paghandom

sa paglakawlakaw nako sa
boulevard
nakita ko ang pagbuswak
sa maanyag nga
kabuntagon

ang mga panganod
morag pultahan nga miabre
aron pagpasulod sa
nagbaga nga adlaw

ang dagat morag
asul nga lamesa
diin ang adlaw mipatong

nakita ko ang mga gagmayng
baroto nga mipaso
ang mga barko nga midunggo sa
pantalan
ang mga sakyanan nga nagpaabot
sa mikanaog
ang mga kamot nga mikawaykaway
sa mga migikan

nakita ko ang magtiayon nga
naghawiran sa ilang mga kamo
samtang nanglakaw

nakita ko ang manag-uyab nga
nagdikitdikit sa ilang mga dughan
diha sa daplin sa dalan
pahulay sa mga kasagbotan

nakita ko ang iring nga midagan
balik sa balay sa iyang amo
og ang iro nga nangihi sa
kilid sa kahoy sa acacia

nakita ko ang mga babaye nga
nagsayaw
sunod sa ilang tigtudlo
sa aerobics

nakita ko ang mga tigulang nga
hinay kaayong milakaw
dala sa ilang mga sungkod

gipangita ko ikaw sa lawod sa
mga nawong sa katawhan nga akong
gilangoyan
dugay

gibalikan ko ang mga lawak sud sa
akong kasingkasing

gipangita ko ikaw sa mga panid sa
libro sa akong kagahapon
apan wala ka na

gabati ko na ang tumang kalipay
mora akog langgam nga imong gitagaan na
sa akong kagawasan
gikan sa hawla sa akong pagbangutan

wala akoy sala kanimo
dili ako ang sad-an
og karon nga wala ka na kanako isip usa ka mantsa
sa akong panumduman
hanggaban ko na ang hangin sa usa ka bag-ong
adlaw
sa usa ka bag-ong pahumot sa usa ka gugma

pagkaanindot unta sa iyang balak

pagkaanindot na unta sa iyang
balak

sa una nakong pagbasa
nanubo ang mga pako sa akong
buko-buko og nakalupad
ang akong ispiritu

apan sa iyang pag-abot
dala sa iyang sundang
nga hait kaayo

iya dayong gisugdan og
tagod-tagod ang imong mga pulong
og miagas ang daghang dugo
og milagsik ang gagmayng unod
og nabuak ang ulo
miboto og ang mga bukog
nangadugmok

wala siya makauyon
og iyang gisangpit ang tanang ngalan
nga mga banggiitan nga
magbabalak og mga pilosopo

nalooy ko sa balak
nga nahimong patay sa dalan sa akong
mga pagtoo

pagkaanindot na unta sa balak
apan sa imong pag-abot imo kining gipatay
kay wala ka makauyon sa bulok og tingog
sa iyang mga garay

gilubong ang maong balak
og karon ania ako nagdala og daghang mga bulak

kaadlawon ako nga mogikan

kaadlawon ako kon
mogikan
kanang walay mosulti
kanako og
pag-ayo-ayo
maayong pagsakay

dili na nako gustong
makita ang mga luha ni nanay
nga nagtuklod kanako
sa pagbiya sa
among panimalay

kaadlawon ako
nga mogikan
kanang walay mobabay
kanang walay
maghatag og bug-at
nga bato
sud sa akong kasingkasing

ngitngit ako nga mopahawa
og ngitngit usab ang akong
padulngan
akong handumon sa akong
paglakaw ang
pag-abot unya sa tumang
kahayag
sa akong kabuntagon

It would be good to give much thought, before
you try to find words for something so lost,
for those long childhood afternoons you knew
that vanished so completely - and why?
- rainer maria rilke


i. halaphalap sa kilumkilom

pauli na kay nisalop na ang adlaw,
nananawag kanimo ang mangloyng kagabhion.
ang mga lunhawng kahoy nanghupaw
sa kahabog sa takna
nga nihabol sa kalibutang latagaw
kay ang gisakopan sa nagbagang langit
nagpasidaan ug nanabi
sa kundat ug hagwa,
sa mga aninong nagpasopaso sa dagitab.
ug ambongan diay ang sayaw nga
gigiyahan sa awop nga lamparilyang minaomao.
bulahan ang akong katalirongan
nga wa pa maalaot sa kapintas
sa labolabo sa kinabuhi.
ug bisan sa atong pagkabata,
giduyogan ang huyang tang pagbati
sa pinitik sa uhawng yuta
mugna sa mga nagdahunog nga tunob
nga giapas sa bugnawng hangin
ubos sa naglarayng Germelina
akong gisugid kanimo ang mata
sa akong pagmanggad.

