katungod niya ang pagpanigarilyo
sa kwartong iyang
binayran

ang lubot mikulob
nangita na usab og tukob

silang duha nangita og gawsanan
sa ilang mga prisohan
silang duha lamang sa ilang
gipili nga lawak
ning gamay kaayong kalibotan
nagtakbo ang ilang mga hawak
wala na didto ang wakwak
ang nabilin mao na lamang
ang kalami
sa ilang mga iyagak

ang iyang mga totoy
nga nanambo sa iyang dughan
naghisgot og
mga katungod og kagawasan

ngano ba nga sila tabonan man?
law-ay ba ang kinaiyahan?
ang mga paa naglipay na
dugay ra silang
nakighilawas sa tubig
sa balas
sa lapok sa mga lamok
sa mga kamot

ang mga buhok
nanguhit sa abaga
walay malisya.

si ruben

nagmalipayon si ruben nga mihay-ad sa dagat
walay sapot
andam na siya sa paghapuhap sa lalaki
nga adlaw
unyang gabii matulog siya sa pagmaymay sa babaye nga bulan
og sa mga bataot nga mga bitoon
ang tigulang nga hangin nga nasuko nanghulga sa usa ka bagyo
og ang mga dili talagsaong balas nga itomon
nga kagahapon nagsigi og biay-biay kaniya nangahilom
kay ang adlaw mora mag nahigugma.

pagkaanindot sa
usa ka alibangbang
nga misuyop sa nectar
sa puti nga bulak

kon ako lang ang dahon
o ang sanga
ba hinoon
unsa pod kaha ang akong bation?

salamat

salamat kaayo
sa imong kaayo

mora kag busay
ang imong bugnaw kaayo nga tubig
sa akong mga tig-a og
mga bato midagayday

morag mga buhok sa
maanyag nga babaye
nga mihapohap
sa akong lawas

ang huni sa tubig
ang kabugnaw niini
nakapahumok sa akong
bato nga kasingkasing

ang bidlisiw sa adlaw
sa sayong kabuntagon
nanuot-suot
sa mga haw-ang nga
kangitngit

namugaw na
kay iya na usab ang panahon
mora naalimungawan ko
kay kining
maanad na gani ta sa kagabhion
sa iyang kabugnaw
og kahilom

mao na lang man usab
ang atong pangitaon
mas maanindot na man
hinoon
ang itom kay sa mga dalag
nga dan-ag

mas nindot na man hinoon
ang mga damgo
kaysa tinood.

ang akong pangutana

nakalipay ba sa Diyos
ang mga awit ni Haring Solomon?

kita nga nagmatngon
mao na man hinoon ang nahimong nagpakaaron-ingnon?

mao kana ang pagtoo
sa tigulang nga ang iyang imortalidad

anaa sa mga unod sa mga batan-on nga mga babaye
lisod usab diay kon ikaw na ang mahimong hari

ang emperador

dala sa pagkaemperador
sa Roma
ang iya usab nga pagkaulipon

dakpanay

sa france
nagdula og dakpanay
ang mga dagkong tawo
sa ilang katilingban

usa ka lalaki
og tulo ka mga babaye

walay mga tabon
ang ilang mga talibon.

pagkayano lang unta sa kinabuhi

mobalik kita sa kinaraan
dili na nato lantugian pa
dili na kinahanglan nga atong himoon nga komplikado ang atong kahimtang
ang atong mga tuyo
yano lang kaayo

ipahaom lang nato ang angay nga isulod
ako ang mosulod sa imong kinabuhi
og imo akong pasudlon sa walay dikidiki

haom na ang tanan
unsa pa bay gubaton niining atong lumalabay nga kalibotan?

kaunugon sa mga nanglabay nga panahon
kon dili nato masabtan kining yano kaayo nga misyon

ipahaom lang nato
unsa ba bay laing tuyo?

nagpakaaron-ingnon akong tulog pa
sa sayong kabuntagon
og ikaw mitutok kanako og mipahiyom

igo na kana kanako.

ang suba sa kinabuhi

anoron kita sa suba sa atong kinabuhi
sama sa dahon
sama sa kahoy nga nalukat didto gikan sa
dakong bukid
mikuyog lamang kita sa sulog
kinsa ba ang dunay mahimo
kon asa kita ibanlas
niining gamhanang sulog sa kinabuhi

sama sa kakusog sa atong mga pagbati
asa ba kita manghawid?

