pagpakabuhi
balurong tipasi
gidalit mo dinha
sa altar nga lapukong
kahon sa pagmahay
gialig-ig sa
tumang kamaya,
nigong nagdupa
sa pagpakabana
buot muangkon
sa himaya
hulip niining
kakabos
ug katimawa
4/01/2009
Mga balod sa luha
Makusog ang paghampak sa hangin
Mitaob ang dagat nga daw nagpanugon
Sa dili paglawig sa lawod kay maangin.
Bisan milikay na sa nagpangamay nga alimpos
Nalit-ag ako niini og didto sa katubigan gibanlas
Sa akong gidangatan buot ako nga manimalos
Apan dili ko na mahimo ang pag-ikyas.
Gilibutan ako sa mga makusog nga lilo
Nakigbisog ako aron dili matumpawak
Dugang kusog kang Bathala ako nangayo
Dungan sa
Mihayag sa kalit ang palibot
Og didto ako sa kalit nahigmata
Nasayran ko na lang ang akong pag-abot
Gikan nakigbugno sa balod sa akong mga luha!
Adbent
3/31/2009
Kauhaw
Kauhaw
Ang bidlisiw sa adlaw
Sa kabuntagan maaninaw
Sa kalit lang nahanaw
Ang kahayag sa panan-aw.
Kalangitan nidag-um
Dampog nahimong itom
Timailhan sa ulan
Nagpahibalo ng daan.
Makusog na tingog
Sa namungot na dugdog
Tingog na naglagapak
Sa nangisog na kilat.
Talisik na nagbagsik
Sa inanay namisik
Sa hinay tubig nidagayday
Mga tanom sa yuta nalipay.
Kauhaw sa yuta
Matambalan na unta
Bungat sa huwaw
Nga gipadangat sa adlaw.
- sakagawasan '04
Pagpaminaw sa mga Baki
Pagpaminaw sa mga Baki
Listening to the Frogs
Sa beranda, ubos sa nataran sa munisipyo,
In the patio, below the town hall’s garden,
Paminawon ko ang panag-istorya sa mga baki.
I will listen to the conversation of the frogs.
Nahimuot ako sa ilang kukabildo,
I am amused by their talk.
May panahong nagkadungan,
At times, they talk at the same time,
Daw nagkontes, palabwanay,
As if in a contest, trying to outdo each other.
Usahay tinagsa nga tubagon dayon sa uban.
Sometimes one talks and the others reply.
May panahong hilom sila,
There is a time when they are silent.
Nakamatikod seguro nga may naminaw
Maybe they noticed that someone is listening
Ug nakasabot sa ilang panglibak.
And understands their gossips.
Apan may lahing pagbating migakos
But there is a different feeling embracing
Sa akong dughan.
My chest.
Dili ko tiwason ang pagpaminaw.
I will not continue listening.
Milupad ang akong panan-aw
My eyes flew
Sa haw-ang nga kahigaran,
To the bare hills,
May pipilang falcatta,
The few falcattas,
Nagpalayo sa mga gomang bag-ong nanalingsing,
Stands far from the rubber trees newly budding.
Ang ilang dahon, lunhawng kwaknit,
Their leaves are like green bats,
Nagbitay sa kasangahan.
Hanging in the branches.
Abri pa ang mga bintana sa mga balay
Still open are the windows of houses
Nga nangandam sa kagabhion.
Preparing for the evening.
Abo ang langit. Gihuyop na ang mga dag-om.
The skies are gray. The black clouds are blown away.
Sa may duol, nagtalay ang mga million flowers:
Nearby, the million flowers stand in rows.
Rosas, gladiolos sa hagdanhagdang hardin.
Roses, gladiolos in terraced gardens.
Bulok sa kinabuhi ang mga million flowers---
The million flowers reflect life’s colours---
Asul, lila, pula, maroon, balaw.
Blue, pink, red, maroon, brown.
Urot pula ang mga rosas.
The roses are orange.
Dalag ug kahel ang mga gladiolus
The gladioli were yellow and orange,
Bugnaw ang huyohoy.
The winds are cold.
Paspas ang tinubagay sa mga baki
The questions and replies of the frogs were fast.
