pagbuntog sa kahilom

ikaw lang ang nahadlok sa
kahilom gawas sa samin nga bintana

ingon ana baya ang mga kahoy  ug
mga buwak kon magpakahilom

walay lihok. Kon imong tan-aw
gihulga ka, panirado sa imong

bintana. Lakaw sulod sa pultahan
sa imong kasingkasing. Paminawa.

Mao ra ba gihapon ang tingog
sa kahilom? Kon gihulga ka

gihapon niini, duol ngari kanako
atong buntogon ang kahilom.

alang sa nakamenos natong duha

atong order
usa ka yahong nga lumi
upat ka pan de
leche
ug duha ka gagmayng
botelya
sa coke

kitang duha lang
sa kilid sa Chin Lam
hilom nga
naghupay sa kauhaw ug
kagutom

miabot ang upat ka
sabaan nangutana kon
nagsweldo na ba ta

ngano man diay unta?

nanudlay ra
ko

nag-ilis ug
karsones

nanaghoy
gamay

wa koy
lakaw

kita usahay simang, kita usahay gustong matulog lamang

gihungihong ang imong pag-abot
gikan pa gahapon

gipasabot nila nga dili ka basta-basta
sa kakusog, sa kabangis,

gidungog nga kon malabyan nimo
ang balay, ang kabaw, ang kabayo,
ang sakayan, apil na ang mga kaldero
og mga punoan sa lubi
imo gyod ko nong dalhon
walay pasayloon

ang mga mananagna nag-ampo nga
kini matinood
kay ug dili
maulawan silang tanan

kami nga mahadlokon nag-ampo
nga unta dili modayon nga unta mosimang
paingon sa laing dalan

ang mga bata nga walay kalibotan kon
unsa ang mahitabo
nangatulog.

kita usahay simang, kita usahay gustong
matulog lamang

gana gana basta lang

gikan sa tumoy sa imong buhok
hangtod na sa tumoy sa imong pilok
hangtod na sa tumoy sa imong mga kuyamoy
sa imong kuko hangtod na sa matag
tumoy sa imong balahibo
ganahan ko nimo.

pangutan-a kog ngano.
ambot, wa ko kabalo.

Dili sayon ang pagmahal. Obligasyon sab kini.

dunay gipakatawong bogo
sakit. ang eskwelahan morag
ihawanan ug mga baboy,
pait. ang mga libro morag
gabukal nga tubig. Hapdos
gyos sa mata. walay ganahan
sa iyang kasipat. Ginganlag
maldito. Likayi, likayi.
ang mga anak kanunayng
nagpahimangno sa ilang mga
anak. Ayaw awata.

bogoy. Gwapo unta kaniadto.
apan sa kabogoy, daghang
ulat ang nawong ang kamot
ug ang mga tiil.
bisag unsang negosyo,
palpak. ambot ug unsa kahay
kapalaran ani niya.

dili angay patulan. Dili angay
pauyonan. Ang inahan inahan
gayod, sa paglaban.

Kon dili nako ni mahalon,
kinsa pa may magmahal kaniya?

maoy iyang pangutana kanako
ako, nga iyang igsoon.

hapit ko malumos. Makalumos
sad diay ning kaulaw sa atong
kaugalingon.

Mitamark ko. Sakto baya pod
siya. Dili sayon ang pagmahal.
Dili kini pilipilian, ug ihatag lamang
sa mga angayan, sa barogan,
sa utokan, sa kugihan, ug sa mga
boutan.


Obligasyon  kini.

ang gianod, ug ang galutaw

didto sa suba nakita nato ang duha ka patayng kahoy nga
gianod

naglagyo ta sama kanila
nagpakahilom ta sama kanila

nindot ang duha ka kahoy nga patay
nga gianod sa sulog sa suba
diha sa lubog nga tubig

pareho ang ilang padulngan
paingon sa dagat ang ilang kapaingnan


mao kini ang atong kalainan
wala kita gianod sa tubig apan naglutaw kita sa hangin

ako ang itom nga uwak paingon sa bungtod
ikaw ang puti nga  tulabong paingon sa dagat

nakapangutana ko, nganong karon man lang nato
nasakpan ang maong tanghaga?