kay ang kangitngit nisangpit:
ali, duol kamo.
andam na ba kita sa pagpanulo?

ii. mga bituon nga nitabon sa akong kalangitan

suginlan ko ikaw,
wala na nako pangitaa pa
ang mga tubag sa akong
pag-inosara.

pangutan-on ko ikaw,
aduna bay tubag ang hiusa
sa nag-urong kong
kalibotan?

suginlan ko ikaw,
dugay na nakong gibiyaan
ang mga langit sa akong
pagkabata.

pangutan-on ko ikaw,
aduna bay saksi ang langit
sa nagpiyong kong
kalibotan?

iii. ug siya ang kaluwasan

kay masinahon ako
masinahon ang akong gugma
masinahon ang akong mata
masinahon ang mata sa akong paghigugma
sama kadalo sa gabii nga naghikaw
sa kahayag.

tunglo ug kapintas,
ang asawang nagbilar
sa banang wa na nipauli
apan dakong gasa ang higayon sa
gihidlawng kapikas.

kay madanihon ka
madanihon ang imong gugma
madanihon ang imong sentensya
madanihon ang sentensya sa imong paghigugma
sama sa pagdani sa taob nga dagat
sa nag-inosara

ang kangitngit nanawag:
ali, ari kamo.
ako ang kahingpitan sa tanang butang.

iv. kay dili na

kay dili na nako masiplatan ang ni kiblat
igo na lang nga mokihat sa ganghaan sa kilat
igo na lang magpaanod sa sulog sa panganod
ang kagabhion daw laylay nga nagpakatulog
sa kalibutang dili mahinanok.
ang mga pagmanggad ug kahidlaw nga sa
sayong kabuntagon giugbok,
nangab-ot sa kaugmarang di matandog.
ug ang pagpanawag sa kabuntagon daw kamatayon.
kay namatay kita
sa makadaghan higayon aron lamang
banhawon sa gugma ug pag-inosara nga
mohalok niining aping sa kahilom, kalinaw
nga makatugaw. kay sa umaabot nga takna
alirongan kita
sa mga bandera ug busina sa syudad
nga wa na gani makakita o makadungog
sa awit sa usa ka masulub-ong siloy
nakahinumdom pa ba ka sa tihol sa
nabalong siloy?
siguro, wala na.
siguro, ang kasagaran mong madungog
tihol na lang sa mga makinang bungol
sa pinitik sa akong kasaba
(o syagit sa akong dughan).
ngulngol man ang atong pagbakho
tam-is ang gugmang walay kaakohan.

kay dili na nako mahandom
ang pahiyom
sa imong piyong.

alang sa usa ka libakera

unsaon mo man kaha
pagpunit ang mga doldol gikan
sa alugnan nga imong
gitagodtagod sa
hait og taas kaayong
kutsilyo sa imong dila?

ayaw kabalaka inday

ang panahon usab
mahinog
sama sa usa ka nangka
ang iyang kahumot
mangalimyon
sama sa pag-abot na
sa mga alang lang gayod kanimo

ang mga linya sa imong ugat
maghimo og mga mapa
sa imong palad

ang mga pangutana
magsalimuang og sila na mismo
ang maghatag og
mga tubag sa imong mga kalibog

sama sa usa ka kasayon kaniadto
sa pagpangligid sa mga lugas sa humay
paingon sa imong mga kamalig

kon ikaw wala masayod sa imong
kapaingnan
ang mga agianan ang moduol kanimo
og kon ikaw wala makatultol
sa imong kapuy-an
ang mga hagdan
ang mag-ang-ang sa
imong kasak-an

ang mga pultahan mangabre
og ang katre maglatag sa habol
og mga ugnan alang kanimo

tungod kay kon imo kini
imo gayod kini
ang swerte na mismo ang
manuktok sa imong
pultahan og bisan gani
og imong balibaran
mosaka kini sa imong balay
molingkod
magkuha sa tinidor og kutsara
og mao na gayod
ang mohungit sa imong
pagkaon og ilimnon

ang awit sa kamingaw
maoy duyog sa
mga bato nga nagpakahilom lamang

sa sapirot nga nakatulog
sa ilalom sa dahon
sa balimbing

walay kalainan ang tanan
sa iyang pako nga nabali
tungod sa
kadanghag sa hangin

haiku

langit misambog
sa aninong milubad
pag kilom-kilom

...