ahh, gikapoy na ako niining sulog
sa suba sa akong dughan
puslan man
awiton ko na lang usab ang mga huni sa kahanginan
ang yamyam
sa sulog ning suba sa akong kinabuhi

sa walay pagsupak
sa tumang pagtamod sa ilang mga balaod

basin diay puhon og moabot na ang
akong pagkabanlas diha
sa kalipay sa daplin sa baybayon

nindot baya usab ang pagpalutawlutaw lamang
unsa ba gayod ang angay nga kabalak-an?

usa lang ako ka dahon
usa lang ako ka kahoy nga naugkat gikan sa layo nga kabukiran
usa lang ako ka anod sa makusog nga ulan
usa lang ako ka mugna nianang dako kaayong baha sa kinabuhi
ang akong mahimo mao lamang gayod ang pagkuyog
ang pagpaanod

unsa ba gayod ang angay kon kabalak-an?

Bulak ng Feli

panahon sa tingtugnaw, ting-ulan
nahumod ang akong alungnan sa kamingaw
gabusay nga luhang niagay sa pagbating matuod

ikaw lang bulak nga feli ang katumanan
ikaw ang lingganay sa kampanang nipukaw
sa akong nahikatulog nga galamhan

iway sa panganod nga karon gihulipan
sa asul nga langit nga atong gipuy-an
ikaw feli nga bulak, nga akong gikamingawan

puti nga bulak, nibuklad sa akong pagtawag
nipadayag sa iyang matuod nga kaanyag
feli nga bulak, kanimo ang dughan nagsaad

abton ang katumanan nga ugma damlag
ikaw ug ako diha sa iyang ganghaan
gapuson sa gugmang matuod ug pagbati

gasa sa langit nga dili na mabakwi
ug 'di malangkat bisan sa sunod nga ulan
ug sa unos nga mudam-ag.

pagkahuman

pagkahuman
mitindog ko og nagdali
kay ako usab gigukod
na sa mga oras
niining panahon nga
kinawat
natong duha

mikulob ka og
nagpiyong lang gihapon
sa imong mga mata

milingi ko kanimo sa
makadyot lamang
og akong giabrihan ang
pultahan og ako na usab
nga gisirad-an

mora og nagbasa ko
og nobela kabahin
sa usa ka gugma
gubat og pagbudhi
pagbasol og pagpasaylo

akong gibasa sa pipila
ka panid lamang
didto dapit sa gugma
og kay lagi kulang naman
sa panahon akong gitikyop
og akong gimarkahan
sa usa ka timailhan

og misaad ko nga akong
balikan og ako na usab
nga sugdan pagbalik

gisirad-an ko una ang libro.

Gugma

Gikan: Rachelle Arlin Credo

simbahan sa paglaum

laum, paglaom, gilauman sa usa ka katawhan
ang usa ka ganghaan sa iyang pag-abli matagbuntag
kay nasayod silang mao lang kini paglaum
ang nagpalaum kanila sa pagpadayon

ug kay nilaum adunay silay giuban kanunay
nga kahinam sa dughan nga siya lang sab ang nasayod
bisan ang silingan wala gani makamatikod
sa iyang pagkanaog sa matag kaadlawon

haron ilang ihatod ang iyang kaugalingon
sa ganghaa'ng kanila mipasalig sa pagpadayon
didto sa dako'ng balay uban sa lain pang naglaum
ug sila nga galaum nagtigom sa daong lawak nga hilom

lawak nga daw palasyo sa usa ka hari
bulawan ang naa sa palibot ug kahayag ang naglimin
duyog sa mabugnaw'ng tugtod sa lira ug piano
ug ang awit sa mga anghel nga nigilak sa ilang mga hulagway

matag-adlaw bag-ong paglaum ang ilang gihan-ay
naghatag sa kahinam nga mipabuhagay
simbahan sa iyang mga katawha'ng nagbaton sa malaumong dughan
sa Diyos nga alang sa tanan.