nakapanghupaw ko, nganong kaniadto wala ka
man nagsaba?

pipila ba ka tuig nga kitang duha nagpaaron-aron?

ako ang hangin ug ikaw ang akong dagat
ako ang imong adlaw ug ikaw ang buwak

dili pa man seguro ulahi ang tanan
iuli ko ang imong sapatos, ambi ang akong tsinelas

daghang salamat.

ug siya, ug siya lang gayod ang gitumbok nga sad-an

kon magsulat ka
hunahunaa nga adunay mobasa niini

wa ka lang masayod
adunay mibasa nga atoa nagtindog
sa ikawalong balay
himabaw sa usa ka habog nga
bungtod

nagtinood kinig sabot sa imong
gisulat
nga nakapatandog kaniya
ug pagkahuman niini
tungod sa pagbati nga imong
gipamulong diha sa napulo mo
ka mga linya

gibuhat niya ang gikalisangan
sa katilingban

miambak kini
sa taas niyang nahimutangan
nag-una ang ulo
nga maayong pagkabuak
diha sa
nagpasad nga mga
bato

wala kini manamilit kanimo
kay dili kamo kaila

misyagit ang mga tawong
nakakita
nalisang sa kadaghan
sa dugo nga miagas
gikan sa iyang buak
nga agtang

nakapanghesus
nakapangsantissima inahan
silang tanan

ug siya, ug siya lang gayod
ang gitumbok nga sad-an

makasasala (alang kang F. nga nangyam-id sa gugma)

gisulayan ko ug lanaw ang akong
kagahapon ug gipangutana ko kini
kon unsa  ba gayod ang akong gibuhat
sa gugma?

usa lang ako ka tigpamati nga
naglingkod sa kilid sa usa ka
abli nga pultahan

ang uban miadto na dapit sa dapogan
ug napaslot sa mga baga

wa makat-on misaka ug milingkod
sa tulo ka bato diin kusog ang kalayo
nasunog

apan bisag napaslot ug nasunog o
di ba namatay
didto sa ilang lungon gipakita ang
usa ka pahiyom
nga nagtug-an nga kuno sila
namatay nga malipayon

ako, kon nagtinood pa unta,
mas labaw pa ang akong mabuhat
kay sa pagpapaslot, pagpasunog
og pagkamatay

labaw pa sa pahiyom nga malipayon
ang akong ipakita sa akong nawong

kon mitoo pa ako nila, mas labaw pa
unta ang akong testimonya kabahin
sa gugma
sa gugmang labaw pa sa tinood

kay sa akong tan-aw ug pagtoo
ang gugma man god usa ka balaan
ug ang pagkabalaan mao man
ang pagkabathala

ug ang pagkabathala labaw sa tanan
makamao man kining mobalik gikan
sa lubnganan sa mga patay ug dayon
sa ikatulo ka adlaw mabanhaw

sa akong pagtoo, mabuhat ko usab
kini
kay ako, kon sa gugma na misunod,
usa man gayod unta ka bathala
alang sa nahigugma usab kanako

apan unsa ba ang akong gibuhat
sa gugma? ako kining gipatay
kanapulo ko kining gibangkaw
kanapulo ko kining gilansang
sa iyang krus

abi mo ug ako usa ka hilomon nga
tawo nga karon naglingkod sa kilid
sa pultahan ug usa ka tigpamati lamang?

dili kana tinood, wala ka lang gayod
masayod. wala na bisag usa ka gugma
ang mabuhi pa sa akong kasingkasing.

dili ako gugma. Dili ako bathala.
Tawo lamang ako. Makasasala.

kabahin ni Pretpret

kining among iro nga si pretpret
kanunayng nagasunod kanako
bisan asa ko, anaa nag-atong

ako ang iyang ginoo
usahay makaingon ko

kon makasulti pa lang ang Ginoo
seguro makaingon nga unta

diha kaniya, ako unta usab si Pretpret
ako unta usab makalipay kaniya.