magsugod ka sa wala.
bisan hangin sud sa dunggan
wad-on mo una.

mamati, mamati, mamati
sa mga nanglabay

dahon nga nahulog sa baga
nga sagbot
anay nga nagkutkut sa
punoan sa nangka
hulmigas nga naglinya
sa sanga sa
kandingkanding
pagtikyop sa mga dahon
sa tambal sa ap-ap

pamatia dayon ang
agulo sa akong kasingkasing
nga kanimo hagbay
rang nahigugma
kanimo

pamatia
ayaw pamatya

nadungog ko ang tingog sa
ulan sa dihang nahulog kini sa
aping sa sapa

nadungog ko ang awit sa
sapa
dihang milangoy ang
mga isda

nadungog ko ang kapay
sa isda
sa dihang nauwat kini
sa paon

og nadungog ko ang
kaidlom sa paon
sa dihang nabingwit na
ang isda
sa taga sa tumoy sa
akong pasol

ang kamingaw
sama sa usa ka asawa nga gibiyaan sa iyang bana

ang kasuko
sama sa mga anak nga wala nay amahan

ang kalipay
sama sa panagkita nilang tanan usa ka higayon niana

abi sa asawa og
wala na gayod siya panggaa sa bana

abi sa mga anak
nga patay na ang ilang amahan

abi nila
og wala nay luna ang ilang mga hunahuna
diha sa darohan sa pagtoo
diha sa balilihan sa pagsalig

didto sa sapa sa mga damgo
didto sa mga kisaw sa mga rami

nahulog ang mga ulan sa mga pangandoy
nga misurop sa uga nga yuta sa ilang mga pangindahay

natuman ang tanan
og mibuswak ang lunhaw nga gihay sa paglaom

karon nga nawala na ang kahilom sa kagabhion
mobanos na ang kasadya sa kabuntagon

awit sa tamsi nga mibatog sa usa ka sanga sa bayabas
nga nabug-atan sa usa ka pungpong og hinog na kaayo nga mga bunga

bag-ong nahimugso nga alibangbang nga sa unang higayon mokapakapa sa bugnaw nga hangin sa kabuntagon

pagkaanindot ba sa saad sa kinabuhi!
pagkalami ba nga mabuhi niining kalibotana!

pagkamubo gayod sa panahon
sama sa katas-on sa usa ka pangagho...

sa matag adlaw
ang imong tingog sama sa
akong iring nga
mag-atang sa kilid sa
pultahan
dapit sa kusina

nagmiyaw dili kay nagmingaw
kondili nangayo og pamahaw

sayo sa kaadlawon
sa dihang nagsultianay tang duha
isip magtiayon
akong nadungog ang
sunoy sa atong tugkaran
nga sa makatulong higayon gayod
mituktugaok

sahay mas lami ang balak
nga walay
sense...

something new, dili ba?

kapoy sab ang siging
dunay sense kay mas lami baya ang

balak nga wala ka kasabot
unya wala ka katulog kay nagduda ka
nganong wala ka na kasabot

unya diay ang balakerong sipat
nga nagsulat
wala gyod diay buot ipasabot

kay siya
kalibangon lang sa dalan sa iyang panaw
og dayog pungko

og pagawas sa iyang tubol
unya ikaw

nga very serious kaayo
nagtoo
nga ang iyang tubol

(say it, unsa to?)

bulawan?

kanang imong gitawag og
nuggets of wisdom...

sipyat ka ana
ang mga walay puangod nga mga
honorables

walay batasan
walay sense.

(sama nila, of churs)

kon mahupas na gani ang imong gugma
unsa pa ang akong mahimo?
mopalit na pod kaha ako og lumay
sa moslem nakong kaila
sa tawi-tawi?

hmm, dili na seguro.
kay kining ako, hmmm,
morag hapit na pod mahupas

mas lami seguro kon magpraktis
na ko og
sayaw anang hiphop
aron kon makita ko nimo puhon
sa diskohan
or sa barot nga baylehan

magsuka unya ka sa
(hmmm) kalood...

