KABAHIN SA LAIN-LAING LAWAK

sa daklawak maigo tang tanan
makasulod ang tanan kay dili kini lawak-disidisan
o lawak higdaanan

unya manayaw ta humag pangaon
tsikahan sab
sa lawak imananan

kon ikaw ugaling ug unya kaihion adto lang sa lawak pahiyusan
basin ug matagboan mo pa ang sikat nga maniniyot gikan sa

lawak e-tsikahan nga sagad
atong bisitahan

kadtong wala kaayo makasinati niya

ang iyang tibook
gihimong sinsilyo

ang panahon
gihimo niyang

mga dahon
siging pangahulog

ang iyang kamot
gihimong mga

kumingking ang
iyang kasingkasing

karon mga lubnganan
sa mga walay ngalan.

ALANG SA IYANG ASAWA NGA MILAYAS SA ILAHA

wala niya ipha ang mga katuigan sa
kaminyoon
diha sa pipila ka mga lamba sa
pultahan

walay bisag usa ka plato nga milupad
gikan sa kusina paingon sa sala
wala say kape nga gihuwad diha
sa lamesa

ang iyang giihap mao ang dili maihap
nga mga halok
ang pila ka hugnaan nga paghapnig
sa mga habol ug pag-ilis sa mga
ponda sa alugnan

ang mga bag-ong putahe sa sud-an
ang kahumot sa bag-ong haon nga kan-on
diha sa imong porselana nga plato
ang kahalang sa kinilaw nga malasugi
diha sa imong platito
ang kainit sa tinolang pulag-ikog
diha sud sa imong yahong

ang mga pahiyom  nga hangtod karon
wala  gihapon molagom sa pipila ka dag-om

(karon nga anaa ka sa pagpanglood

ug dakong kasubo sagol sa dili nimo

mapugngang kasuko

gisulat ko kini balaka alang kanako.)

dugang sa maldisyon

 i

kadtong mga
matahom nga dili
nimo
maangkon

mangahimong
maot

kalit lang silang
tanan
nga miyam-id nimo
mangalaksot

ii

kon ako ang imong
hikapon
mahimo kong tawo

kon ikaw ang akong
mahikapan
mahimo kang
estatwa nga bulawan

iii

kon ako kang biyaan
maangkon ko ang kagawasan

kon ikaw ang mobiya kanako
mahimo kang lubnganan


iv

kon maghimo kog daghang
mga saad

makahimo kang usa ka banga
nga lana gikan sa

upat ka bukag nga mga potot
sa lubing balikog

v

kon manambid ka man lamang
nga mosulod sa akong lawak

manglupad ang mga uwak
ug mawad-ag gahom ang mga habak

maldisyon

kastong mga
matahom nga dili
nimo
maangkon

mangahimong
maot

kalit lang silang
tanan
nga miyam-id nimo
mangalaksot

balak sa mga pasalamat

ning kusog nga ulan sa Lunes

ako, ang piso,
sa usa ka inaan,
nga di katilaw ug
katugnaw
kay ang ulan dili
gayod makabasa
kanako

salamat balay
salamat bintanang nanirado
salamat hagdanan nga taas

ug dili sab ako magmingaw
kanimo

salamat iro sa akong tiilan
salamat sa wifi nga kusog ang signal
salamat sa mga balak
nga namumpong ug nagkutaykutay
salamat init nga kape
salamat piniritong sab-a
salamat antipara
salamat lingkoranan
salamat tsinelas

ug dili ko na usab ako mangitag
tabi ug libak sa talad kan-anan

salamat pag-inosara
salamat kalinaw
salamat kagawasan
salamat kalipay

ug kamong tanan ako na gayod nga biyaan

salamat kuting sa lingkoranan
salamat tuko sa bongbong
salamat mga lamok
salamat garapata
salamat sa mga buak nga bildo sa platito
salamat sa mga platong imong gihugasan

adios
adios

ayaw kabalaka
mobalhin lang kog lingkoranan

ang dili ganahan makigkita nimo

ang akong pangutana
gitubag mog usa ka pangutana

"asa ka diay karon?" nangutana ang kabalaka
"nganon man diay?" mitubag ang gaduda.