bahin kanato nga nahisama sa dakong punoan sa balite

ang dakong punoan sa balite
misamot ug kalabong

ang iyang mga dahon morag
gagmayng mga kamot sa bata

usahay sa akong kasub-anan
ang katawa sa puya akong madunggan

nga morag gihadla sa hangin
nanungog sa atong kabahin

KABAHIN SA LAIN-LAING LAWAK

sa daklawak maigo tang tanan
makasulod ang tanan kay dili kini lawak-disidisan
o lawak higdaanan

unya manayaw ta humag pangaon
tsikahan sab
sa lawak imananan

kon ikaw ugaling ug unya kaihion adto lang sa lawak pahiyusan
basin ug matagboan mo pa ang sikat nga maniniyot gikan sa

lawak e-tsikahan nga sagad
atong bisitahan

kadtong wala kaayo makasinati niya

ang iyang tibook
gihimong sinsilyo

ang panahon
gihimo niyang

mga dahon
siging pangahulog

ang iyang kamot
gihimong mga

kumingking ang
iyang kasingkasing

karon mga lubnganan
sa mga walay ngalan.

ALANG SA IYANG ASAWA NGA MILAYAS SA ILAHA

wala niya ipha ang mga katuigan sa
kaminyoon
diha sa pipila ka mga lamba sa
pultahan

walay bisag usa ka plato nga milupad
gikan sa kusina paingon sa sala
wala say kape nga gihuwad diha
sa lamesa

ang iyang giihap mao ang dili maihap
nga mga halok
ang pila ka hugnaan nga paghapnig
sa mga habol ug pag-ilis sa mga
ponda sa alugnan

ang mga bag-ong putahe sa sud-an
ang kahumot sa bag-ong haon nga kan-on
diha sa imong porselana nga plato
ang kahalang sa kinilaw nga malasugi
diha sa imong platito
ang kainit sa tinolang pulag-ikog
diha sud sa imong yahong

ang mga pahiyom  nga hangtod karon
wala  gihapon molagom sa pipila ka dag-om

(karon nga anaa ka sa pagpanglood

ug dakong kasubo sagol sa dili nimo

mapugngang kasuko

gisulat ko kini balaka alang kanako.)

dugang sa maldisyon

 i

kadtong mga
matahom nga dili
nimo
maangkon

mangahimong
maot

kalit lang silang
tanan
nga miyam-id nimo
mangalaksot

ii

kon ako ang imong
hikapon
mahimo kong tawo

kon ikaw ang akong
mahikapan
mahimo kang
estatwa nga bulawan

iii

kon ako kang biyaan
maangkon ko ang kagawasan

kon ikaw ang mobiya kanako
mahimo kang lubnganan


iv

kon maghimo kog daghang
mga saad

makahimo kang usa ka banga
nga lana gikan sa

upat ka bukag nga mga potot
sa lubing balikog

v

kon manambid ka man lamang
nga mosulod sa akong lawak

manglupad ang mga uwak
ug mawad-ag gahom ang mga habak

maldisyon

kastong mga
matahom nga dili
nimo
maangkon

mangahimong
maot

kalit lang silang
tanan
nga miyam-id nimo
mangalaksot

balak sa mga pasalamat

ning kusog nga ulan sa Lunes

ako, ang piso,
sa usa ka inaan,
nga di katilaw ug
katugnaw
kay ang ulan dili
gayod makabasa
kanako

salamat balay
salamat bintanang nanirado
salamat hagdanan nga taas

ug dili sab ako magmingaw
kanimo

salamat iro sa akong tiilan
salamat sa wifi nga kusog ang signal
salamat sa mga balak
nga namumpong ug nagkutaykutay
salamat init nga kape
salamat piniritong sab-a
salamat antipara
salamat lingkoranan
salamat tsinelas

ug dili ko na usab ako mangitag
tabi ug libak sa talad kan-anan

salamat pag-inosara
salamat kalinaw
salamat kagawasan
salamat kalipay

ug kamong tanan ako na gayod nga biyaan

salamat kuting sa lingkoranan
salamat tuko sa bongbong
salamat mga lamok
salamat garapata
salamat sa mga buak nga bildo sa platito
salamat sa mga platong imong gihugasan

adios
adios

ayaw kabalaka
mobalhin lang kog lingkoranan

ang dili ganahan makigkita nimo

ang akong pangutana
gitubag mog usa ka pangutana

"asa ka diay karon?" nangutana ang kabalaka
"nganon man diay?" mitubag ang gaduda.