Bahin sa ilang kasinatian
It is about their experiences
Kaniadto ug karon.
Before and today.
Naminaw ko
I listened.
Apan dili, dili ko ipanabi
But no, I will not talk
Ang ilang mga sugilanon.
About their stories.
EL CUEZON
March 21-22, 2005
Concepcion, Misamis Occidental
Listening to the Frogs
Sa beranda, ubos sa nataran sa munisipyo,
In the patio, below the town hall’s garden,
Paminawon ko ang panag-istorya sa mga baki.
I will listen to the conversation of the frogs.
Nahimuot ako sa ilang kukabildo,
I am amused by their talk.
May panahong nagkadungan,
At times, they talk at the same time,
Daw nagkontes, palabwanay,
As if in a contest, trying to outdo each other.
Usahay tinagsa nga tubagon dayon sa uban.
Sometimes one talks and the others reply.
May panahong hilom sila,
There is a time when they are silent.
Nakamatikod seguro nga may naminaw
Maybe they noticed that someone is listening
Ug nakasabot sa ilang panglibak.
And understands their gossips.
Apan may lahing pagbating migakos
But there is a different feeling embracing
Sa akong dughan.
My chest.
Dili ko tiwason ang pagpaminaw.
I will not continue listening.
Milupad ang akong panan-aw
My eyes flew
Sa haw-ang nga kahigaran,
To the bare hills,
May pipilang falcatta,
The few falcattas,
Nagpalayo sa mga gomang bag-ong nanalingsing,
Stands far from the rubber trees newly budding.
Ang ilang dahon, lunhawng kwaknit,
Their leaves are like green bats,
Nagbitay sa kasangahan.
Hanging in the branches.
Abri pa ang mga bintana sa mga balay
Still open are the windows of houses
Nga nangandam sa kagabhion.
Preparing for the evening.
Abo ang langit. Gihuyop na ang mga dag-om.
The skies are gray. The black clouds are blown away.
Sa may duol, nagtalay ang mga million flowers:
Nearby, the million flowers stand in rows.
Rosas, gladiolos sa hagdanhagdang hardin.
Roses, gladiolos in terraced gardens.
Bulok sa kinabuhi ang mga million flowers---
The million flowers reflect life’s colours---
Asul, lila, pula, maroon, balaw.
Blue, pink, red, maroon, brown.
Urot pula ang mga rosas.
The roses are orange.
Dalag ug kahel ang mga gladiolus
The gladioli were yellow and orange,
Bugnaw ang huyohoy.
The winds are cold.
Paspas ang tinubagay sa mga baki
The questions and replies of the frogs were fast.
Bahin sa ilang kasinatian
It is about their experiences
Kaniadto ug karon.
Before and today.
Naminaw ko
I listened.
Apan dili, dili ko ipanabi
But no, I will not talk
Ang ilang mga sugilanon.
About their stories.
EL CUEZON
March 21-22, 2005
Concepcion, Misamis Occidental
PAGHULAT
PAGHULAT
WAITING
Ang mga lunhaw naghulat sa imong pag-uli ---
Greens wait for your homecoming ---
mga tanom sa harden nga nangalaya,
plants in the garden wilting,
ang mga humayang duol nga kanunay nagbag-o,
ricefields nearby ever changing,
Mga kahoy taman sa lagyong mga higad nagpangamay.
trees up to the distant hills beckoning.
Sama sa mga kamot
Just like the hands
nga naghulat sa imong pag-amen
you would kiss,
mga lawas nga naghulat sa imong paghalog,
bodies you would embrace.
Ug wala ka miabot.
And you stood them all.
dili kay gusto nimo.
Not because you willed to.
May nagpugos kanimo.
Some—made you!
Ang panumduman nagpabalik sa panahong nangagi
The memory plays times before the present.
Miabot ka isip usa ka gasa, human sa kadaghang pagsulay,
You came as a gift, after many tries,
human sa daghang tuig nga paghulat.
after many years of waiting.
Ikaw ang modelong anak nga mipintal og mga pahiyom
You were the ideal son who painted smiles
niining balaya, sukdanan sa mga igsoong
in this house, the model for siblings
nangita og giya,
looking up for guidance,
usa ka estudyante Sa Pamantasang
a student from The University
naghambin og mga paglaum nga bug-at pa sa mga barbell.
bearing promises heavier than barbells.