alang kanimo

kon makaadto ka sa lasang
pangutan-a unya nganong namulak
ang mga ihalas nga rosas diha sa daplin sa mga dalan
pangutan-a kon para asa ba ang ilang mga bulak

pamatia ang ilang tubag
pamatia pag-ayo kay ang ilang mga baba dugay rang gipanguha
ang ilang mga dila dugay rang gipamutol
pamatia pag-ayo ang ilang dili ikasulti kanimo

wala ka ba'y nadungog gikan kanila?
kon mao, pamatia ang hangin nga saksi sa mga panghitabo
sila ang motug-an
nga ikaw ang ilang gipaabot nga moluwas kanila
gikan sa ilang kapildihon og isip halad
sila namulak og ang ilang mga bulak alang kanimo
ang katarungan sa ilang pagpamulak mao ikaw
og ikaw lang gayod wala na'y lain

busa kon imo man silang kutloon, pamatia una ang mga hangin
aduna silay isugid kanimo, og kon madungog mo na kini og masabtan
diha sulod sa imong kasingkasing,
makaingon ka: pasagdan ko silang mamulak
alang kanako, wala na ako'y katungod sa pagkutlo kanila.

pagpaabot

ang pagpaabot
sama sa paglaom
aduna kuno'y moabot
apan wala ka lang
masayod kon kanus-a
basin ugma
basin sunod tuig
basin gani wala
apan tungod kay
misalig ka lagi
mao nga
nag-paabot ka lang
gihapon

apan ang pagpaabot
labaw pa ka pasensyoso
sa paglaom

kay usahay bisan og
namatay na ang paglaom
nagpaabot ka lang gihapon
dili nianang moabot
kay lagi miangkon ka naman
nga wala na gayod kadto
apan nagpaabot ka lang gihapon
nianang pag-abot sa imong kamatayon.

disgrasya sa simbahan

psst
milingi ang akong
amigo
sud sa simbahan

miduol ko
og mihunghung
nga
abri ang iyang zipper

ang dakong disgrasya
kay adtong
higayona

wala siya'y brief

ang tabian

ang tabian
dinhing dapita ang ilang giila
nga mas daghan og nahibaw-an
kay sa kaniya nga
nagpakahilom na lamang

sa kadugayan ang iyang kahilom
mao man ang milanog
og ang tabian
nabungol sa iyang kaugalingong tingog.

mas dungganon

mas dungganon
ka
kay mas ganahan ka
man
lang god nga
mamati

mao nga
tan-awa
midako jud ang imong
mga dunggan!

Ambot sa uk-ok
pila'y bayad sa hapwag
kaligo dayon

bag-ong tubo

Miliking Yuta
Masundayagong Liso
Dahon Nga Bag-o

balak sa usa ka mediocre

wala gayod niya mahimo ang sugyot sa iyang
kinaiyahan
kadtong sugyot sa iyang mga tuhod nga siya
moluhod na
kadtong tambag sa iyang mga kamot nga siya
moampo na
kadtong sulti sa iyang mga hunahuna nga panahon
na aron iyagyag niya ang mga hinog nga bunga
sa iyang hinipos nga mga pugas
sa milabay na nga kwarentay nuwebe
ka tuig

daghan ang nagmahay kaniya
daghan ang nahiubos nganong wala siya mokuyog sa mga panon
nga baga kaayo nga misabwag na sa
makamatay nga kamatooran

wala siya'y tumang kaisog apan matod pa niya wala niya kinahanglana ang maong
pagyukbo, pagluhod, pag-ampo, pagkuyog sa baga kaayong panon aron lang
siya malumos didto sa tumoy nga lalom kaayo nga dagat

dili siya bagtok sa Hamelin
og wala niya ilha nga angayan og haolangdon ang tawo nga miawit didto
kadtong mihuyop sa iyang
gamhanang selendron

sayod na siya sa nahitabo sa baga kaayong panon sa mga bagtok
og ang wala pagtuman sa saad sa mga hingtungdang gamhanan

ang iyang pangandoy mao lamang nga mabuhi siya nga malinawon
dili siya halangdon apan dili usab siya ulipon
nasabtan niya ang kalipay diha sa tungatunga og dinha siya magpabilin
hangtod nga mahurot na silang tanan
sa pagyukbo anang
gitawag nilang banggiitang kamatooran

dinhing dapita dili kaayo init ang adlaw og dili usab kaayo bugnaw ang kagabhion
dili kaayo gahi ang yuta og dili usab kaayo asgad ang dagat

dinhi siya natawo og dinhi usab siya mamatay.