"nia mi karon sa SM, puede ka kasalikyat?' misulay ug hangyo
"importante ba gyod na?" misulay sag balibad.

"duna man goy gitugon si Papa nimo?" morag sekreto
" unsa man diay? " walay panahon, maoy iyang punto.

gisulayan lang

nakita ko ang pagkalaglag
sa tore nga garing

gasunod lamang ako sa
litaniya sa panahon

pagkasulondon sa tig-a
nga linog

gasunod lamang siya sa
usa ka sugo nga dili niya mabali

gisulayan lang niya ang kampana
nga iyang gipahalok sa yuta

kon kini kamao pa ba gihapong
moawit pagkahumad sa pagkamumo

ang balak ni Lolo Doning

para sa mga anak nga wala
mitungha
ug sa mga apo nga wala kadungog
para sa mga masamong
nga nagpakabutabungol
daghang salamat
karon wala na ako'y gikawilihan
tungod kaninyo
naangkon ko na ang kagawasan
sa usa ka tigulang

tuyom sa mabaw nga tubig

akong hangyo
kanimo sa dihang
galakaw tang duha
sa daplin sa baybayon
nga unta mas lalom
kita sa pagsabot
sa kalalom sa dagat

sayod ko nga lisod
kining himoon
apan gusto mo
ba nga  samdan ka
sa nga tunok sa
tuyom diha sa
ibabaw sa tin-aw
nga tubig?

para nimo ni

sa imong tigmo
ikaw ang motubag

kay ikaw ang
misulod
kamao ka sang
mogawas

ikaw ang mokaplag
sa imong
pagkawala

sa mga ihalas
ikaw ang moanad

sa mga hukot
ikaw ang mohubad

sa imong kauhaw
pangitaa ang tubig

atua ang kalan-on
sa imong kagutom

wala ako'y katarungan
nganong di ka nako saligan.

sa usa ka piknik

ihan-ay na ang mga dalhonon
paingon kita sa baybayon, ang pala

ang bara, ang sundang, ang bukag,
ang kaldero ug bugas,

ang salbabida, ang bulad, ang tukog
nga silhig, ang sugnod, ug ang
posporo

magpalagaylay ta
isugba ang bulad, lung-aga ang
bugas, panguha ug botong,
panilhig sa kamalig, itaod ang
duyan, inig abot sa kangitngit
pagdaob,

sa silong sa langit, sa ibabaw
ang bulan
sa atong tunga ang dakong
kalayo
ug kitang tanan mag-inom
og manayaw

unya kon mahubog na kamo
ug kapoyon ug mangita na
sa katulogon

mosibat ko kadyot, dala ang
pala ug ang bara
magkutkot kog lalom nga
buho
kay didto iyagyag ko ang
mga tipaka sa akong kagahapon
ug ang tanan
ako kining ipanglubong.

ang gidalang katarongan

kon pinaagi sa
pagkutlo sa maong bulak

gipatay ko kini aduna akoy
gidalang katarungan

king patay mong gugma
kanako unta mabanhaw

paghinumdom kang lola pacita

hagbay rang patay
na si lola Pacita

kadtong miduaw
ko sa iyang lubnganan

gibantayan ko gihapon
ang akong gipamulong

ang akong gipangbuhat
morag madungog ko gihapon

ang iyang kahait: diha sa imong
tunob

mailhan ko kon kinsa
ikaw.

