
atong kinabuhi
og dinhi sa ilalom ning lunhaw
nga bermuda
atong ilubong ang tanan tang
mga kapakyasan.

paghapnig

gugmang amang
pagbating wala maambit
ugma damlag
basin puhon og
hinaut pa unta
basta ikaw.

(kini alang kang M.
nga nag-ermitanyo na intawon sa
chicago,

gitawagan nako karon

og ang iyang gihandom mao
ang balimbing prunes
og iba jam,

unya ingon pa niya
ang tawo kuno bisan og
lain-laig deperensya
sama nako nga
bisag dili niya litukon,
bugal-bugalon kuno
apan sa kanunay
sa tinood lang
sa iyang kasingkigol
sige lang pod gihapon
gihandom.

emen)

Ang Gugma

Ang Gugma
By Genamos_US of Washington DC,USA

Ang tinood nga gugma balaanon
Ug walay utlanan sa gidugayon
Nga naglagiting sa kainit ning atong dughan
Nagpaabot sa pagbati nga hilabihan

Walay maka-ugdaw sa nagdila-ab nga kahayag
O kaha makausab sa mga tunob sa pagpadayag
Bisan pa kini gihampas sa mga balod sa kalisdanan
Padayon ang tim-os nga gugma sa walay kausaban

Ang tinood nga gugma kahibalo mosangyaw
Sa mga tam-is nga pulong kini makalingaw
Ug andam maminaw sa mga hagawhaw sa pagbati
Kay ang dughan ko dili magdumili

Nganong hikawanan ang atong dughan
Sa pag pa-ambit sa gugma ning kalibutan
Dili ba angay ampingan sa pag-amoma
Aron mulambo ang romansa sa gugma

Dili ba kining gugma gipanday sa kamot sa langit
Nga gikulit ning atong dughan aron ipaambit
Dili kini pasagdan ang nagdila-ab nga pagbati
Nga mapalong lamang sa dayon nga walay ibugti

Sugnuran kini og respeto, pagsalig ug pagsabot
Aron ang tanan malipay ug walay maglagot
Atong ubanan sa hugot nga pag-ampo
Aron didto sa tiilan sa langit mosangko

Ihikling ang mga tunok sa kasilag, pagdumot ug pagsuway
Aron walay makaaway ug magamahay
Kay dinhi ning kalibutan atong itisok ang binhi sa gugma
Aron kini motorok ug magahari sa atong dughan nga walay mansa

Naamang nga Pagbati

Naamang nga Pagbati
By Genamos_US of Washington DC, USA

Nahibalo ko nga imo kung gimahal
Nga kanimo ang gugma ko wala nagdagmal
Kining tam-is nga pulong
Dugay ko nga unta sa imo ihunghong

Pero naabtan nalang sa imong pagbiya
Ang dughan ko nga nagyaya
Kay wala nako sa imo maipabati
Kining gugma ko sa imo nahilahi

Bisan sa pagmahay ako gigapos
Sa mga dangoyngoy kini gihipos
Kay ulahi nga ang pagbasol
Sa wala malitok nga pulong ako nahasol

Ihulat ko nalang kini sa umaabot
Sa insakto nga higayon ako nanghinaot
Ug didto sa laing kasingkasing akong idagkot
Nga kini pagbati sa dughan ko akong makoot

manaygonay sa 2010
masanagon na gamay

manaygonay sa 2009
mas masanagon, di ba?

Alang Kanimo

Alang Kanimo
By Genamos_US of Washington DC, USA

Ang gibati ko kanimo
Tinood kini sa akong pagto-o
Sa wala ka pa niabot sa akong kinabuhi
Ang panagway niini murag piti-piti

Sa imong wala damha pag-abot
Ang mga luha imong gipangbagtok
Kay imong gihulipan ang kapait
Sa gugma mong walay kahadlok

Imong gidan-agan ang kangitngit
Sa kahayag sa imong tim-os nga pagbati
Susama sa akong kasingkasing nga gitugnaw
Gihabulan sa kainit ug kalinaw

Daw imong gipangpapas ang akong kagahapon
Kay sa tam-is mong gugma ako naulipon
Imong gitudluan pag-usab
Nga kanhi dughan ko gidunggab

Sa kapakyasan kini nisarasay
Ug ni banda ngadto sa kalipay
Ang mga saad ug panumpa
Nanghinaot kanimo nga dili madagma

Sa Ugma Damlag

Sa Ugma Damlag
By Genamos_US of Washington DC, USA

Ang imong pahiyom
Ang imong ngabil
Ang imong halok
Ang haw-ang kung gakos
Nga gitagana ko kanimo

Gimingaw ko ikaw
Ang imong alimyon
Nituhop sa akong hunahuna
Sa matag higayon
Sa matag adlaw nga tanan

Ania ra ko sa imong kiliran
Bisan halayo sa imong kalibutan
Nisaad ka kanako
Nga ikaw akong makauban
Pero diay usa lamang ka handurawan

Akong lig-onon ang akong kaugalingon
Sa pagbugno ning kamot sa kamingaw
Nangandoy ako
Nga damgohon ko ikaw
Ug dili ko kini buhian
Sa nagduka nga kagabhion

Ania ra ko, akong himaya
Sa pakigbisog ug kasakit
Manag-uban sa adlaw nga higayon
Sa ugma damlag
Sa kanunay
Sa kahangtoran
Ug sa tibook kung kinabuhi

Yamog sa Kabuntagon

Yamog sa Kabuntagon
By Genamos_US of Washington DC, USA.