adunay paghawid

adunay paghawid nga morag wala lang
kanang mihawid ka kay gilaayan lang
sa kainit sa panahon
kay laylay ang imong mga kamot

adunay paghawid aron mawala ang
kahadlok
sama sa paghawid sa iyang kilid aron
dili ka mapadpad sa hangin
aron dili ka madala sa sulog sa usa
ka baha

adunay paghawid aron pugngan nimo ang
iyang pagbiya
aron unta dili matapos ang tanan
aron unta magpadayon ang inyong mga
saad

adunay paghawid nga pagpahibalo lamang
nga ikaw natandog
nga ikaw naayo sa imong balatian
nga ikaw nakatindog na sa imong kaugalingon

aduna usa'y paghawid nga lahi kaayo
kanag hawid aron ikaw mopadayon sa imong panaw
hawid nga kon sutaon dala ang pagtuklod kanimo aron
ikaw mamahimong tinood

lisod sabton
apan ambot og nakasabot ka ba sa akong gihimo kanimo

gihawiran ko ang imong mga kamot aron paghatag kanimo og kaisog
sa pag-atubang sa imong kaugalingon
ang akong mga kamot miingon, ayaw pagdugaydugay, sugdi na ang pakigbisog!

sagol ang kahadlok og kalami

idap-ig nimo ang bugnaw kaayo nga bato
sa init kaayo nimo nga dughan
morag ang imong mabati mao ang uhipan
nga mikamang sa imong
panit
wala ka molihok, miundang ka og ginhawa
dunay kahadlok nga unya kini mohunong
og mopaak sa imong
bilbil
misuroysuroy kini sa nataran sa imong pusod
sagol ang kahadlok og
kalami
diha sa iyang gagmay kaayo nga mga tiil
nga mikamang dapit sa ubos
sa imong mga paa

unsa kaha og napaakan ka sa maong
uhipan?

mao kana ang akong pangutana apan ikaw
mitan-aw sa imong pusod
og miginhawa og lalom kuyog
sa imong tiyan nga mihiyak
sa imong mga paa
nga morag gimingaw na man hinoon
sa kalami sa mga tunob
sa maong
uhipan nga morag hikap sa imong
uyab kanhi

kadtong didto mo sa usa ka lawak
nga ang mga bintana
nanambo didto sa dagat aron molantaw
sa pag-abot sa adlaw

sa hangin nga bugnaw nga mikawat
og halok sa ilang mga aping.

soneto avantgardo: tigmo sa orom nga way ugma

nihilak ang buta'ng langit human

makit-i ang boang nga nangluwa

sa pansayan sa taphawng tinguha.

kining boanga adunay pas-an

nga misitira sa ulo, giludhan

sa mga irong kagirong nagchola.

lima ka galansiyang naghagwa,

nagduwa'g chinese garter ug takyan.

ang kometa gitukob sa kibol

nga bakonawang mibuthos lungag

nga panganod kay grabe ang tama

sa tambaloslos nga blonde ug bulbol.

ang tigmo: sa imong pagkadanghag

wa ba ka mahadlok nga madagma?

didto sa dakong bukid nga kulang na lang og dies pesos ang plite aron maabbot ang langit

didto sa dakong bungtod nga kulang na lang og dies pesos
aron maabot na nato ang langit

didto nagpaabot ang mga bitoon
og didto nag-atang ang mga gapnod

sa kangitngit sa akong kagabhion
og didto nagpaluyo ang bulan nga nagpakatibook

alang lang gayod kanatong duha
nga nangita sa atong mga kapalaran

didto wala'y udlot ng mga dahon
didto wala'y yamog

atua kuno ang langit busa ang tanan naningkamot
ang uban nanipa aron ang uban mahulog sa pangpang og mamatay

miabot na ako didto
apan suginlan ka nako, ikaw, kamong tanan,

didto walay'y udlot ang mga dahon
didto wala'y yamog

didto mao lamang ang tumang kahilom sa mga bitoon
og ang wala pagpakabana sa bulan