DUHA KA BERSYON

 ANG UNANG BERSYON SA  KALIMOT

walay nagsugo
kanako sa pagsulat
og balak

wala say nagsugo kanimo
sa pagbasa niini

wala nato kini matuyo
nahitabo lang


ANG LAING BERSYON NGA TINOOD

dili morag buslot sa
bukag ang
atong kaulag
busa palihog ayaw
basola ang
gahom sa kalimot

pamati zarathustra

zarathustra
sakit ang akong
abaga

masahii na

zarathustra
kay wa pa man kita

nila pamatya
despwes
pamatia!

ang mangingilad ug ang dakong kabaw

sa tumoy sa pisi sa imong
pagpakaron-ingnon
imong gitaral ang dakong
kabaw
nga unta sungayan man

nagpaguyod
intawon bahalag ihawon
puhon

matilapan lang ang mong
asgad nga
aping.

awit sa tamsi

ang mga pirok-pirok
malupigan gayod sa mga
tamsi

dili sa kaabtik ug
kasirok

ah, masayran mo kini
diha sa kasubo

sa ilang awit
sa kabuntagon

lisod ang
pagpalayo

ikaw lang usa
ang
manambal sa
imong samad

ikaw ang
kanunay diha
sa kahilom

human sa
pipila ka adlaw

mobalik ka
sa imong
gipoy-an


sagdi lang
sagdi lang

molabay ra
ang tanan

magtambid
man god ang
kasakit ug
kalipay

pagkahuman
niini
anaa ang samin

mas nindot
ka nang
lantawon karon
kaysa
kagahapon

PAGTANOM UG PAGPASILONG

gitanom ko
ang kadasig
diha sa usa
ka pulong

sa abonong
kasingkasing

mitubo kini
nananga
nanahon
milabong
ug nahimong
usa ka dakong
kahoy

kon mamunga
kini
maayo
kon dili man
ugaling
maayo lang
gihapon

wala koy
gidahom pang
lain

gawas lamang
nga ako
makapasilong

ug dinhi sa pulong
nga nahimong kahoy
kita magsulat
magbasa

pistahan ta ang
atong mga kahilom
ug yak-an ta
ang atong mga
katawa.

ning sayong kabuntagon

balik-balikon kog piyong ang
akong mga mata

bisan sa kataas sa mga oras
antoson ko kini sa makadaghan

hangtod nga wala na ako'y makita
diha sa itom nga tilon

nindot pamation ang tingog
sa mga piso nga gitawag sa inaan
humot ang inaso sa kan-on nga
bag-on gihaon

sa dili ko na makita
bawion ko kini sa akong madungog
ug masimhot
ning sayong kabuntagon

dinhi sa lawak sa akong hunahuna

kon kanus-a ko nakab-ot
ang kagawasan

naunsa ba? karon ako nagpakadena
man hinoon
sa mga kamot nga
kanunayng nagsulat

dinhi sa lawak sa akong hunahuna
ako nabartolina

tinuyuan kini
diha sa  paghandom
aron unta matambalan ang
konsyensyang
samdan

aron ako maluwas
ako mismo ang mikandado
sa akong
kaugalingong prisohan

ang kinaiyahan

dili maglisod ang tubig nga
mayabo sa iyang sudlanan
kon kini matikay-ang

ang ulan kon moagas gikan
sa langit
wala may unsa pang
gibuhat

ang mga dahon nga mangahulog
gikan sa sanga
ang hangin nga mipalid niini
paingon sa dagat
wa say gibuhat

lantawa ang kinaiyahan
wala nato tudloi ang kasingkasing
nga mahigugma
walay nagtudlo sa iring kon unsaon
niya pagpanabdos ug
pagpanganak

miabot lang ang kinaiyahan ug
nahitabo ang tanan sa tumang
kasayon

unta mahisama kita sa kinaiyahan
wa kitay buhaton
ang tanan anaa lang sa tumang
kasayon
wa nato hunahunaa
wa nato damha
diay, nahitabo na.

sa mga lubnganan

wala na ang
mga puting alibangbang
patay na usab ang mga
pulang buwak nga
nag-alirong
ning mga lubnganan
sa akong
gihigugma ug gikamingawan

matag kilid
ang atubangan ug ang
mga tiilan

pulos na man
mga batong
gilumutan.

ang pag-una ug dagkot sa mga patay

gauna kog
dagkot sa akong
tulo ka kandila
alang kang tatay
nanay og
lolo,

gibutang ko ang
buwak sa kilid sa
ilang mga
lapida

maglibog kog
unsay buhaton kon
matagboan ko ang
mga buhi
nga hagbay ko rang
gipatay
sa akong
panumduman

karong mga orasaha
nahikatulog pa sila
sa ilang
kahubog
ug kalaog
kagabii.