Ang imong barbel naghulat na sa
Your weights now await
imong pag-alsa, ang imong kamera naghulat
lifting, your camera awaits
sa imong pagklik, ang imong mga klase naghulat
clicking, your classes await,
sa imong pag-abot.
your coming.
Ang imong higdaanan naghulat sa imong lawas
Your bed awaits your body
nga mahagbong, ang imong mga sanina naghulat
Falling, your clothes await
sa imong kamot nga mamili,
your hands selecting,
sa imong lawas nga magsuot nila
your body wearing them.
Pagkahuman sa imong pagkawala ug sa tawag nga misira
After the absence and that call that sealed
sa imong kaugmaon.
your destiny.
Namuti ang mga mata sa paghulat.
Eyes turn white with waiting.
Mihilak na ang imong mga ginikanan sa national tv,
Your parents cried on national tv
aron ikaw mauli, nangamuyo bisan na lang sa imong lawas
for your return, begged even for just the body
para sa usa ka desenteng paglubong.
for a decent burial.
Dili man unta dalag ang imong panit,
You were not yellow-skinned,
kadtong gimarkahan nga kidnapon.
those marked for kidnapping.
Wala man magluwa og bulawan ang imong ginikanan.
Your parents do not spit gold.
Ang kasingkasing sa nasud –migahi na sa mga coup ug korapsyon
The nation’s heart –hardened by coups and corruption,
mga bakak ug intriga, mibalik paghumok para kanimo
lies and intrigues, grew soft again for you
ug may mga pag-ampong gisambit para sa imong pagbalik
and prayers were lisped for your return.
Ang mga mahal nga kasingkasing
Beloved hearts
mitan-aw sa unahan
scan the horizon
nangita sa pamilyar mong pamayhon
for your familiar figure,
way seguro, unta, Ginoo, palihog,
who knows, God, please,
sa imong paghibalik.
for your return.
Pastilan nga paglaum
O wretched hope
kanunayng mobukhad sa mga kasingkasing!
forever blooming in the hearts!
Tungod kay
Because
ang mga panumduman lang ang makauli.
only the memories come home.
Ang mga paghandum lamang ang makabalik.
Only the memories return.
EL CUEZON
February 2004
UP Bliss
Diliman, Quezon City
John Russell, 17 years old, a UP College of Home Economics student was kidnapped. His parents had already paid P500,000 to people who had demanded money for his release and still he was not returned.
WAITING
Ang mga lunhaw naghulat sa imong pag-uli ---
Greens wait for your homecoming ---
mga tanom sa harden nga nangalaya,
plants in the garden wilting,
ang mga humayang duol nga kanunay nagbag-o,
ricefields nearby ever changing,
Mga kahoy taman sa lagyong mga higad nagpangamay.
trees up to the distant hills beckoning.
Sama sa mga kamot
Just like the hands
nga naghulat sa imong pag-amen
you would kiss,
mga lawas nga naghulat sa imong paghalog,
bodies you would embrace.
Ug wala ka miabot.
And you stood them all.
dili kay gusto nimo.
Not because you willed to.
May nagpugos kanimo.
Some—made you!
Ang panumduman nagpabalik sa panahong nangagi
The memory plays times before the present.
Miabot ka isip usa ka gasa, human sa kadaghang pagsulay,
You came as a gift, after many tries,
human sa daghang tuig nga paghulat.
after many years of waiting.
Ikaw ang modelong anak nga mipintal og mga pahiyom
You were the ideal son who painted smiles
niining balaya, sukdanan sa mga igsoong
in this house, the model for siblings
nangita og giya,
looking up for guidance,
usa ka estudyante Sa Pamantasang
a student from The University
naghambin og mga paglaum nga bug-at pa sa mga barbell.
bearing promises heavier than barbells.
Ang imong barbel naghulat na sa
Your weights now await
imong pag-alsa, ang imong kamera naghulat
lifting, your camera awaits
sa imong pagklik, ang imong mga klase naghulat
clicking, your classes await,
sa imong pag-abot.
your coming.