Ang adlaw nisubang sa katahom
Ning sayong kabuntagon
Nga gilibutan sa nagduka nga puti
Ug bughaw nga mga panganod
Ang bidlisiw sa haring adlaw nag-aginod
Sa pagpandong sa lunhawng kabukiran

Akong nabatyagan ang huyohoy
Sa bugnawng hangin
Nga nidagpis sa akong amping
Ug akong gipugos ang akong kaugalingon
Sa paghanggap sa lab-as nga hangin

Nga nagdala og kahumot sa mga bulak ug tanaman
Labi nga ang inalisngaw sa yuta
Nga bag-ong gibugkal ug gibisbisan sa mga taligsik
Samtang ang mga awit sa kalanggaman
Mga toktoga-ok sa mga sunoy
Nga kansang tingog mao ray akong nadungog

Akong gipiyong ang akong mga mata
Aron ipadayon sa pagpaminaw sa dinago-ok
Sa mga balod nga nitapya ning akong dunggan
Nikonsad sa akong hunahuna
Ang mga panagway sa mga bata
Nga nagmaya nangaligo

Ug nagkalingaw nagadula sa mga bonbon
Ngadto sa sabakan sa daplin baybayon
Kanindot paminawon ang ilang mga inagiki
Ilawom sa kainit sa adlaw nga nagmaya
Nga walay gamayng lama sa kabalaka
Ug gamay man lang suliran sa kinabuhi

Ug sa laing panid ning akong nagdurilaw nga hunahuna
Akong na-aninag ang mga nisarasay nga balud
Nga nagdali sa paghalok ngadto sa puting baybayon
Nga gikalingawan sa paggukod sa mga bata

Ug sa akong pagmata
Akong nabatyagan ang nilabay nga kainit sa adlaw
Ug akong nakita ang abuhon nga payag
Halayo sa akong panan-aw

Nga gipandungan sa mga bukton sa dagkong kahoy
Nga kansang mga dahon nagmadasigon sa pagsayaw
Dungan sa pag-oros sa tingog sa hangin
Ug hampas sa nagsimponiya nga mga balod

Kaanindot paminawon kining talan-awon
Nga ang kansang palibot napuno sa kamingaw
Abunda sa kalinaw nga kansang panagway
Buot paggadimdimon pag-usab
Uban sa kaanindot nga kabuntagon

Linghod nga Gugma

Linghod nga Gugma
By Genamos_US of Washington DC, USA

Ang gugma may pasinsiya
Ang gugma sab may kalooy
Mao sab kini ang akong gibati ko kanimo
Daw walay makalumpag
Bisag kilumsan sa pagsuway ug kasakit

Ang mga kutay sa kalisdanan
Dili buot likayan
Kon dili himoon kining hagit
Nga niabot sa atong kalibutan

Bisag ang mga uwat sa kasakit
Dali ra kining mahanaw
Sa pagdulhog ning naglibog nga panahon
Kay sa gugmang hilabihan kini agdahon

Ang balud sa kahadlok
Imo kining gibugsay sa imong mga halok
Ug ang mga tun-og sa kahigwa-os
Imong gihabolan sa kainit nimong gakos

Mag-unsa nalang ang kinabuhi
Kung wala ka ning akong kiliran
Nga andam sa paghingilin
Sa unos sa imong mga kabalaka

Bisan sa kalinghod sa atong gugma
Wala kita mag-inusara
Kay sa tim-us tang gugma
Gihimo kitang usa ra

ang balak sa usa ka kawayan...

lantawa ang hangin
nga milabyog sa dahon sa kawayan

sunda ang pagkahulog sa usa ka dahon
nga laya

nagbalibali hangtod nga miabot kini sa
sabakan sa mga balili

wala mitiurok
yano kining mihayang og diha sa kahilom

mora lang kini og
laing dahon nga nahupong sa katulogon

ang kahomot sa rosa...

nasimhot mo na ba ang
kahomot sa rosa?

sulayi kuno og sulat
kon unsa ang kahomot niini,

sulayi lang
humot lagi, apan unsa ba ang kahomot sa
pula nga rosa?

isulat, sige isulat, pasimhota ko sa
imong mga pinili nga pulong.

ayaw na paugmai,
lahi na ang kahumot sa laya nga rosa.

sa mga nagtakuban...

dili ko maglibog nganong isog ka
kaayo
diha sa likod sa imong mga
takuban

dili ko tangtangon ang imong
takuban
angayan ka kaayo diha
sa kaisog

ayaw tangtanga ang imong mga maskara
mas lig-on ka
apan human nianang imong pasundayag
ayaw kog ingna
nga basa kaayo ang imong mga aping
sa nagpungasi mong
mga luha

awat awat sa usa ka alig-ig

nagkunsabo ang mga balod
sa dagat
og kusog nga ulan sa langit
sa pagpapas sa atong
mga tunob

ang hangin nga pirming kaulahi
(og sa tinood lang
pirming walay nahimo)
maoy nagpasiatab
sa gahom sa kalimot

gisulayan niya pagsaknit
ang mga layang dahon
apan palpak lang gihapon

sa kalagot sa mga dahon
mikuyog kini sa sulog
sa dakong baha sa kagabhion

Ang Kawayan

Ang Kawayan
By Genamos_US of Washington DC, USA

Sa akong paglingkod-lingkod sa ti-ilan ning dakong kawayan
Aron sa pagpahulay nonot sa pagsubang sa haring adlaw
Akong nakita ang bidlisiw sa adlaw
Nihalok sa lunhawng mga dahon
Aron sa paghatag og katahuran ning sayong kabuntagon