puyok

sayod ko nga sayod ka
nga gipuyok ko lang ikaw
apan sayod ka nga sayod ko
nga kining akong pagpamuyok kanimo
bisan og mabaw ra kaayo
imo lang gihapong gituohan

misalom ka sa akong sapa
bisan og mabaw ra kini kaayo

bisan og ang imong kiting lang
ang maabtan sa
tubig nga galanab
sa akong mga tudlo

wala na ang hunahuna
nahikatulog og nagdamgo
og lami kaayo
sama sa usa ka icedrop

sama sa pagtila nimo
sa usa ka apa
nga puno kaayo og
ice cream

suspense, morag sine
kining atong drama
niadtong gabhiona

puro duda, apan walay
lihok hangtod nga

gihagkan ko ang imong ngabil
og mibalos ka usab paghalok kanako
sa akong liog paingon sa akong
dughan

mao kadto ang pagsugod
nga dili gustong mahuman

wala na nato kwentaha
kon kinsa ang namuyok
og kinsa ang gipuyok

kinsa ang nauyok
og kinsa ang natiurok

basta lang.

basta gani lami.
wala na ako'y labot og wala ka na usay
labot kon unsa ang naunsa og ngano
og kinsa ko og kinsa ka og ...

ambot.

kon ang imong makita
nalabihan na kaayo kaanyag
nga dili ka na makatoo
kon kini tinood ba gayod

ambot og
makatingog ka pa ba

ingon ana ang
labihang kalipay

sama sa akong gibati
diha kanimo
kon makita ko ikaw

si merlyn og ang iyang bag-ong love

patas na kuno silang duha
kay ang iyaha
minyo og ang iyaha usab
nga bag-ong
love, minyo usab,

unya og manawag na gani
siya sa cell phone
gikan sa chicago
igo lang siyang tigtawag
sa iyang anak og ingon

" anak, ang imong daddy"

karaang kansyon ni emil

gimingaw siya pag-ayo
didto sa amerika samtang
nagbalhin-balhin og
puy-anan
nangita og mga malumo
og kasingkasing

gamingaw kaayo siya
first time nga
mitulo kuno ang iyang mga luha
samtang nangahulog ang
snow

dako nga lugar
nindot
hawan ang lawak
lami ang mga pagkaon
bugnaw

mao nga nakabuhat siya
sa ingon.

ang tanduay mas lami
kon dunay coke
daghang ice cubes
dayon imo kong ipisan
sa akong baso

unya ang imong dughan
masabod sa akong
ngabil

dill masabot

nakita ko ang imong barog
samtang naglakaw ka
palayo kanako
paingon sa lungsod

midako ang imong pus-on
morag nangkang pinutos nga
hapit na mahinog
namurot ang imong nawong
morag dunay kidney trouble
daghang ulbo ang imong
bilbil
morag chocolate hills
og ang imong kamot nanghupong
morag lanzoness nga gapungpong
ang imong sampot mora nag
nuno sa punso
ang ang imong kiay
mora nag national highway
ang imong mga paa
mora nag troso
sa poste sa koryente

nahimuot ko
mipahiyom

(ako na lang usang gitago ang
akong dakong katawa
kay basin og maalaan kong
praning ning dapita)

ambot
pagkadili gyod masabot

nganong hangtod karon
ako, kanimo,
nahigugma pa man gihapon

giayag

giayag ka
aron tinoon kon pila ang
pino diha kanimo
gilaiin ang imong mga
tipasi
og mga bato
nga makabuak sa imong
mga ngipon

giuyog ka
dili aron mahulog ang tanan
nimong mga bunga
kondili
aron magaan ang imong
mga sanga

napandol ka
kay nakalimot ka na
paghandom
niadtong ikaw naglakaw
nga nagluhod
paingon Kaniya

samtang naghimo kog mga balak

ang mga ok-ok nagsugod na og
pangulag
naglupad lupad sa kusina
kuyog sa ilang mga uyab
og durong
tusik sa mga mumho
sa banggera
bitad sa unod sa ginamos
nga wala maanod
sa tubig

ang mga suga gipamalong na
ang baylehan
sa barangay naundang na
ang mga hubog sa
videokehan
nakatulog na

og karon sa tumang kalinaw
namati ako
sa hunghong sa hangin alang kanako
gikan sa dagat
gikan sa halayo kaayo nga lugar nga
wala pa gani
maabot sa akong panumduman

og karon akong gisugdan
og sulat
ang mga pulong nga alang kanimo
nga bisan ako
wala gayoy nasabtan bisag usa niini

mga anino
sa mga kalag nga mibalik kay wala
makasulod sa ilang padulngan

mga yama yama
sa usa ka dili makatulog

mga tunob sa hulmigas
mga paghuy-ab sa mga kurtina
nga haskang aboga

doul sa lamesa ang
hubit sa usa ka konsyensa
nahulog sa tiil sa mga salog
og miuntol lamang sama sa usa ka bola

sa basketball didto sa korte nga
walay mga
magdudula gawas lamang sa akong
mga tudlo og sa akong mga
kuko.