Ang imong higdaanan naghulat sa imong lawas
Your bed awaits your body
nga mahagbong, ang imong mga sanina naghulat
Falling, your clothes await
sa imong kamot nga mamili,
your hands selecting,
sa imong lawas nga magsuot nila
your body wearing them.
Pagkahuman sa imong pagkawala ug sa tawag nga misira
After the absence and that call that sealed
sa imong kaugmaon.
your destiny.
Namuti ang mga mata sa paghulat.
Eyes turn white with waiting.
Mihilak na ang imong mga ginikanan sa national tv,
Your parents cried on national tv
aron ikaw mauli, nangamuyo bisan na lang sa imong lawas
for your return, begged even for just the body
para sa usa ka desenteng paglubong.
for a decent burial.
Dili man unta dalag ang imong panit,
You were not yellow-skinned,
kadtong gimarkahan nga kidnapon.
those marked for kidnapping.
Wala man magluwa og bulawan ang imong ginikanan.
Your parents do not spit gold.
Ang kasingkasing sa nasud –migahi na sa mga coup ug korapsyon
The nation’s heart –hardened by coups and corruption,
mga bakak ug intriga, mibalik paghumok para kanimo
lies and intrigues, grew soft again for you
ug may mga pag-ampong gisambit para sa imong pagbalik
and prayers were lisped for your return.
Ang mga mahal nga kasingkasing
Beloved hearts
mitan-aw sa unahan
scan the horizon
nangita sa pamilyar mong pamayhon
for your familiar figure,
way seguro, unta, Ginoo, palihog,
who knows, God, please,
sa imong paghibalik.
for your return.
Pastilan nga paglaum
O wretched hope
kanunayng mobukhad sa mga kasingkasing!
forever blooming in the hearts!
Tungod kay
Because
ang mga panumduman lang ang makauli.
only the memories come home.
Ang mga paghandum lamang ang makabalik.
Only the memories return.
EL CUEZON
February 2004
UP Bliss
Diliman, Quezon City
John Russell, 17 years old, a UP College of Home Economics student was kidnapped. His parents had already paid P500,000 to people who had demanded money for his release and still he was not returned.
PASAGDI AKONG MOBALAK
PASAGDI AKONG MOBALAK
Hayaan mo akong Tumula
Pasagding mobalak ang akong ngabil
Hayaan mong tumula ang aking labi
og halok.
ng halik.
Balak ang akong halok.
Ang aking halik ay tula.
Paminawa, pamatia ang akong balak
Dinggin, damhin mo ang aking tula
sa imong ngabil,
sa iyong labi,
sa imong dunggan, panit, liog,
sa iyong tainga, balat, leeg,
sa imong tibuok lawas.
sa iyong buong katawan.
Ang akong balak kinabuhi.
Ang aking tula ay buhay.
Makabuhi kini
Nakakabuhay ito
sa mga nahinanok nga pagbati.
ng mga himbing na damdamin.
Makabuhi kini
Nakakabuhay ito
sa mga naughan
sa mga tigang
nga tubod
na bukal.
Makapakusog sa agos
Nakakabilis ng agos
sa mga langayang suba.
ng mga lulugu-lugong ilog.
Makapatul-id
Nakakapag-usbong
sa mga natumbang panahon.
ng mga nakadapang panahon.
Ang balak ko kinabuhi.
Ang tula ko ay buhay.
Ang balak ko halok,
Ang tula ko’y halik,
ang akong halok, balak.
ang halik ko’y tula.
Adunay ayon-ayon sa akong halok.
May tugma ang aking halik,
Ayon-ayon nga adunay tugbang
Tugmang may katapat
sa imong gihambin.
sa iyong pagnanasa.
Tan-awa, nagkaayon
Masdan mo, magkatugma
ang ngabil ko ug ngabil mo.
ang labi ko at labi mo.
Ang lawas ko ug lawas mo,
Ang katawan ko at katawan mo,
ang ako ug ang imo.
ang sa akin at sa iyo.
Ang ilang pagdaitol
Ang kanilang paglalapat
usa ka pasumbingay, pagkatingalahan.
ay talinghaga, mahiwaga.