Ang hoyohoy sa hangin nag-iyahay sa paggakos
Sa matag dahon aron isayaw ang iyang katahom
Kung imo kining sud-ongon ang mga dahon sa kawayan
Murag mga lusok sa mga luha nga nangumbitay sa iyang puno-an

Ug samtang kining akong huna-huna nagduhiraw
Ug walay tumong kung asa idunggo kining akong pangisip
Nga gidasig sa katahom sa palibot

Pero sa tanto nakong liraw
Napadpad kining akong mga mata
Sa mga tanaman nga nag-alirong
Duol sa ti-ilan sa puno-an sa kawayan

Nga nagyogpos kay wala makatilaw sa halok
Sa kainit sa adlaw kay gi-agbayan sa mga anino
Sa mabagang dahon sa ibabaw ning akong nahimotangan

Nakabantay ako sa imong mga mata
mga molihay sa akong mga tutok

timailhan kana sa daghan mong gitago
kanako
daghan kag gilubong sa yuta
nga buhi
nanawag silag pakitabang
apan wala nay makadungog
ang kalooy
imong gipahilom

sa akong mga tutok
natayo ang mga adlaw
sa imong paglihay
nanaghan ang kagabhion

sa babayeng gibiyaan
gianak ang kalayo nga walay pagkapalong
sa aping nga wala mahagki
miabot ang dakong hulaw

gitintal mo ang mga panganod
pagkasipyat mo
kay ang ilang nahibaw-an mao man lamang
ang pag-abot og pagbiya
wala sa ilang mga tiil ang pagpaabot og
ang pagpuyo
sa ilang mga pako
sa pagkayab og mga paglupad
ang ilang handomanan kanimo
mao lamang ang mga abog

ang mga yamog nalooy kanimo
nakaila ang mga bato kanimo
ang mga suba wala na gani mangambat
og aron dili ka madungog sa imong pagbakho
og matabonan ang imong mga luha
gihulog sa langit ang kusog nga ulan
og gitak-op niya ang payong sa adlaw
dayon gitaptan niya og mga bitoon
ang langit
kuyog ang nagpasug-o nga
kahayag sa laksot
nga bulan.

alang kang S. A.

dili mo madakpan
ang langgam nga itom
sud sa akong palad

gihatag ko kanimo ang
langgam nga puti
nganong dili mo man kini
dawaton?

adlaw ka?
nganong imo man gayod akong
initan?

kinamanhorang anak ako
sa hangin sa kagabhion
busa gipangga ako sa bulan
og ikaw dili gayod
makaanha sa akong padulngan

ning kahaponon mo
halaran ko ikaw
sa mga bulak nga imong
gilaya.

walay ulan nga dili mahulog
og dili kini mahulog nga walay katarungan
dawaton kini sa yuta
nga usab mangatarungan
ikaw nga naglantaw
sa maong paglaglag
magduda kon ngano
apan ang tanan
motuman lamang
ang katarungan magkadaiya
morag mga kasag nga giiyahay og buho
sa lapok
sa kilid sa kanipaan

ikaw usa mangatarungan
apan sama kanila wala'y ganahan mamati kanimo
naglantaw ang tagsatagsa
nga nagdalag mga hukom
og walay andam sa pagdawat kon ngano

mianhi ako sa walay tuyo
gidala ako sa akong mga tunob
nga dili na mopatoo kanako

mianhi ako nga walay dalang isulti kaninyo
ang mga pulong mismo ang
magsulti kaninyo

ang akong kasingkasing miawit
bisan og wala ako tudloi sa akong baba
ang akong mga kamot nahimong mga balod
paingon sa layo nga abtanan
sa mga suba sa kasakit
gibanlas didto sa laing mga balas
sa kalooy

miulan ang mga pagsaway
gikan sa langit
apan mianhi ako nga dili na ako
sa mga tunob nga walay hunahuna
ang akong tingog nawala
ang akong anino
lahi

og busa hatagi ako og palanggana
og sabon og pun-a kini sa tubig
kay ako
manghunaw sa akong mga kamot
kon unsa ang mahitabo
kanimo.

hambina ang mga kasakit
sama sa pagdala mo sa alugnan
paingon sa imong
katulugon

isangga ang imong ulo
papahulaya pag-ayo ang imong mga mata
ipiyong kini
kay moabre ang laing pultahan
nga gihayagan sa usa
ka asul nga
bulan.

nag-away sa dungog
ang mga gustong mahimong dungganon
apan bisan unsaon
nilag layog
mga bungol lang gayod gihapon
nahimong pondol ang mga
pulong sa ilang
mga kasingkasing
nga gipangtay-ang
puthaw.

ang kahadlok ni H.

Miundag siyag sulat
sa dihang nahibaw-an niya nga
ang sikat niyang magbabalak
na-admit diay sa
Ward 15.