11:55 p.m (alang sa akong amigo sa Maryland, USA)

naa pa gihapon ka
nagyampongad nga namati
sa akong
mga jokes

lalom na ang gabii diri
apan diha sa
inyoha
mabaw pa gihapon

ang imong kalipay.

11:11

ang iyang panagang
mao ang
exodus 11:11

akong gitan-aw
sa bibliya

ambot, nalibog ko
og hangtod karon

wala ko kasabot
nganong
ang irong buang
wala man
gyod mopaak
kaniya

nanghambog siya sa iyang
bag-ong binuhi nga iro

baye, nga kuno kining
iroa, dili sama sa laing mga
iro, kay lagi
dili baya kini magpahapwag
sa kang bisan kinsa

pilian, og ako nga nakapamati
mitingkag ang akong dalunggan
og wala ko kapugong

nga nagsukli sa iyang
mga pulong nga kining iyang
iro, dili usab pareho
kaniya.

og hapit baya siya
madagma
sa kalsada.

kinsa bang kinabuhi
ang wala'y ulan?
kinsang kahayag ang
walay mga anino
sa kagahapon?
kinsa ka nga
nag-ingon nga
nagmalipayon?
kinsa bang suba ang
walay baha?
kinsa bang kinhason
ang walay pag-abot?
kinsa bang kurungan
ang walay iti?
kinsa bang agtang ang
walay kunot?
kinsa bang karsonsilyo
ang walay lama?
wala akoy ipanghambog
diha sa kalipay sa
wala nako
pagpakasala.

usa lang ka lugas
nga bugas
ang akong gipangayo kanimo

busa giuli ko
ang tulo ka bakid
kay mas daghan pa ang
labaw
nga nagkinahanglan niana

usa lang ang akong
gipangayo kanimo
nga imo akong pasundon
sa imong mga
tunob

bisan og madungog
ko lang ang imong dig-ab
sakto na kana
kanako

gusto ni roberto nga motan-aw
sa pagbukhad sa usa ka puti kaayo
nga gumamela

apan nagkulang na siya sa oras
og hadlok na siya nga makasab-an
pag-usab sa iyang
amo nga

mangkay nga dugay na nga
naghandom

nga unta dunay buyog nga
mohalok sa iyang
gumamela

ang nindot kaayo nga
koi
nga ang bulok
puti apan dunay
puntik puntik nga itom
nga morag
mga isla sa
lawod sa dagat

mitago sa ilalom sa
dagkong dahon sa
water lily og dayon
kalit nga mitunga

misikop og pipila
ka tulo sa
hangin

lingkod sa kakapoy

nanambo ang pitopito
nga bag-o lang nahimong baki
diha sa usa ka dahon
sa water lily

naibog sa usa ka baye nga lamok
nga nagpunay og awit
sa ibabaw sa sanga sa
punoan sa kalachuchi nga bag-o
lang usab nga
nagpabuswak sa iyang puti
og humot kaayo nga bulak

naglantaw ako
lingkod sa usa ka sementado nga
lingkoranan

gipaningot
gikapoy.

alang sa usa ka libat nga boksidor

adunay libat nga boksidor
nga nagpraktis og suntok sa iyang pinutos nga kinumo
sa sayo sa kabuntagon
sa iyang kontra nga kusog kaayong bulhot sa hangin

sayod ko nga ang naa sa sulod sa iyang hunahuha
mao na usab si manny pacquiao

ako unta siyang sultihan nga mas daghan siyag
makat-onan sa iyang kinabuhi kon sa mommy dionisia na lang
ang iyang himoong lamdanan sa iyang kinabuhi

(ambot og ngano
nga manghilabot man gyod ko)

pangadoy sa usa ka tukog sa silhig

nahabulag ang usa ka tukog sa usa ka silhig
og kini nangandoy
nga unta matuman na ang kataas sa iyang anino
diha sa dako kaayong pader nga sementado.

ang nahabilin

lima ka liso sa santol ang nahabilin
sa kamot sa usa ka bangko
didto sa ikaduhang undana
sa eskwelahan

sa pagkasinaw sa liso nga gihayagan
sa adlaw sa sayong kabuntagon
maaninaw nga kini gitam-osan gayod
pag-ayo sa duha ka nilalang nga
nagtupad kagabii

wala ang bulan kagabii
og ngitngit ang maong suok sa ilang kalibotan

ang akong gikalibgan nganong wala na lang nila gilabay
ang mga liso

ang akong handurawan
dako og kasina
pagkatam-is gayod kaha sa ilang natagamtaman
diha sa pagtam-os
sa kabaga kaha sa unod nga naglibot sa mga liso sa santol
nga karong haskang sinawa

morag upaw sa usa ka tigulang nga nahupong na sa kalipay
niadtong batan-on pa siya.