ANG ITOY NGA NAHINANGOP SA IMONG PAG-ABOT

gahalhal ang dila sa itoy nga nagpaabot kanimo
diha sa kilid sa labat nga kawayan  sa imong balay nga bungalow

sa kiwil sa iyang ikog ( kay wala na man kini inahan nga gihimong sumsuman
sa mga palahubog sa itago tang ngalang barangay dapit  sa bukana)
morag ang kamingaw niya diha kanimo daw labaw pas hilabihan

layo ka pa morag pulo pa ka dupa o kinse ba kaha
midagan kini paingon kanimo aron iya  kang hangpon sama sa usa
ka amo nga wala makauli sud usa ka semana

pagkaanindot sa maong itoy: puti ug hamis ug baga ang balahibo, 
lingin ang lawas nga morag nangka, dagko ang mga tiil nga morag palwa sa lubi,
gabitay ang duha ka dalunggan mga morag duha ka dahong laya  sa saging kadisnon
taas ang dila nga morag paypay nga dahon sa lantipay,
kusog kining miaw-aw nga morag nanghambog sa silingan nga siya na ang
pinakaswerteng itoy sa kalibotan sa mga iro

ikaw nga hubog sa imong pagkaikaw

dako ang ulo ug ang sulod gitahapan nga puros bakukang

mga kamot nga ang nakat-unan mao lamang ang paghawid sa hait nga itilikbas nga sundang

matang talinis ug tinan-awan samasusa ka bangkaw

naglibog ko, nganong diha sa usa ka nindot nga itoy nga mihangop kanimo
gibalosan mo man sa usa ka dakong sipa sa imong tiil nga morag dagkong pala

pagkalooy sa itoy, nalabay nalabay intawon gikan sa kalsada paingon sa labat nga kawayan
misyagit sa kasakit, mibahag ang kiwil nga ikog,  ug ang lingin nga lawas
maayong pagkabun-og

sakit nga pamation nga kini karon
atua sa ilalom sa dapog sa kusina
nagkurog, gigakos ang kaugalingon,
 nagtago
morag nagpalaban sa mga uga
nga sugnod
diha sa giluom nga
kahilom.

ang amahan ug anak

sa matag sugilanon
sa matag kita sa duha ka gusto unta magsuod
diha sa tunga-tunga sa panghangpanay
kamao ang hunahuna kon kanus-a kini niya putlon
bisag ang kasingkasing
molumpat nga morag batang patulugon sa kaudtohon

ania ang hunahuna nga nagbarog nga usa ka amahan
sa kasingkasing nga nagpabiling bata nga walay buot

gahi ang ulo sa maong bata
busa mikuha ang amahan sa sanga sa bayabas ug
iya kining gilatos

misyagit ang bata nga morag kanding nga gipatay
giantos kini pagpamati sa amahan
gialsa kini niya ug gidala sa iyang higdaanan ug gipakatulog
nalabhag ang paa, naglanab ang luha sa iyang aping
hangtod nga nakatulog kini sa kahiubos ug kakapoy

disir  milakaw ang amahan
kay gaulan man ang langit ug bugnaw man ang panahon
gihabolan ang bata
ug gihagkan ang iyang duha ka aping.

pagpangabre sa duha ka kamot

hinay nga moabre ang mga tudlo sa palad
kay pipila usab kini ka tuig nga nanirado diha sa duha ka kumo
sakit ang kahayag
giangkon kini sa mga mata gikan sa iyang kagabhion
ayaw una ablihi ug dako ang mga bintana
kay ang kasakit nagpaniid pa lamang

huwata nga ang baybayon moawit diha sa iyang pino nga hangin
gikinahanglan sa palad ang kabugnaw
aron ang buwak diha sa sulod sa iyang lawak
dili daling malaya.