Sa tinood, kon mosulod ka
sa kwarto gubot kaayo ang tanan
ang sabon nahug sa inidoro
ang toothbrush gipatungan sa ok-ok
ang sapatos tua sa altar
diin ang mga santos nanghilam-os
og abog,

ang salog gibuslotan sa mga bagtok
unya ang mga libro giithan sa mga tiki
ang mga iring og iro
nagdulog sa katre
ang katre giagit-it
ang mga ugnan og habol walay laba

ang baso naughan og tubig
og ang bintana pirming sirado
guba ang pultahan

magpulipuli ang bakho og katawa didtong
dapita
nakalimot sa ilang mga ngalan ang
nagpuyo

busa miingon ang ginganlag H.
maypag di na lang
maypag manindag saging
gimantikaan.

Kahoy ko, Kaugmaon mo

Kahoy ko, Kaugma-on mo
By Genamos_US of Washington, DC, USA

Sa akong pagdula-dula ning bukid kung gipuy-an
Dili halayo sa payag kung natawhan
Nga akong nalantawan ang tambok nga panganod
Giduyan sa sabakan sa lunhawng kabukiran

Samtang ang mga kalanggaman nag-iyahay og pagpasilong
Sa mga sanga sa abuhon nga kahoy nag-urong
Nga kansang mga kaba-kaba padayon nagasayaw
Ibabaw sa mga bulak nga ilang gipanipa-an

Pagka-anindot paminawon ang mga taghoy sa kalanggaman
Nga gawasnon naglupad-lupad ibabaw sa kakahuyan
Nga kansang bidlisiw sa haring adlaw
Nag-uhap-uhap sa uluhan sa mga kahoy
Nga gihabulan sa mga bagang dahon

Ug samtang ang mga dahong laya padayon sa pagkalagas
Inubanan sa pagtayhop sa huyohoy nga hangin
Ug gipadpad padulong sa nagduka nga sapa
Nga kansang mga awit sa mga kalanggaman
Ug tingog sa dinaga-as nga tubig maoy akong nadunggan

Ug sa akong kakapoy bunga sa akong paglingaw-lingaw
Nidalikyat ko sa paglingkod aron pag-inum sa balon kung tubig
Aron tambalan kining akong ka-uhaw
Samtang akong mga singot padayon nagtabisay

Inanay kining gitayhopan sa bugnawng ug lab-as nga hangin
Ako nakapanghupaw sa kamingaw sa palibot
Ilawom ning kahoy nga akong gipasilongan
Nga ang gakos sa kalinaw padayon naga-uban

Ug dili halayo sa akong nahimotangan
Ang hanay sa mga kahoy nga among gitamom ni Tatay
Aron kini makatabang sa pagpugong sa mga dinahili sa bukid
Ug panagang sa mga buswak sa uwan
Aron kadtong among umahan sa ti-ilan sa bukid
Dili kini matabunan nga mao ray among gisaligan

Sa akong pagyanghag ngadto sa bakilid
Akong nakita ang puno-an sa mangga
Nga gipurong-purongan sa mga bunga ug gagmayng mga putot
Pagkanindot kining talan-awon kadtong mga kahoy
Nga gitanom namo ni tatay midako og nahimo kining hingpit nga kahoy
Aron sa ugma damlag, amo kining mapuslan

Kung wala pa kining mga kahoy
Nga gitamon sa akong mga katigulangan
Wala nasay kalambuan moabot ning among kabukiran
Kay sa ting-usbawan kini gihikawan

Busa kining kahoy ato gyud kining ampingan
Ug taga-an dakong bili ning atong dughan
Kay sa kahoy ko kini gisalig
Ang akong bugtong kaugma-on ug natong tanan

sa kalibog
mitago ko sa akong kahilom
ayaw ako og apasa
kay dili mo na ako makita
sa akong kalibotan sa kahilom
usa ako ka
huyohoy

kon molagbas ka ugaling didto
hinayon ko ang akong mga tunob
sama sa mga panganod

kon molingkod ka og mamati sa akong
tingog
mahimo akong usa ka alibangbang
nga imong maalaan
nga usa ka dahon sa humamangpang

kon motan-aw ka sa dagat
og imong lantawon ang unahan
maaninaw mo
ang bulok sa akong kahaponon

ayaw pagdugay dinhi
kay moabot ang kangitngit nga
nasuko na kanimo

drowingon mo ako
sama sa usa ka mangtas
ikogan, bangkilan, pula og mata
tag-as og mga kuko
mobugwak og kalayo


apan bisan og unsaon mo
pagkumbinser ako nga ako kana
kataw-an lang kita
kay nasayod ako og unsa ako

ang bus-og sa imong mga opinyon
magpabilin kanang imo

nganong ipamahid mo man kanako
ang imong pagkaikaw?

giampo ko sa ginoo nga unta ikaw
tagaan niyag
usa ka malipayon nga
kamatayon

bisan unsaon
dili mo matumba ang dakong haligi
bato kini
wala kini kasingkasing
busa dili mo kini
mapasakitan
og bisan unsaon mo kini
paghaploy
dili gayod kini mahigugma
kanimo...