Baybayon: Ikaduhang Semana sa Hulyo 2009

Baybayon: Ikaduhang Semana sa Hulyo 2009

35 ka mga balak ang midagsa sa Baybayon.

Daw pakig-sulti sa kaugalingong kalag kining balak 'Nihit nga Subayanan' ni Candice Salazar. Daw dunay panaad, dunay paglaom, dunay tumong. Ug pak-an ang gahom niini kay daw gansa nga molupad, mobiya sa iyang naandan nga kagahapon.

Ang ihilas nga gansa maoy gihulagway sa 'Ang Sugok', kay Candice gihapon nga balak. Ang magbabasa nay mohulagway diha sa iyang handurawan kon unsa gyod ni nga talan-awon. Motidlom ra sad ang handurawan ngadto sa 'bato nga wa nabahiri og kahayag.'

Ang 'Paglakat sa Sayo sa Kabuntagon' ni Ric S. Bastasa nagdalit og kasinatian
nga nahumod sa ulan, diha nahulagway sa tulo ka linya,

'mikalit og ulan
wala na ako nangita og akong
kapasilongan'

Simple nga kasinatian, daw buot mangutana, 'ngano man?', ay di na lang. Kay ubay-ubay pod tingali kanato, nga dili na magpasilong kon moulan. Apan, ngano man magpasingolan? Kon unsay iyang hinungdan, siya ray nasayod. Ug kon unsay hinungdan usab nga ikaw magpasingolan, ikaw ra sad ang nasayod. Suod nga kasinatian kini nga gisalohan sa kadaghanan (nga dili mahadlok sa ulan).

Lubi


nihit nga subayanan

bisbisan ko sa luha
ang mikubol nga liso
sa himaya.
hugasan ko og kasakit
ang mga lama'ng mitapot
sa akong pagkahimugso.
pintalan ko
og mabulokong dugo
ang matag gutling
sa akong palad
ug pangitaon ko
ang tinood nga mapa
sa akong pagpanaw.
kung ugaling
hingpit na ang
hinagiban,
pahilumon ko ang naandan
ug himamaton ko ang
kahibulongan...

--Candice Salazar

Ang Sugok

Sa paglutaw-lutaw
sa ihalas nga gangsa
natukaw ang
gagmay'ng balod
ug gilunod
ang iyang anino
ngadto
sa kinailawman
nga dulom sa
tubig
kauban sa
mga batong
wa nabahiri
ug kahayag

--Candice Salazar


paglakat sa sayo sa kabuntagon

mga tulabong
nanglupad palayo kanako
sa dihang ako
miabot
duol na sa mga kabaw
nga naglunang sa
kabugnaw sa
tunaan
tupad sa bag-ong
gidaro
nga basakan

mikalit og ulan
wala na ako nangita og akong
kapasilongan

--Ric S. Bastasa

Baybayon: Unang Semana sa Hulyo 2009

Baybayon: Unang Semana sa Hulyo 2009


24 ka mga balak ang midagsa sa Baybayon, ug pipila niini ang mga Haiku ni Candice Salazar nga gikahinaman sa iyang magbabasa. Adunay elemento sa 'surprise' kun 'revelation' kining iyang mga Haiku. Motungha lang sa atubangan sama sa pinintal nga hulagway nga gapahiyom. Moabot lang ug moduaw sa kahimatngonan ug magbilin og alimyon sa iyang presensiya kining mga Haiku niya, sama ning kabahin sa 'damgo nga naanod' ug sa 'bulan sa sapa'. Ikaw na lay basa, kay naa sa pagbasa ang lingaw niininga motungha diha sa kahimatngonan sa magbabasa.


May nasinati pod ko nga rebelasyon niining balak nga 'Mga Talidhay'ni Cindy Velasquez. May pagsabot nga mitungha sa akong kahimatngonan diha sa pagbasa niining pasumbingay

"kining mga talidhay nibukhad
nga sama sa sa usa ka papel.