May sumbingay ang akong halok
May talinghaga ang aking halik
sa kada suuk
sa bawat sulok
nga iyang gibaktas.
ng kanyang nilalakbay.
May katingalahan ang akong halok
May hiwaga ang aking halik
nga di matugkad
na di maaarok
sa bisan unsang pulong.
ng anumang salita.
Kay ang akong halok
Kaya ang aking halik
usa ka balak
na isang tula
nga labaw pa sa balak.
ay higit pa sa tula.
Akong balakan ang tibuok mong kalawasan.
Tutulaan ko ang buo mong katawan.
EL CUEZON
1990s
UP Diliman
Quezon City
Hayaan mo akong Tumula
Pasagding mobalak ang akong ngabil
Hayaan mong tumula ang aking labi
og halok.
ng halik.
Balak ang akong halok.
Ang aking halik ay tula.
Paminawa, pamatia ang akong balak
Dinggin, damhin mo ang aking tula
sa imong ngabil,
sa iyong labi,
sa imong dunggan, panit, liog,
sa iyong tainga, balat, leeg,
sa imong tibuok lawas.
sa iyong buong katawan.
Ang akong balak kinabuhi.
Ang aking tula ay buhay.
Makabuhi kini
Nakakabuhay ito
sa mga nahinanok nga pagbati.
ng mga himbing na damdamin.
Makabuhi kini
Nakakabuhay ito
sa mga naughan
sa mga tigang
nga tubod
na bukal.
Makapakusog sa agos
Nakakabilis ng agos
sa mga langayang suba.
ng mga lulugu-lugong ilog.
Makapatul-id
Nakakapag-usbong
sa mga natumbang panahon.
ng mga nakadapang panahon.
Ang balak ko kinabuhi.
Ang tula ko ay buhay.
Ang balak ko halok,
Ang tula ko’y halik,
ang akong halok, balak.
ang halik ko’y tula.
Adunay ayon-ayon sa akong halok.
May tugma ang aking halik,
Ayon-ayon nga adunay tugbang
Tugmang may katapat
sa imong gihambin.
sa iyong pagnanasa.
Tan-awa, nagkaayon
Masdan mo, magkatugma
ang ngabil ko ug ngabil mo.
ang labi ko at labi mo.
Ang lawas ko ug lawas mo,
Ang katawan ko at katawan mo,
ang ako ug ang imo.
ang sa akin at sa iyo.
Ang ilang pagdaitol
Ang kanilang paglalapat
usa ka pasumbingay, pagkatingalahan.
ay talinghaga, mahiwaga.
May sumbingay ang akong halok
May talinghaga ang aking halik
sa kada suuk
sa bawat sulok
nga iyang gibaktas.
ng kanyang nilalakbay.
May katingalahan ang akong halok
May hiwaga ang aking halik
nga di matugkad
na di maaarok
sa bisan unsang pulong.
ng anumang salita.
Kay ang akong halok
Kaya ang aking halik
usa ka balak
na isang tula
nga labaw pa sa balak.
ay higit pa sa tula.
Akong balakan ang tibuok mong kalawasan.
Tutulaan ko ang buo mong katawan.
EL CUEZON
1990s
UP Diliman
Quezon City
Sa Paglingkod sa Plaza
Sa Paglingkod sa Plaza
Sitting in the Plaza
Hinay ang uyog sa mga daho’g sanga
So softly move the leaves and branches
sa maihap nga kahoy
of the few trees
ning gamayng plaza
of this small plaza
sa bag-o’g karaang balay lungsod.
of this new and old town hall.
Sa mga kilid, nanaglingkod,
In the side, sat
nanag-istorya ang mga bayong
teeners talking,
ug dalaginding, nagputing blouse,
the gals wearing white blouses,
berdeng saya, asul-maong karsones,
green skirts, blue maong pants,
gisaluhan ang istorya sa kabatan-on,
sharing the tales of youth.
gipatay ang oras,
killing the time,
gihulat ang ulahing kahaponon.
wating for the late afternoon.
Matag karon ug unya,
Now and then
mohaguros ang mabulukong bus
we hear the sounds of colorful buses
o van o motor,
vans or motors
usahay mohunong,
sometimes stopping,
kasagaran dili.
mostly not.