gitabonan ko
hagbay ra ang akong
dagway

gihapnig ko ang kahayag
og kangitngit sa akong
panit

aron makita mo ang gusto
nimong mga kamatuoran

nabuhi kitang duha dinhi
bisan sa mga bakak
ambot, nagmalipayon man
kita

og wala ni bisan usa sa
mga nakakita
ang misyaok

sa kadaghan sa bino nga atong
giyarok
wala ang kagubot
mas daghan ang sayaw og
ang mga katawa

ang mga tigulang wala magmug-ot
nawala ang mga pagdumot

usahay
walay pulos ang puros tinood.

kon mopakita
ka kanako
ayaw palandonga
nga ako anaa

bulan ko
adlaw ka

langit ka
lapok ko

mausob lang
kana
kon
mahanaw ka.

nasabtan ko na
kon ngano nga og mokatawa ko
bisag pinugngan
mobalos man sab og katawa
ang tibuok kalibotan

gisulayan ko una sa usa ka
pahiyom
og ang mata sa langit
mikihat

gikihatan ko usab ang bitoon
og ang bulan
mipaduol kanako og ang
bintana miabre
og nawa ang akong katulugon
sa dihang
gihagkan ako sa iyang
hinulamang kahayag

ning pasko
giabrihan ko ang akong dughan
gihurot ko
paghatag ang akong kasingkasing
wala nay nahibilin
gawas lamang sa
kahaw-ang nga
dunay gamayng
buslot sa
kahayag

alang kang Fr. C.

Ang Pasko diay kuno
usa ka sakripisyo,

kay dili ba dakong
sakripisyo sa Ginoo nga
siya nagpakatawo?

sumpayan pa gayod nga
kini misteryo kon ngano nga
ang Diyos nga Hingpit
puston man og ginit

apan daghan man sab ang
gaingon nga ang Pasko mao
ang Gugma
tungod kay ang katarungan
sa Ginoo nga siya
Nagpakatawo mao man
nga nahigugma siya
sa tawo

"Nakig-bonding man gani
sa makasasala, dili ba?" sagbat
ni Brigido,

"Immersion ang tawag ana" komentaryo
ni Doro

Kinsa man goy nasayod?
Misteryo man gani
Mao nga way makatubag
Wa pay nakatugkad.


"Maayong Pasko Sir" maoy ingon
sa batang bulingon sa daplin
sa pultahan sa simbahan
nga mikangkang ang kamot
kay nangayog sinsilyo.

Karong gabhiona
(alas diyes )
pagkabugnaw gyod sa hangin
Wa ko'y sweater.

Silaw sa Adlaw

Silaw sa Adlaw
By Genamos_US of Washington DC,USA

Akong nabatyagan ang hangin
Nihapa sa tin-aw nga tubig
Ug ang silaw sa adlaw
Nisiaw sa pagsayaw
Sa nag-umbaw nga tulay

Ug didto nako naaninag
Ang silaw sa imong mga mata
Daw usa ka handurawan
Nga adunay nagpahipi
Nga bag-ong tilimad-on

Kung ang batonaw mahilis
Mahimo kining usa ka tubig
Ug ang kainit sa huwaw moabot
Aron kini atong gugma
Pahinogon sa katam-is

Pagka-anindot sud-ongon
Ang mga bulak sa tanaman
Nga nagmaya sa tumang kalipay
Kay ang hangin sa imong mga halok
Nidagpis sa akong ngabil

Kausa, Kaduha ug walay puas ang iyang utlanan
Kay dili lang ikaw ang nagdala
Ug silaw sa tim-os kung Gugma
Ug ikaw sab ang nag-inusarang haring adlaw
Nga nagdala sa kainit ning akong dughan
Ug sa akong nagbinugtong nga kinabuhi

otro sab ka....

sa dihang miabot si
El Dorado
miyukbo sa dakong bato
sa San Pedro
nga gasakay sa kabayo
ni Santiago

kalit nga nawala ang
maong tawo
nga tabian kaayo didto
sa Tampi
sa Kalburo

hadlok man sab diay
og tinood nga tawo
apan sa Facebook
haskang sosyala kaayo

otro sab ka
maayo ka ra sa wall
og sa xoxo
plastic anang xot
unya kon madungog na
gani ang dingdong sa
door bell
dayon og dagan
karatel
sulod sa dakong kaldero
nga gitakloban og
nigo.

alang kang R.

dugay nako nakita
nga pulong ka lang diay
og hapit na gani mogawas ang kamot
gikan sa bulsa sa
kalipay

motago ka man
nga morag iwon
moatras
nga morag tanga nga
naputlan sa iyang paak

nahadlok sa unod sa pulong
nga unta gusto na nga
mosulod sa imong baba
(aron imong kalawaton)
nga naghandom nga unta
dili na
mabaho diha sa imong
ginhawaan.

"so this is christmas?" ngutana lang

mao diay ni ang pasko
kaon og lechon, daghang bingka og budbod,
inom og red horse
og red wine, simba sa gabii,
reunion sa mga klase,
ligo sa beach, suroy sa Tangub,
hangad sa christmas tree
nga haskang dakoa, og
dawat og mga gasa
og hatag sab sa mga kinugos
og uban pa....

sa ka busy,
na, nalimtan ang tinood nga
ga birthday.