Apan kini gipilo-pilo dayon
tungod sa atong gilay-on."


(Kapila pa nako, mabalik-balik og basa, usa mitungha ang pagsabot sa gipasumbingayan, kay abi man god nako og gahimo ra tog eroplano nga papel :-)



Lubi







HAIKU

sa kaadlawon
napukaw ko sa unos ~
damgo naanod

--Candice Salazar



Haiku

bato'ng nahagsa
mipusgay sa kahayag~
bulan sa sapa

--Candice Salazar



Mga Talidhay

Bisan tuod gisungog ko
sa mga gutling tungod
sa paghandum sa atong
kulokabildo didto sa Elena Tower.

Kaanindot gihapon balikan niadtong
panahon nga kita gabanos-banos
og pagsubli sa atong mga nasinati,
ug kini gipaambit nato sa isig usa.

Kalit lang, nangatawa ta nianang
kinataw-an sa usa ka bata,
ug nahibulong ta nganong adunay
mga agik-ik nga sama niini.

Ang nakaapan lang, wala gihapon ko
naanad nga sa akong pagpiyong,
kining mga talidhay nibukhad
nga sama sa sa usa ka papel.

Apan kini gipilo-pilo dayon
tungod sa atong gilay-on.


--Cindy Velasquez

sinugkay nga panimuot

Ang nipis
nga gabon
mihatag kanako
og kagawasan aron
masud-ong ko
nga way pagpanuko
ang dili matukib
nga kahayag
sa adlaw
nga sa hinanali lang
daw udyong
nga mitusok
sa akong
panimuot...

nalimtan ko
ang akong ngalan


--

Baboy

Ang babaye sa Wild Pussy nga akong gika-table

Human makahurot og siyam ka shot nga tequila

Kalit mikumpisal nga usa kuno siya ka baboy.

Mibuhakhak ko pag-ayo, mora gyud og gigitik

Ang akong ngalangala, ug dihang gitumar nako

Ang gitakigan nga Heineken sa akong atubangan,

Hapit ko sud-ipi gumikan midugang siyag ingon:

“Gani, usa ko ka anay nga may lima ka baktin.”

Ako siyang giingnan nga: “Lagi, tambok ka,

Pero dili gyud ka baboy sa akong panan-aw.”

Mipahiyom siya, mitutok sa libat kong mata.

“Unsa, buot kag pruweba sa akong kababoy?”

Miduol ug mibarog siya sa akong tungod, mipukas

Sa iyang bisti, ug giuyog ang iyang walo ka tutoy.

Nangyam-id ko: “Bisag mag-costume kag dinosaur

Nga traynta ka buok atngal, di gyud ko matarantar.”

Gibitad niya ang akong kamot, gipasok, gipakuot

Sa iyang lubot. “Nakahikap ka sa akong ikog?”

Mingisi ko samtang gahapuhap ang iyang ikog.

“Ganahan lagi kog babayeng magbutang-butang

Og ikog – utgan ko. Unsa ni: latex o synthetic?”

Nakabantay kong mora siyag gisipok – gasurok

Ang tinan-awan nako. Ang duha niya ka bangkil

Migimaw og samot; ang buliskad niyang simod

Daw kasungagon nako. “Nganong man gyung

Di ko nimo tuohan?!” Miiwigik siya, kaluhaon.

Ug gisuwayan nako siyag gakos – mapinanggaon

Nga gakos nga dulot pag-ayo sa iyang tambok.

Kapila ko gihagkan ang balhibuon niyang agtang.

“Pasayloa, pasayloa,” am-am ko, “Din-a mausab.”

Ug ang gainom nga mga butakal sa pikas lamesa

Nangahugyaw sa ka bidli sa nasaksihang drama.

-- Adonis Durado

makaguol hunahunaon nga
sila wala na
apan usahay kon ako gyong hunahunaon
og dugay
kanang ako na lang usa ang magtikawtikaw
sa kangiob sud sa akong dughan
kanang ako usab nga
tilawan pag-ayo ang mga adlip
sa kasub-anan diha
sa pag-inosara
sa punto ngano nga wala nila hunahunaa
nga ako na lang usab usa
og sa punto pa gayod nga gani sila wala man
usab mawili kanako
og maghunahuna nga dili baya pod lalim
nga ako ilang gibiyaan og wala gani
aghata nga mokuyog kanila
makaingon kog
maayo ra pod nga wala na sila dinhi
kay karon, bisan og dugay man,
nakat-onan ko na ang paglipay sa
akong kaugalingon diha sa
pagpuyo nga malinawon
og karon nakig-inom ako sa akong
baba
nakigtagay sa akong mga kamot
og nakigsulti sa akong
mga ngabil
og ako nakaingon nga mahimo
ra man usab diay nga ako
lang nga silang tanan nga
wala maghandom kanako
wala na diay usab
nako kinahanglana
sa akong
pakigbisog sa akong mga kabalaka.