"nia mi karon sa SM, puede ka kasalikyat?' misulay ug hangyo
"importante ba gyod na?" misulay sag balibad.

"duna man goy gitugon si Papa nimo?" morag sekreto
" unsa man diay? " walay panahon, maoy iyang punto.

gisulayan lang

nakita ko ang pagkalaglag
sa tore nga garing

gasunod lamang ako sa
litaniya sa panahon

pagkasulondon sa tig-a
nga linog

gasunod lamang siya sa
usa ka sugo nga dili niya mabali

gisulayan lang niya ang kampana
nga iyang gipahalok sa yuta

kon kini kamao pa ba gihapong
moawit pagkahumad sa pagkamumo

ang balak ni Lolo Doning

para sa mga anak nga wala
mitungha
ug sa mga apo nga wala kadungog
para sa mga masamong
nga nagpakabutabungol
daghang salamat
karon wala na ako'y gikawilihan
tungod kaninyo
naangkon ko na ang kagawasan
sa usa ka tigulang

tuyom sa mabaw nga tubig

akong hangyo
kanimo sa dihang
galakaw tang duha
sa daplin sa baybayon
nga unta mas lalom
kita sa pagsabot
sa kalalom sa dagat

sayod ko nga lisod
kining himoon
apan gusto mo
ba nga  samdan ka
sa nga tunok sa
tuyom diha sa
ibabaw sa tin-aw
nga tubig?

para nimo ni

sa imong tigmo
ikaw ang motubag

kay ikaw ang
misulod
kamao ka sang
mogawas

ikaw ang mokaplag
sa imong
pagkawala

sa mga ihalas
ikaw ang moanad

sa mga hukot
ikaw ang mohubad

sa imong kauhaw
pangitaa ang tubig

atua ang kalan-on
sa imong kagutom

wala ako'y katarungan
nganong di ka nako saligan.

sa usa ka piknik

ihan-ay na ang mga dalhonon
paingon kita sa baybayon, ang pala

ang bara, ang sundang, ang bukag,
ang kaldero ug bugas,

ang salbabida, ang bulad, ang tukog
nga silhig, ang sugnod, ug ang
posporo

magpalagaylay ta
isugba ang bulad, lung-aga ang
bugas, panguha ug botong,
panilhig sa kamalig, itaod ang
duyan, inig abot sa kangitngit
pagdaob,

sa silong sa langit, sa ibabaw
ang bulan
sa atong tunga ang dakong
kalayo
ug kitang tanan mag-inom
og manayaw

unya kon mahubog na kamo
ug kapoyon ug mangita na
sa katulogon

mosibat ko kadyot, dala ang
pala ug ang bara
magkutkot kog lalom nga
buho
kay didto iyagyag ko ang
mga tipaka sa akong kagahapon
ug ang tanan
ako kining ipanglubong.

ang gidalang katarongan

kon pinaagi sa
pagkutlo sa maong bulak

gipatay ko kini aduna akoy
gidalang katarungan

king patay mong gugma
kanako unta mabanhaw

paghinumdom kang lola pacita

hagbay rang patay
na si lola Pacita

kadtong miduaw
ko sa iyang lubnganan

gibantayan ko gihapon
ang akong gipamulong

ang akong gipangbuhat
morag madungog ko gihapon

ang iyang kahait: diha sa imong
tunob

mailhan ko kon kinsa
ikaw.

DUHA KA BERSYON

 ANG UNANG BERSYON SA  KALIMOT

walay nagsugo
kanako sa pagsulat
og balak

wala say nagsugo kanimo
sa pagbasa niini

wala nato kini matuyo
nahitabo lang


ANG LAING BERSYON NGA TINOOD

dili morag buslot sa
bukag ang
atong kaulag
busa palihog ayaw
basola ang
gahom sa kalimot

pamati zarathustra

zarathustra
sakit ang akong
abaga

masahii na

zarathustra
kay wa pa man kita

nila pamatya
despwes
pamatia!

ang mangingilad ug ang dakong kabaw

sa tumoy sa pisi sa imong
pagpakaron-ingnon
imong gitaral ang dakong
kabaw
nga unta sungayan man

nagpaguyod
intawon bahalag ihawon
puhon

matilapan lang ang mong
asgad nga
aping.