Ang Saluyot (Jute leaves)

Ang Saluyot (Jute leaves)
By Genamos_US of Washington DC, USA

Tanom nga napuno sa mga bitamina, mineralis og uban pa
Dahon nga lunhaw aron sa pagpalab-as sa atong panan-aw
Nga miturok palibot sa gipuy-an kung lagkaw

Didto sa bukid nga akong gipuy-an
Gikagubtan sa mga katawhan
Pagkalami gayud kung isagol kini sa sud-an
Aron malipay ang sinugba kung tinap-anan

Sigun sa akong mga katigulangan
Dugay nga kining gikahinaman
Kay dali ra kining makit-an og mapuslan

Daghan nagpamatu-od nga naayo sa ilang kalisod
Sa sakit sa panglawas gipanghapyod
Dili sila makatuo kung unsay nakaayo
Apan sa tinood diay kadtong saluyot nga sila gihaylo

Walay tiaw kining mga kamatuoran
Nga gipangsilhig ang mga sakit sa balatian
Sakit sa kasingkasing, cancer, diabetes o hypertension
Ug uban pang mga medical nga kondisyon

Busa ayaw kalimot sa pag andam kanunay og saluyot
Nga kanunay isagul sa regular nilang mga diyeta
Sama sa tinuwa nga pasayan ug gukita
Nga binakbakan sa kamatis, okra og luy-a

Pagkakalas ug kan-on bahaw
Kay ang dahon sa saluyot gisawsaw
Sa limonsito nga gipahungaw
Apilan sa paghigup sa tam-is nga sabaw

alim

hanggapa ang huyuhoy
alibyo sa sakit-katol
nga kahigwaos
apan og mura nag
lamayo nga di na
madala sa tubig-dagat
ug ahos
dawaton ta ang kapait
sa ilang mga tutok
usahay mas masangputon
ang kahapdos sa kamatayon.
pagtamod ug pagpahiubos sa kalag-
ang unang ang-ang
sa usab nga paghimugso

belen

pagkalahi na ang
makita nato karon

balikan nato ang panahon
nga mitago ang magtiayon
kay gihadlok nga patyon

kaanakon na ang babaye
apan wa pay lugar nga ilang kapahulayan
haskang pobreha
walay kwarta
gikamenosan og gitagaan og
tangkal aron katulgan

haskang bahoa sa mga
tae sa baka og karnero
unya nanganak ang babaye
unya gilangaw ang
puya nga wa pa matrapohi
og tubig ang panit
nga naughan sa dugo
og anaa pa ang inunlan
sa iyang ulohan

unya ang amahan
nabalaka kon unsay ipainom
sa inahan nga bag-ong nanganak
wa baya'y manok tinola didto
di pod ka order og congee
sa chow king

haskang hagoa jud
wa say fresh milk
unya way hot water
walay green tea painit sa
bugnaw nga dughan

unya ang tag-iya sa lugar
walay pakialam
kon naunsa na silang duha
unya miuha ang bata
unya daghang dapaw
ang lugar kay walay
limpyo
naay mga ok-ok og kuting
kay usahay moistambay
ang mga iro didto

mao kana ang realidad
sa pagpanganak ni Maria
kang Hesus

aron manindot
gibutangan ni Lord ug cometa
ang tumoy sa pasungan
og dayon dunay mga harihari
nga actually di baya pod hari
og mga gingharian nga
mihalad kaniya

dali sa baybayon

hanggab sa lab-as
nga hangin

dili kini hangin nga
gisala

wala'y nigo dinhi
nga moalig-ig og

pilian ang mas puti
nga bugas kadtong wala

nay tipasi og
mga bato nga makabuak

sa ngipon o kaha
mga bildo nga peligro

hanggab sa hangin dinhi
(di ba usahay bahong
tae sa baboy?)

pasensya na
(dunay mga bata dinhi
nga walay ilo
apan maayong mopahiyom
og matintal ka
og halok sa ilang mga
aping)

hanggaba ang
hangin nga asgad
(ingon ang uban aslom
pa kaysa sa singot nga
nauga
sa usa ka mangingisda
nga walay kuha)

dugay na ko diri
apan wa ko maghimo og
mga sumdanan
kay kining lugara
alang sa mga samdan


apan ayaw ka
dunay nanghambog diri
nga siya
malipayon og ang iyang
dughan
wala nay luna
nga sarang kabutangan
sa iyang kalipay

kagahapon dagko ang
balod dinhi
og nalukat ang bag-ong
gitanum nga
katumsan

karong buntaga
linaw ang dagat
milabay ang kanaway
og ang adlaw
hinay hinay nga
nagsubay
kon ikaw ania pa ba
gihapon dinhi

nga mihanggab sa
hangin
hangtod sa kahaponon
hangtod
sa kangitngit

kwidaw ka
ayaw og salig
basin dunay mahitabo unya kanimo
daghang moabot dinhi
nga dili mo kaila
og dili motingog

amping lang
ayaw palupig.

ginhawa bay
hanggaba ang kalipay.

alang kang Brigido

sa dihang
giiyakan mo ang
dili maong patayng
lawas

pagkahuman
nimog tan-aw
nga dako ra diay
kaayo ang tiyan
og imong nahibaw-an
nga dili man diay
kadto si Bing

dili ba nga
imo kong giingnan
nga kini
kataw-anan?

og dili ba
nga sa pagkadungog ko
niini
ako usab mibuhakhak
og katawa
apil na gani si
Nelfa
kadtong babayeng
nihit kaayo
nianang katawa

nakahinuklog ko
sama usab kana
sa paghigugma
mo sa sayop
nga tawo

dili ba usab kini
kataw-anan

apan, kon hunahunaon
pa gyod og ayo
dili kaha nga
kini

dili na kataw-anan
kondili
sakit kaayo? hapdos
unya bisag sakit na kaayo
way tambal?