sayod ako nga kamo dili gayod motoo kanako
hala kapyot hala saka hala adtoa ninyo ang inyong mga damgo

nahuman na ang akong mga tuyo
og andam na ako sa akong panaw paingon sa ubos didto sa lalom

ang tingog sa baybayon

ang tingog sa baybayon mora kana
og tinuloan sa kandila
diha sa bugnaw kaayo nga tubig

nga kon unsa ang naa sa sulod sa imong
kasingkasing
sa panahon nga ikaw makig-atubang kaniya
mao usab ang
isulti niya kanimo

tungod kay ang mga balod sa dagat
maghatod lang
kon unsa usab ang imong gihatod kaniya

gibalik lang niya ang imong gitugpo
og ikaw nga namati wala gayo'y katungod

nga masuko og sila nga nangabilin
wala'y angay nga ikasudya kon nganong

nahitabo ang dili unta angay
ang dili ikapanulti sa mga dili makatoo

sayod ka nga ang dagat walay
habol nga sarang makaputos sa mga

dugo nga mubanaw
sa lawas nga madugta og sa mga bukog

nga dili na makatingog.

tala na adto na ta sa taytatayan ni tatay talyo

tala na
adto na ta sa taytayan nga ginama bag-o
lang ni tatay talyo

tan-awon ta kon tinood ba nga
dili tago ang mga uway og pisi nga iyang gitagkos
sa matag kawayan
nga iyang giputol aron mahimong magamit
ng maong taytayan

habog man god ang pangpang
og ang duha ka bungtod nga iyang gisumpay
layo-layo baya usab
sa ubos man god daghang mga bato nga talinis

kusog ang hangin og dili maklaro ang tanan
sa kilid og sa tungatunga
hanap na gani ang patag
og ang mga bitoon hapit na nato nga makab-ot
og ang aping sa bulan
ato na man ganing mahapuhap

patay na si tatay talyo
og wala maghimpos ang iyang taytayan

tala na adto ta sa taytayan nga gihimo ni tatay talyo
lantawon lang nato ang mga talinis nga bato
mamati ta sa iyak sa mga bitoon
og atong pahiran ang luha diha sa aping sa bulan

sa atong mga pangindahay
sa atong mga pagmahay.

Tigulang

Wala ka maulaw nga nangonot ka naman?
Wala ka mahadlok nagkurog nang kaunoran?

Wala ka masuya sa mga batan-on?
Wala ka masina sa ilang kalig-on?

Wala ka mangandoy nga ibalik ang kaniadto?
Wala ka nagdamgo nga kining tanan usa ra sad ka damgo?

Wala ka pa ba matagbaw sa imong pagpakabuhi?
Wala ka pa ba nakatagamtam og kaharuhay, gahum og bahandi?

Wala ka ba malisang sa nagpangamay nga kamatayon?
Wala ka ba nagtago og ang matuod dili mo atubangon?

Wala ka bay plano nga ako pangutan-on mo?
Kay moabot ra gyod ang panahon nga ikaw usab mahimong ako…
Nan, karon tubaga ko aron himuon kong gabayan sa akong pagpuyo…

Giango-ango

Nagsalamuang kana kuno
Mga tawo sa atong balay og silingan nahasol kanimo

Sangpit diri, sangpit didto
Gamay nga pamati sa lawas gikahadlokan mo

Nagpanawag ka og panabang
Nga sa kamatayon dunay mopakgang og mosagang

Nakita ko ang imong kaisog
Gusto mo pa nga magpakabuhi og nanglimbasog

Makapangutana ko usahay
Nganong nahadlok man siya nga mamatay?

Imong pirmi giampo og giyawyaw
Nga makamata pa ka sa sunod nga mga adlaw

Siya ang among pinalanggang Nanay sa panimalay
Ang nagsagop sa akong inahan nga sugod pa sa iyang pagkagamay

Siya ang among Nanay nga hangtod ron nagpabiling putli
Kasing-kasing nga wala pa gayod masamdi sa mahait nga pinote

Kaniadto ikaw kanamo nag-atiman
Og karon kami na usab ang motabyog sa imong duyan

Ikaw ang batang bag-ong gihimugso
Alimahon ka usab sama sa pagpangga mo kanamo

Dili namo ikalimod nga hapit kana bawion
Sakit apan kanunay kaming andam og sa kinasing-kasing dawaton

Ayaw og kahadlok,ayaw og kawili kay wala kay giusikan
Kay sa among nakab-ot ron ikaw usa sa mga hinungdan

Ikaw nahimo namong lig-ong tukod sa gitikang nga ang-ang sa hagdan
Maligas man usahay apan ikaw andam nga mosapnay sa among kiliran

Karon saulogon ta ang imong matam-is nga KADAUGAN!