Gilaay ang akasya sa oras
The acacia got tired waiting
sa pagtikyop sa iyang mga dahon.
for the leaves to sleep.
Nangita’g kape ang katugong hunahuna.
The sleepy mind looks for coffee.
Nangandoy ang bandila sa flag retreat.
The flag dreams of flag retreat.
Kanindot sa mainit nga kahaponon!
How beautiful is the warm afternoon!
Way timailhan sa gitagong kaguliyang
There is no sign of the hidden conflict
ning banwa sa lapyahan
of this town near the beach
sa Look Murciellagos
of Murciellagos Bay
ug kahigarang kalubihan,
and hilly coconut farms,
kamarangan, kamangosteenan.
marangs and mangosteens
Way timailhan sa kaguliyang
No sign of the conflicts
sa iyang kagahapon.
of its past.
Kagahapon sa mga amahan sa lungsod
The past of the fathers of the town
nga gisulat sa dugo.
written in blood.
Diin ang dugo nga giutang
Where the debt of blood
dugo sad ang gibayad.
was also paid with blood.
Ang kinugos miluthang sa gakugos.
The godson killed the godfather.
Gisulod sa rehas kay giakusahan sa pagluthang.
Locked behind bars because he was accused of killing.
Ug naglumba ang duha ka pamilya
And two families of
sa duha ka lungsod sa paglampas
two towns raced to cut off
sa kontrang sagbot.
the enemy weeds.
Ug sa duha ka pamilyang
And of two families
nag-ilog sa katungdanan,
wrestling for positions,
nagbayloay og keha –
exchanging cases--
kurakot versus kidnapping.
corruption versus kidnapping.
Kinsa ba ang makatagna
Who can guess
sa dugong mobanaw
of the blood that shall flow
pa sa iyang sabakan.
in its arms.
Apan diri sa akong gilingkurang sementong
But here where I sat, in the cement flower box.
gitamnan og santal,
planted with santal,
kalinaw ang akong nakita.
All I that I see is peace.
Lunhaw ang kahoyng pino
Green is the pine tree
nga nagtudlo sa langit,
pointing to the skies,
nagbukhad ang dahon sa traveller’s palm,
the leaves of traveller’s palm are open,
giigang ang talisay ug
the talisay tree feels hot,
nanitsit ang Indian tree
the Indian tree is whistling
sa dili pagsaba.
not to make a noise.
Hinay ang uyog sa mga daho’g sanga.
Softly moves the leaves and branches.
Way timailhan sa gitagong kaguliyang.
There is no sign of the hidden conflict.
-EL CUEZON
Marso 14, 2003
Sapang Dalaga población
Misamis Occidental
Sitting in the Plaza
Hinay ang uyog sa mga daho’g sanga
So softly move the leaves and branches
sa maihap nga kahoy
of the few trees
ning gamayng plaza
of this small plaza
sa bag-o’g karaang balay lungsod.
of this new and old town hall.
Sa mga kilid, nanaglingkod,
In the side, sat
nanag-istorya ang mga bayong
teeners talking,
ug dalaginding, nagputing blouse,
the gals wearing white blouses,
berdeng saya, asul-maong karsones,
green skirts, blue maong pants,
gisaluhan ang istorya sa kabatan-on,
sharing the tales of youth.
gipatay ang oras,
killing the time,
gihulat ang ulahing kahaponon.
wating for the late afternoon.
Matag karon ug unya,
Now and then
mohaguros ang mabulukong bus
we hear the sounds of colorful buses
o van o motor,
vans or motors
usahay mohunong,
sometimes stopping,
kasagaran dili.
mostly not.
Gilaay ang akasya sa oras
The acacia got tired waiting
sa pagtikyop sa iyang mga dahon.
for the leaves to sleep.
Nangita’g kape ang katugong hunahuna.
The sleepy mind looks for coffee.
Nangandoy ang bandila sa flag retreat.
The flag dreams of flag retreat.
Kanindot sa mainit nga kahaponon!
How beautiful is the warm afternoon!