awit sa tamsi

ang mga pirok-pirok
malupigan gayod sa mga
tamsi

dili sa kaabtik ug
kasirok

ah, masayran mo kini
diha sa kasubo

sa ilang awit
sa kabuntagon

lisod ang
pagpalayo

ikaw lang usa
ang
manambal sa
imong samad

ikaw ang
kanunay diha
sa kahilom

human sa
pipila ka adlaw

mobalik ka
sa imong
gipoy-an


sagdi lang
sagdi lang

molabay ra
ang tanan

magtambid
man god ang
kasakit ug
kalipay

pagkahuman
niini
anaa ang samin

mas nindot
ka nang
lantawon karon
kaysa
kagahapon

PAGTANOM UG PAGPASILONG

gitanom ko
ang kadasig
diha sa usa
ka pulong

sa abonong
kasingkasing

mitubo kini
nananga
nanahon
milabong
ug nahimong
usa ka dakong
kahoy

kon mamunga
kini
maayo
kon dili man
ugaling
maayo lang
gihapon

wala koy
gidahom pang
lain

gawas lamang
nga ako
makapasilong

ug dinhi sa pulong
nga nahimong kahoy
kita magsulat
magbasa

pistahan ta ang
atong mga kahilom
ug yak-an ta
ang atong mga
katawa.

ning sayong kabuntagon

balik-balikon kog piyong ang
akong mga mata

bisan sa kataas sa mga oras
antoson ko kini sa makadaghan

hangtod nga wala na ako'y makita
diha sa itom nga tilon

nindot pamation ang tingog
sa mga piso nga gitawag sa inaan
humot ang inaso sa kan-on nga
bag-on gihaon

sa dili ko na makita
bawion ko kini sa akong madungog
ug masimhot
ning sayong kabuntagon

dinhi sa lawak sa akong hunahuna

kon kanus-a ko nakab-ot
ang kagawasan

naunsa ba? karon ako nagpakadena
man hinoon
sa mga kamot nga
kanunayng nagsulat

dinhi sa lawak sa akong hunahuna
ako nabartolina

tinuyuan kini
diha sa  paghandom
aron unta matambalan ang
konsyensyang
samdan

aron ako maluwas
ako mismo ang mikandado
sa akong
kaugalingong prisohan

ang kinaiyahan

dili maglisod ang tubig nga
mayabo sa iyang sudlanan
kon kini matikay-ang

ang ulan kon moagas gikan
sa langit
wala may unsa pang
gibuhat

ang mga dahon nga mangahulog
gikan sa sanga
ang hangin nga mipalid niini
paingon sa dagat
wa say gibuhat

lantawa ang kinaiyahan
wala nato tudloi ang kasingkasing
nga mahigugma
walay nagtudlo sa iring kon unsaon
niya pagpanabdos ug
pagpanganak

miabot lang ang kinaiyahan ug
nahitabo ang tanan sa tumang
kasayon

unta mahisama kita sa kinaiyahan
wa kitay buhaton
ang tanan anaa lang sa tumang
kasayon
wa nato hunahunaa
wa nato damha
diay, nahitabo na.

sa mga lubnganan

wala na ang
mga puting alibangbang
patay na usab ang mga
pulang buwak nga
nag-alirong
ning mga lubnganan
sa akong
gihigugma ug gikamingawan

matag kilid
ang atubangan ug ang
mga tiilan

pulos na man
mga batong
gilumutan.

ang pag-una ug dagkot sa mga patay

gauna kog
dagkot sa akong
tulo ka kandila
alang kang tatay
nanay og
lolo,

gibutang ko ang
buwak sa kilid sa
ilang mga
lapida

maglibog kog
unsay buhaton kon
matagboan ko ang
mga buhi
nga hagbay ko rang
gipatay
sa akong
panumduman

karong mga orasaha
nahikatulog pa sila
sa ilang
kahubog
ug kalaog
kagabii.