Tangub Ozamis

ka nindot sa huyuhoy
daw haplos sa lawas nga makaluluoy

hangin sa Ozamis
tam-is palandungon

maayo nalang unta
ug nia ka karon

dinhi sa akong apuhan
nga si lolo Vicente Tan

nga sa gihapon
gahakot sa iyang

mga sinakong kopras
nga nia uga na

buriskas

Buot unta kong magburiskas
pastilan sa ning akong apuhan
gikuha ang baraha nga akong gitaguan

mao na gyud siguro ning maungo
sa buriskas magsigi ug tudas
nianang sota ug dos
ug kung makapabor

maayo nalang kung dos oros
ang paet kung dos bastos.

tambayawan

midupa na usab ang iyang mga gagmay mga paa
nga daw mga tukog wala gyud intawo'y unod

nag-ambo diha sa iyang gilala nga mga laway
nag-atang sa langaw nga mutugdon sa iyang balay

pastilan kanus-a pa kaha siya mahiluna?
kanus-a pa kaha niya mapukot ang iyang mga tinguha?

naulipon sa mga totoy

ang mga lubi
totoy
ang mga kapayas
totoy
ang mga bungtod
napuros
totoy lang gihapon
pati
ang iyang mga tudlo
pati ang
mga balon
pati ang
mga lapis
pati
ang botelya
sa coke
pati ang atis
og kamatis
mga totoy lang
gihapon

kon si Freud
pasultihon
basin og
sa puya pa
kini siya
wala gyod
patutya sa
iyang mama

mao na
nga hangtod
karon
hate niya iyang
papa

tambag ni nanay sa iyang anak nga bag-opang naulitawo

(dugay kaayo
mogawas sa kasilyas

prangka nga
inahan-)

sus, Dodoy
pagdali og lolo

kay pagkahuman
nimo diha

mag-sag-ob ka
pa og tubig!

virgin

miantog si emma
nga kini si tita
sa iyang ka-reserved
segurado siyang
si tita

virgin pa.

sus if you know
pa lamang

you will never gayod

mao kanay sulti
sa iyang uyab nga

boy ni aning nga
kusgan kaayog mga

bukton nga moalsa
anang sinako nga kopra

mao nay giingon nga
wala ma-onse

kay nakatorse.

lalom og dulot

abi nako og
walay hibangkaagan
kadto siyang bayhana

mukhang walang
kamuwangmuwang sa
buhay

apan sa dihang iyang gibutang
ang alugnan sa iyang sampot

nakaingon ko'g
pwerte

labi na dihang iyang
gikaon ang akoang

sus ayaw na
amo na to

katug na oi
sige man kang basa

kabahin sa
sus ayaw na lagi

amo amo ra to
kaw pod

para nga amo ra to
kaw na pod

bangka og balak
bangka og estorya

laay na
pod baya ang

ulag ulag sa ilalom
sa bulan

didto's kasagbotan
sus ayaw na ba

kay amo amo ra ni
wala na gani

alugnan
wala na ang

kahinam kay
plastada na man kaayo ang

tanan.

tala-tala

so nakaila ka ni mel?

ay, oo, kay kana si mel
magsige na og ari
diri
sa among kamanggahan
kada nobyembre
mag-retreat kana
siya

kumusta na kaha si mel?
naupaw na ba?
niwang ba siya gihapon?
hubakon pa ba?

kahinumdom
ko kaniadto
dili gyod na siya
kabalong modulag
basketball

ingon ka

maayo man modula si mel
og basketball
wala man mitambok
dili pod hubakon

hubakon jud si mel
niwang na
siya

time sa, kinsang mel ba?
ay, di si Mel Olea
nga taga-bikol

oops, ang akong kaila
si Mel Tambaloyloy
taga Argao man

sus, tala-tala jud ka da!