Way timailhan sa gitagong kaguliyang
There is no sign of the hidden conflict
ning banwa sa lapyahan
of this town near the beach
sa Look Murciellagos
of Murciellagos Bay
ug kahigarang kalubihan,
and hilly coconut farms,
kamarangan, kamangosteenan.
marangs and mangosteens
Way timailhan sa kaguliyang
No sign of the conflicts
sa iyang kagahapon.
of its past.
Kagahapon sa mga amahan sa lungsod
The past of the fathers of the town
nga gisulat sa dugo.
written in blood.
Diin ang dugo nga giutang
Where the debt of blood
dugo sad ang gibayad.
was also paid with blood.
Ang kinugos miluthang sa gakugos.
The godson killed the godfather.
Gisulod sa rehas kay giakusahan sa pagluthang.
Locked behind bars because he was accused of killing.
Ug naglumba ang duha ka pamilya
And two families of
sa duha ka lungsod sa paglampas
two towns raced to cut off
sa kontrang sagbot.
the enemy weeds.
Ug sa duha ka pamilyang
And of two families
nag-ilog sa katungdanan,
wrestling for positions,
nagbayloay og keha –
exchanging cases--
kurakot versus kidnapping.
corruption versus kidnapping.
Kinsa ba ang makatagna
Who can guess
sa dugong mobanaw
of the blood that shall flow
pa sa iyang sabakan.
in its arms.
Apan diri sa akong gilingkurang sementong
But here where I sat, in the cement flower box.
gitamnan og santal,
planted with santal,
kalinaw ang akong nakita.
All I that I see is peace.
Lunhaw ang kahoyng pino
Green is the pine tree
nga nagtudlo sa langit,
pointing to the skies,
nagbukhad ang dahon sa traveller’s palm,
the leaves of traveller’s palm are open,
giigang ang talisay ug
the talisay tree feels hot,
nanitsit ang Indian tree
the Indian tree is whistling
sa dili pagsaba.
not to make a noise.
Hinay ang uyog sa mga daho’g sanga.
Softly moves the leaves and branches.
Way timailhan sa gitagong kaguliyang.
There is no sign of the hidden conflict.
-EL CUEZON
Marso 14, 2003
Sapang Dalaga población
Misamis Occidental
SULAT KANG JAMES
SULAT KANG JAMES
Letter to James
1
Dili hitupngan sa lechon ang kalami,
The taste of lechon cannot compare,
halayo ra ang katam-is sa dugos
the sweetness of honey is a far cry
sa atong hataas, halawom
from the length and the depth
nga kukabildo
of our conversations
diin gibalbag ta ang kalalim sa kinabuhi.
where we mined the wonders of life.
2
Dut sa amay ang atong pagkarebelde,
Our rebelliousness seeps to our bone marrows
gitagsa-tagsa ta ang kadunot
we pointed to each corruption,
nga gustong ilubong sa kagahapon,
we want to bury in the past,
iyawat katubuan ang tabunok nga yuta
hoping the burial grounds shall grow
sa bungahoy, tagbaw sa gikutkot nga tiyan,
fruit trees, the answer to hungry stomachs,
sa bulak, may alimyon tambal sa gutom
flowers, whose scent heals the hungry
ug naglatagaw nga kalag.
and restless spirit.
3
Apan may koral ang atong rebelyon.
But our rebellion is fenced,
gihikot ka sa imong pagbugtaw sa ekonomiya, pangpamilya.
tied by your search for economic gains., for family
dili na kini molapas pa sa maisog mong istorya,
it won’t go beyond your courageous tales,
way kinabuhi paglugdang sa ispirito sa serbisa.
lifeless once the dregs of beer spirits had settled down,
samtang ang akoa, gikulong sa papel, tinta ug tekla,
while mine is jailed in paper, ink and keys,
nahimong gumalaysay, balak, sugilanon, nobela,
turned into essays, poetry, story, novel,
ugma damlag kini mao ang bomba
that shall be the bomb tomorrow
mobuto, mopatay sa way nahot nga sistema.
which will explode and kill our useless system.