bisan og ang tubig sa dagat taga kiting lang

bisan og ang tubig sa dagat
tagakiting lang
kining akong pag-umangkon nga
gimiting
naghandom lang gihapon nga unta
ang akong salbabida
mahulman na lang unta niya

ang trumpeta

dili sayon ang pagbulhot sa hangin
gikan sa ginhawaan sa kasingkasing
mabilin ang mga laway
usahay apan makalipay lantawon
nga ikaw nga anaa sa akong
atubangan
nakapamiyong sa imong mga mata
sa dili matukib nga
kalipay sa usa ka musika nga
walay makita nga
mga nota

ang mga nuka sa nangabilin dinhing
dapita sa mga
lawod sa luha
nangakaging na og ang mga kugang
nangatangtang na

apan ang among gikagul-an mao ang
mga milalin na
og wala na gayod mobalik

naunsa na kaha sila?
nakaplagan na kaha nila ang mga nangawala?
nakabalos na kaha sila sa mga nakapasakit kanila?
nakapapamati na kaha sila sa kagot sa mga ngipon sa
ilang mga konsyensa?

makasubo nga hunahunaon ang pagbiya apan
mas makasubo hunahunaon nga maghandom pa nga sila mobalik
pa usob dinhing dapita
kining walog sa mga bulog nga wala na
makatulog
mas makabuang ang pagbabilin apan mao kana
ang akong nahukman
ania ako apan walay gipaabot

sa pagkamatay ni lolo enggoy

sa pagkamatay ni lolo enggoy
wala ko kaayo miduol sa dapit
diin gisulod na ang iyang lungon
diha sa pantyon

imbis morespetar na lang unta ko
og hilak
kay (in fairness) nagbilin man pod
ang akong apohan og
mga basakan og kalubihan

mora na man noon kog gikitik
sa pagpamati sa bakho og
iyak sa akong igsoon nga si marcelino
nga sus ginoo ko
mora mag baka nga giihaw

si nong doning (ikatulong hugna)

ang dili nako makalimtan
kon kami maghugpong
sa karaang balay ni lola pasing
didto sa kadaatan

kon motokar na gani si nong doning
sa iyang violin
ambot ba wa ko kasabot
dili nako mapugngan
nga motulo man ang
akong mga luha

si nong doning nga buta (ikaduhang hugna)

letratista sab siya


gihikap niya ang akong nawong
og dayon og ihap sa iyang mga tikang
palayo kanako
og dayon og ingon,

one, two, three
smile

kalooy sa Dios
dili man sa ingon nga nagkulang ko og pahiyom
apan ang akong nawong
natunga sa
flagpole

lupig ka ni nong doning

lupig ka ni nong doning
nga bisag buta
kamaong mohimo og
katre og silya
og dako nga lamesa

og duha ka buok
ang iyang asawa

si manang takya

si manang takya
gikuto kay si manong mando
sige mag gamit
og mga kapong sa kabotongan

wala ko kasabot
nganong gikuto man
ang walay labot

wala pa koy buot.

pulo ka tuig diser migawas ang akong manghod
kay si papa reservist man sa talaabot nga giyera
sa malaysia og pilipinas

dili na ako ang bugtong laki
og kamanghoran
wala nako kana gikapungot
kay si papa
wala man say gana kanako
(nabantayan na nako kana
samtang gamay pa ako)

dakong dumot ang nahitabo kay
sa dihang akong gitudloan ang akong
manghod sa pagbasa og pag-ihap
daghan mag labhag ang iyang
mga tiil og mga kamot

si Rudy

nag-away ang akong magulang
nga AB Pol. Sci.
og si Ruth, ang maestrang tambok
nga asawa ni Rudy
nga maoy tiglawog og kapong
sa akong apohan

sa walay pagdapigdapig kon kinsa
ang saktog katarungan
kami nga iyang mga apo
maoy nakabalhin og laing balay
niadtong gabhiona

wa gihapon nako kana kalimti