ANG ITOY NGA NAHINANGOP SA IMONG PAG-ABOT

gahalhal ang dila sa itoy nga nagpaabot kanimo
diha sa kilid sa labat nga kawayan  sa imong balay nga bungalow

sa kiwil sa iyang ikog ( kay wala na man kini inahan nga gihimong sumsuman
sa mga palahubog sa itago tang ngalang barangay dapit  sa bukana)
morag ang kamingaw niya diha kanimo daw labaw pas hilabihan

layo ka pa morag pulo pa ka dupa o kinse ba kaha
midagan kini paingon kanimo aron iya  kang hangpon sama sa usa
ka amo nga wala makauli sud usa ka semana

pagkaanindot sa maong itoy: puti ug hamis ug baga ang balahibo, 
lingin ang lawas nga morag nangka, dagko ang mga tiil nga morag palwa sa lubi,
gabitay ang duha ka dalunggan mga morag duha ka dahong laya  sa saging kadisnon
taas ang dila nga morag paypay nga dahon sa lantipay,
kusog kining miaw-aw nga morag nanghambog sa silingan nga siya na ang
pinakaswerteng itoy sa kalibotan sa mga iro

ikaw nga hubog sa imong pagkaikaw

dako ang ulo ug ang sulod gitahapan nga puros bakukang

mga kamot nga ang nakat-unan mao lamang ang paghawid sa hait nga itilikbas nga sundang

matang talinis ug tinan-awan samasusa ka bangkaw

naglibog ko, nganong diha sa usa ka nindot nga itoy nga mihangop kanimo
gibalosan mo man sa usa ka dakong sipa sa imong tiil nga morag dagkong pala

pagkalooy sa itoy, nalabay nalabay intawon gikan sa kalsada paingon sa labat nga kawayan
misyagit sa kasakit, mibahag ang kiwil nga ikog,  ug ang lingin nga lawas
maayong pagkabun-og

sakit nga pamation nga kini karon
atua sa ilalom sa dapog sa kusina
nagkurog, gigakos ang kaugalingon,
 nagtago
morag nagpalaban sa mga uga
nga sugnod
diha sa giluom nga
kahilom.

ang amahan ug anak

sa matag sugilanon
sa matag kita sa duha ka gusto unta magsuod
diha sa tunga-tunga sa panghangpanay
kamao ang hunahuna kon kanus-a kini niya putlon
bisag ang kasingkasing
molumpat nga morag batang patulugon sa kaudtohon

ania ang hunahuna nga nagbarog nga usa ka amahan
sa kasingkasing nga nagpabiling bata nga walay buot

gahi ang ulo sa maong bata
busa mikuha ang amahan sa sanga sa bayabas ug
iya kining gilatos

misyagit ang bata nga morag kanding nga gipatay
giantos kini pagpamati sa amahan
gialsa kini niya ug gidala sa iyang higdaanan ug gipakatulog
nalabhag ang paa, naglanab ang luha sa iyang aping
hangtod nga nakatulog kini sa kahiubos ug kakapoy

disir  milakaw ang amahan
kay gaulan man ang langit ug bugnaw man ang panahon
gihabolan ang bata
ug gihagkan ang iyang duha ka aping.

pagpangabre sa duha ka kamot

hinay nga moabre ang mga tudlo sa palad
kay pipila usab kini ka tuig nga nanirado diha sa duha ka kumo
sakit ang kahayag
giangkon kini sa mga mata gikan sa iyang kagabhion
ayaw una ablihi ug dako ang mga bintana
kay ang kasakit nagpaniid pa lamang

huwata nga ang baybayon moawit diha sa iyang pino nga hangin
gikinahanglan sa palad ang kabugnaw
aron ang buwak diha sa sulod sa iyang lawak
dili daling malaya.

ang walay bunga

tuod man
wala'y bunga

imong gibiay
biay

ang iyang gahom
wa ka masayod

mao ang iyang
mga gamot

nga dili mo
makita kay

kini gipangga
man sa yuta

 

 

sa tunaan sa kabaw

dugay pa

dugay ko pang
matun-an kon unsaon ko paglabay

ang dyamante
sa tunaan sa kabaw

atua pa kini sa singko
brazas

sa kaban ni tatay
apan hapit na

hapit ko na magakos ang
tinood kong ikalipay

ang paglabay sa
sa mga sining
kahan

kadtong dyamanting
makamatay ang
gilak

ugma
basin ugma

ilabay ko na gayod
sa tunaan sa
kabaw.