Usa Ko Matulog

Kapoy na
Hapit na alas dose...

Usa ko matulog
Motan-aw usa ko
Sa baybayon...

Aron mohangab og
Lab-as nga balak.


Akoy
2010.12.22

alang kang Gaeia

nagtambag ka sa akong
pangedaron nga mora bag manghod
kaayo ko nimo

apan bisan pa og nasayod na ako
kon unsa ang imong isulti sa unahan
gidayeg ko gihapon ikaw

kabalo ka
mopili kita sa atong dangatan
og walay magbuot kanato niana

ang uban nga sama nimo
ang gihimong sumbanan mao ang kalipay

aduna kay katarungan diha sa kasingkasing
ako usab aduna
mipili sab ko og ang akong gipili akong gipuy-an
sud sa singkwenta ka tuig
og wa akoy gibasolan niana

miingon ko
nahiluna na ako
og ako malipayon apan moingon ka nga ako
dili malipayon

kinsa ba ang magbuot kanimo kon unsa ang
imong hunahunaon?
bisan ako dili makabuot niana
busa igsoon
padayon sa imong mga pagtambag
og mga kabalaka

kay ako ania na
naligo na, nakapanghugas na sa akong mga kamot og tiil
og nakasul-ob na sa akong sapot
nakapanirado na sa akong karsones
nasulod na ang mga butones
sa ilang mga uhales

aduna akoy padulngan
og ako kanang adtoon
sud sa akong mga katarungan
sa ilalom sa akong
konsyensya....

ang nahitabo

midagsang ang daghang tamsi
sa akong nataran
mitugdong sa kahoy sa mansanitas
nga akong tinanom

kadyot lang sila didto
wala na gani maabti sa pagkauga sa mga yamog
og dayong lupad

silang tanan
nagpalayo kanako

ang nagpabilin mao lamang ang usa ka
puti nga rosa
apan kon nahisama lamang kini sa mga tamsi
nga adunay mga pako
og suod kaayo sa hangin
basin og magpalayo usab kini kanako

gilantaw ko ang lim-aw sa akong kasingkasing
wala na'y kisaw ang tubig
og ang mga dahon nga nangahulog
hilom nga nangatulog

paigot...

ang kalamposan kon dayag ra kaayo
walay lami

(pamati ba)

ang kalig-on sa imong mga baraha
kon kalit mo kining giuklab
wala ang kulbahinam

(sugarol ka ba usab? kabalo ba ka anang piyat-piyat?)

sa lawak kon imong dalion paglabay
ang imong mga sapot
mawala ang lami kay mawa man
usab ang pagkakulbahinam

(ayaw sag huboa ang imong panty og bra
tapad sa nako bi diri sa kutson tang katre)

busa mahimo ba nga
maghisgot una kita bahin kanato?

(unsay imong gustong flavor sa ice cream?
lami ba ang dinuguan sa Red Ribbon?)

sultii ako kon dis-a ka gikan og asa ka paingon
daygi ako kon unsa ba gayod ang
tuyo og tumong ning atong gikasabotan

(taga-dis-a diay ka oi?
tagpila man diay ang kilo sa manggang hinog
diha sa Carbon?)

mahimo bang sultihan ko una ikaw nga ang akong kasingkasing
mipitik sa imong kaanyag?

(ayaw kog ingna nga hilas pamation, palihog lang)

mahimo bang sultihan mo usab ako nga ikaw
adunay gikamingawan
bisan niadtong kanhiay pa
bisan og sayod ako nga dili ako kadto

(kay sa akong panahon,
adunay nagsulti baya kanako nga kuno ako iyang gikamingawan
og wa siya katulog sa pipila ka gabii og adlaw)

mas nindot unta kon atong padugayon una ang paglabay sa panahon
sa atong mga kaugatan
og kaunuran

mas lami baya gayod unta kon ang kauga sa atong mga palad
ato unang dagkotan sa kalayo sa
gugma

(gahilas-hilas ko?)

kana kon ikaw mitoo pa niana
gugma-gugma

(palihog ilabay na kanang imong juicy fruit,
kay ganiha ra kang usap niana. Tam-is pa ba god na?
di na lagi baho ang imong baba.)

kana kon ikaw mopatoo pa usab kanako

(opps di pa baya ko kaayo tigulang ha
nga imong gipakisama nga giango-ango)

kana kon kitang duha nahisama pa gihnapon sa mga abring bintana
nga gustong motagamtam
nianang kahayag sa adlaw sa bag-ong kabuntagon

mahimo bang hawiran ko una ang imong mga kamot
disir ako mosulod sa imong kagahapon?

(pahiyom sab oi, ganiha ra man kang gamog-ot diha)

abi god nimo
ambot pero ako
ning akong edad nga
50
ganahan pa gihapon nianang ginagmayng
mga paigot...