4
Gisumsuman ta ang mga kapakyasang
Our appetizers are the failures
nagdayandayan sa atong mga kalipay,
that adorn all our happiness,
kadtong kursong gihagoan pero wa mapuslan,
that course we sweated for, we didn’t use,
tiketan sa Colon, ang pinakakaraang dalan sa Pilipinas,
ticket booth in Colon, the oldest street in the Philippines,
relo ug uban pang gipayuhot, ako ang gipanuhot,
the watch and other things facilitated caused in me heartburn,
letson nga gisuroy, hayop nga gimatansa,
peddled lechon, slaughtered animals,
bas ug grabas, human, gimasa,
sand and gravel, then mixed,
bayombo nga namad-an,
voting booths gone dry,
bugtong anak kausa hapit makabsan,
the only child once almost lost her life..
5
Handumon ko ang atong panag-istorya
I shall remember our conversation,
apil na ang libreng serbisa.
including the free beer.
EL CUEZON
Abril 9, 2006
Mahayag, Zamboanga del Sur
James Baracol Cuezon is a first cousin, who grew up in Mahayag, Zamboanga del Sur. He finished B.S. Customs Administration and became a businessman, selling lechon and then fresh meat before becoming a supplier of gravel and sand.
Letter to James
1
Dili hitupngan sa lechon ang kalami,
The taste of lechon cannot compare,
halayo ra ang katam-is sa dugos
the sweetness of honey is a far cry
sa atong hataas, halawom
from the length and the depth
nga kukabildo
of our conversations
diin gibalbag ta ang kalalim sa kinabuhi.
where we mined the wonders of life.
2
Dut sa amay ang atong pagkarebelde,
Our rebelliousness seeps to our bone marrows
gitagsa-tagsa ta ang kadunot
we pointed to each corruption,
nga gustong ilubong sa kagahapon,
we want to bury in the past,
iyawat katubuan ang tabunok nga yuta
hoping the burial grounds shall grow
sa bungahoy, tagbaw sa gikutkot nga tiyan,
fruit trees, the answer to hungry stomachs,
sa bulak, may alimyon tambal sa gutom
flowers, whose scent heals the hungry
ug naglatagaw nga kalag.
and restless spirit.
3
Apan may koral ang atong rebelyon.
But our rebellion is fenced,
gihikot ka sa imong pagbugtaw sa ekonomiya, pangpamilya.
tied by your search for economic gains., for family
dili na kini molapas pa sa maisog mong istorya,
it won’t go beyond your courageous tales,
way kinabuhi paglugdang sa ispirito sa serbisa.
lifeless once the dregs of beer spirits had settled down,
samtang ang akoa, gikulong sa papel, tinta ug tekla,
while mine is jailed in paper, ink and keys,
nahimong gumalaysay, balak, sugilanon, nobela,
turned into essays, poetry, story, novel,
ugma damlag kini mao ang bomba
that shall be the bomb tomorrow
mobuto, mopatay sa way nahot nga sistema.
which will explode and kill our useless system.
4
Gisumsuman ta ang mga kapakyasang
Our appetizers are the failures
nagdayandayan sa atong mga kalipay,
that adorn all our happiness,
kadtong kursong gihagoan pero wa mapuslan,
that course we sweated for, we didn’t use,
tiketan sa Colon, ang pinakakaraang dalan sa Pilipinas,
ticket booth in Colon, the oldest street in the Philippines,
relo ug uban pang gipayuhot, ako ang gipanuhot,
the watch and other things facilitated caused in me heartburn,
letson nga gisuroy, hayop nga gimatansa,
peddled lechon, slaughtered animals,
bas ug grabas, human, gimasa,
sand and gravel, then mixed,
bayombo nga namad-an,
voting booths gone dry,
bugtong anak kausa hapit makabsan,
the only child once almost lost her life..
5
Handumon ko ang atong panag-istorya
I shall remember our conversation,
apil na ang libreng serbisa.
including the free beer.
EL CUEZON
Abril 9, 2006
Mahayag, Zamboanga del Sur
James Baracol Cuezon is a first cousin, who grew up in Mahayag, Zamboanga del Sur. He finished B.S. Customs Administration and became a businessman, selling lechon and then fresh meat before becoming a supplier of gravel and sand.
Subscribe to:
Posts
(
Atom
)