ang tulay ug ang dagat

 

sa hinay gihimo nato ang tulay

aron unta masumpay ang atong panaglagyo

gisulayan ta kini sa mga pangutana

daghan

sa pagpangita mo sa mga saktong tubag

sa hinay-hinay usab nangaputol ang mga kable

ug kadtong upat na unta ka mga haligi

diin nato ipakatay ang maong agianan

nangatumpag

unya ang dagat nga naghangad kanato

gisakitan sa pagsalo sa mga

nangahulog

apan bisan pa niini sama sa iyang naandang

gibuhat

nagpabilin siyang morag wala matandog

sa pagsapupo sa iyang

mga balod

unta

ulitawog dalaga
dinayganay

uyab-uyab suroy
suroy, hikap-hikap

brochang papait
torjak galore

kaminyoon
mga salapati,
bagting
bugas, basong buak,
taginting sa tinidor
sa baba sa basong
samin

pipila ka tuig
gapatongpatong
uban sa buhok
ug sa bungot
sakit sa likod ug
tuhod
doktor, tambal,
pahulay,

kagabhion, kaadlawon
gakos
gakos lang

kutob na lang diha
sangpit sangpit sa
Ginoo

unta, unta,
unta.

ning kamingaw usahay

wa ko nangitag kalipay
maoy akong ingon sa bongbong

wa ko nangitag kapuslanan
maoy tubag sa bongbong kanako

ang akong nakaplagan
mao man ang kahaw-ang

misagbat ang bintana
puno ako niana.

bagtok nga gamay ug alibangbang nga itom

alas tres sa kaadlawon
gipasiga ang suga aron
makita ang nawong sa
orasan,

alas tres gayod, maoy
pag-abot sa mga sugilanon
bisag unsa lang, ang uban
gani nalimtan na man

adunay nindot ang
pag-abot kabahin ni
danteng mibungat sa
prayer meeting kagahapon

mas ganahan siyang
mobasa sa satanic verses
kaysa bibliya

ug natuk-an si walter
pagkahuman niyag kumpisal
nga siya nangabit ug katulo
ug karon
nagbag-o, nagbasol, ug
nahiuli na sa balay
sa atong Ginoo.

si emma kadtong
naghubad sa " ang mga nahiuna
maulahi, ug ang maulahi
mao na man hinoon ang
nahiuna"

adunay panglantaw si
cesar nga sukwahi niini
nga sa pagpamati ni Cely
mas nahiahum na man hinoon
sa iyang gihagkan nga
kamatooran

gisuginlan lang ko kay
wala ako didto
niadtong panahona
naglantaw kos itom nga
alibangbang
nga nakasulod sa akong
lawak
samtang nagmugna ko
ug mga balak.

adunay gamayng bagtok
nga natulog sa hunos sa
akong gibutangan ug
libreto

sa usa ka higayon
nagtinutukay ming duha
nagkasinabot nga
way hilabtanay kon
unsay gustong
ginagmayng kalipay.

mas dako mas haw-ang

sa pagsulod mo
sugaton ka sa usa ka
banga
nga sudlanan unta sa
tubig
nga akong gibutang
sa kilid
sa pultahan

dako kini
ang iyang mga kauban
hagbay
rang nangabuak

ang iro nga itom
kanunayng namanghag
sa gawas
sa balay

ang mga kaila ug
dili kaila
gihimong managsama
way gipili
ang banghag
sa bugnaw nga kabuntagon

matingala ka
unsay bay kalabotan sa banga
sa kilid
sa pultahan ug sa iro
nga nagsigig pamanghag
sa gawas
sa pultahan?

kon namati ka pa lang
unta ug maayo
puros sila
namanghag

gani mas kusog pa
ang banga nga
walay sulod nga tubig

lantawa ra god ang
iyang baba
ug ang iyang tiyan
mas dako pa kana
kaysa
irong buang

alang sa mga uhong ug mga balilihan

ang mga tai sa mga kabaw
nagpasad sa balilihan

nga sa ka dakong hulaw
nangabuang sa ilang kauhaw

ang mga gagmayng  uhong
nga dili nato makaon

anaa nanagpatong sa gabasa pa
nga tai sa mga kanding

nanaghan, nagsupa sa duga
sa ilang mga wa kapugnging biga.