(kabalo kong gadali ka,
sorry)

pahaloka ko bi.

pagpanikop og rami og puyo sa lam-aw

bisag unsa ka idlas
ang mga puyo
og rami
diha sa lam-aw nga gitiman-an
mo sa mga gitabon nga
mga lukay
kon ang imong mga kamot
kamaong maningkamot
masakpan mo gihapon
kini,

dili malikayan usahay nga
masamdan ka sa
iyang silik
apan kinsa ba ang dili samdan
ning atong kapobrehon?

bisan og taob ang suba og ang
lam-aw habog ang tubig
sa hinay-hinay mong pagkabo
makab-ot ra gihapon ang
hunasan

ang kalipay sa dughan
kon makita na ang mga puyo og
mga rami
nga nagkisikisi
dili baya gayod kabayran

paghandom...

sa sulod sa lawak
nakita ko ang nagtulo nga luha
morag nangatagak nga dahon
sa kahoy nga patay

migawas ko

nakita ko ang mga dag-om
sa dihang mitikang ko gawas sa pultahan
mikusog dayon og buhos ang
ulan

nasirad-an na ang pultahan
og wala na usab sa akong mga kamot
ang kaisog sa pagpanuktok

alas dos kadto sa hapon

punting....

ako sang gipunting
ang naghatag og kagil-as kanimo

naghisgot ka nga
sa pipila kaadlaw gikatlan ka

nagpadungog-dungog ka
nga gilok ang kigwa nga
dili mopahawa
sa imong kigol

og nakahinumdom ko sa among
himongaan didto sa
Sinaman

apan, dugay na kadto
dugay na...

mas katol ang mga bakak
mas gilok ang atong mga gipunting
og ang atong mga hunahuna
nahisama sa mga
kagingking.

ang imong laing focal point...

sa dihang nahulog na
ang akong
brief didto sa salog
sa Park View Hotel

wala na nimo
mabantayi nga ang akong
lapalapa
mas pula pa
kaysa kinapulahan nga
gumamela...

kay ikaw lang og ikaw lang gayod ang matood....

naibog ka ba
kanamo nga ania nagtungtong sa bato
sa kinahabugang
pangpang?

ay kanay
di taka sultihan nga nindot
diri
bugnaw ang hangin
og ang mga panganod
sa adlaw
nakighagwa kanamo

sa among kagabhion
ang lamdag
mao ang mga bitoon
og ang bulan
among katupad
sama sa nanaghinigugmaay
nga wala na
nagkinahanglan og pulong
aron malipay
aron magkasinabot
sa pagsulod sa sabakan
sa kinabuhing
walay kamatayon

gusto mo ba nga mahimong
usa kanamo?

adunay dalan nga gihatag
kanimo niadtong una
mong pag-iyak
niadtong nakaihi
ka sa imong
gihigdaan
niadtong gibunalan
ka sa ilang
palad

kung gusto mo gayod nga
motungtong ning kinahabugan nga
pangpang
og gusto mong mahanggab ang
kinabugnawang hangin
kung gusto mo gayod nga
makigtupad sa bulan
og makighagwa sa mga bitoon


palihog ayaw og sunod sa among
mga tunob
ayaw og pamati sa among tingog
ayaw og lantaw kon asa kami padulong
ayaw og buhata ang among
mga nabuhat

sa hongkong

nagpa-picture si dondon nga gilibotan
sa daghang mga bata
(nga iyang hinulaman)

og ang iyang asawa
nga sigi niyang awayon
wala na niya iapil sa iyang kamingaw
og sa katugnaw
sa iyang panahon.

yano

ingon ka
yano lang ang imong gikinahanglan
nagpalayo ka sa kumplikado
dili ka nianang maghatag og
kalibog

"simple lang" mao ang imong
siging ibungat kanako nga mora bag
ang simple
simple lang
nga ang yano kon buhaton
dali lang

apan dili ingong ana ka simple ang
yano
ang adlaw morag yano lamang
tungod kay layo kini kaayo kanato
apan kon imong duolon
dili ingon ana ka yano kon ikaw
sunugon
sa walay pagpamilok nianang
adlaw

seguro yano ang tanan kon magpalayo kita
apan mahitabo ba kanunay nga ang pagpalayo
mabuhat ta?

adunay moduol kanato nga mosunog kanato
adunay nahigugma kanato nga
makamatay kanato
adunay katam-is nga kon ayohon nimog usap
makalanag
makamatay

unsa bay imong buhaton kon ikaw ang duolon
og ikaw ang gakson og
ikaw ang halokan?
itulod mo ba kini palayo kanimo?
mao kini ang gihunahuna usahay sa usa ka babaye
nga gustong mahimong putli
og dalayegon
apan sa pagkahitabo
ang iyang mga kamot og bukton mao man
gani ang mibira sa nawong sa lalaki og
iya kining gilumsan sa iyang
dughan

gugma, yano lang ba kini?
giyano mo lang ba ang hapit makapatay kanimo?
kadtong hapit ka miambak sa pangpang
kay dili mo na maantos ang kasakit?
kadtong milakaw ka paingon sa dagat
nga walay tan-aw tan-aw sa
mga bato og sa imong
gigikanan?

yano, yamat.
yano lang kaha?

pila pa kaha ka sako sa bugas ang imong
lung-agon aron
ka makakat-on?

dili yano ang kinabuhi
dili mo kini mahimong yano
kay ang kinabuhi mismo
duol kaayo kanato
og gani ania kini sud sa atong kasingkasing
nga hangtod karon
nagpabilin nga samdan