ang itom nga langgam nga nagsalag sa akong atop

adunay itomon nga langgam
nga pula ug ikog ug taas ug sungo
nga nagsalag sa kilid sa atop sa
akong balay

kon mosyagit ko mosyagit sab siya
bisag unsay akong isulti iyang awaton

usahay aron kunuhay
dili nako siya tawgon nga awatan
ang akong mga pulong
iyang balibalihon

sa akong kalagot akong gibuno ug bato
ug akong gikawat ang iyang salag
nga walay itlog

sa kaulahian gibati kog kalooy
samdan man diay ang iyang dughan
ug bali ang usa ka pako
maong dili na siya makalupad.

ang gugma sa kaugalingon

humot ang  baho
sa akong ilok

tam-is asgad pod
ang akong singot

kanunay gikamingawan ko
ang  baho sa akong purol

ang kugang sa akong samad
nga akong gitangtang

sa ibabaw sa akong palad
lami lang gihapon lantawon.

magdepende lang

naulahi ko sa misa
karong buntaga
kay sayo ra sab kaayong
nagsugod ang
paring itomon

tupad kanako ang
tambok nga lalaki
busa niwang kong
lantawon

layo ra sab ko kaayo
sa altar
busa gamay lang ko

ang simbahan hilom
sab kaayo busa ang
akong kahilom morag
saba ra kaayo.

mubo nga balak

sukda daw
sa imong ginhawa
kon
matugkad mo ba.

sa lasang

si tatay karpo, hilomon. Siya lang ang maglawog sa among baboy ug magtugway sa among kabayo, baka ug
kabaw nga walay tingog. Kabalo ang tanang silingan namo ana.

lahi baya ang hilomon, lalom ug dulot. Mopatay sab nga way tingog-tingog.
Mohapwag sab nga walay tingog. Mas madungog mo pa ang tunob sa mga hulmigas.
Mas madungog mo pa ang pagpaypay sa mga pako sa alibangbang, nunka ang tingog ni tatay.

ang kabilin ni lolo insong mao ang pusil nga hinatag sa hapon nga iyang gitagoan sa dihang nahibalik na
ang mga amerkano sa among lungsod. Gipatay ang tanang hapon, gawas lamang kang chiune.

matag adlaw, gitrapohan gayod ang maong pusil. Gipabuto sa bukid aron dili matay-an.
gihipos kini pag-ayo ni tatay karpo sud sa iyang lawak sa ilalom sa iyang higdaanan.
magabii panington siyag hagkot. Nadamgohan niya nga ang iyang pusil gikawat.

nawala gayod ang maong handomanan sa hapon, si mosoy ang gakawat. Giapas ni tatay ug nadakpan si mosoy apan ang pusil wala na kay kuno hagbay ra niyang gibaligya sa zamboanga.

gitikbas ni tatay si mosoy. walay nakakita, gawas nako. Gilubong kini ni tatay karpo sa dakong buho nga iyang gikalot sulod sa among balay didto sa bukid sa antulanga nga haskang haboga nga kon motindog ka ug iisa mo ang imong kamot, mahikapan mo na gayod ang aping sa langit.

gitamnan ni papa ug kawayan ang maong lubnganan.  walay nasayod niini, gawas nako nga maoy gibilinan ni
tatay sa iyang kasilag ni mosoy ngano nga ang kabilin sa hapon sa akong lolo iya mang gikawat ug wala gayod mauli.

milabay ang panahon. wala ko magminyo. Gidumtan ko sa mga sundalo. Miapil ko sa kalihokan sa mga pulag panyo sa kabukiran.

wala na ko masayod kon kinsa ko sa daghan nga among gipatay. Nagpasad sa suba, mga patayng lawas sa mga sundalo, mga bata, mga babaye, ug mga lalaki.

Misulod ako sa lasang, ug nawagtang.