kamatooran

kitang tanan
kadyot lang ning kalibotan
tayhupon sa hangin
walay mabilin

relasyon

gitagbo ko ang adlaw
gihangop ko niya
ingon ana ming duha
matag adlaw sa semana

usa ka tambag

puti
putli ka
pagpabilin
nga puti
bisan sa
mubong
higayon lang
pagpakaputli
bisan og silang
tanan
nagwanang
sa lapok
milagom
og sa kabaho
giilogan
sa mga lagong

pangutana

kanus-a lang ba
nahimong tawo
ang iro?

wa sugod
apan paraygon kaayo kini
sa pagtagbo sa
imong pag-abot
mikitiw ang ikog
og mohalok sa
imong tiil
og moambak
aron paggakos kanimo
og molingkod sa
ilalom sa lamesa
diin ikaw nanihapon

kanus-a lang ba
nahimong tawo ang iro?

wala pa ba nimo
kini mabati?

pag-ampo atubangan sa adlaw

sa atubangan
sa adlaw mipiyong
ang mata
aron makita pagbalik
ang pula nga
kalayo diha sa agtang

pagkainit sa
kalayo apang
wala masunog ang
mga hunahuna
bugnaw kaayo ang
mga pulong
gikan sa Pulong
morag usa ka gakos
sa usa ka
pangaliyupo diha
sa usa ka lig-on
nga haligi
sa usa ka Pagtoo

gidayeg sa pag-ampo
ang tag-iya sa
Adlaw
ang tag-iya sa mga
panganod
ang tinubdan sa
kalayo sa
milungtad nga
Pagtoo

kalag ngadto sa lawas

karon nga
nagdaot na ang lawas
misayaw ang
kalag

panahon na alang
sa usa ka
pagkadalisay

karon nga nangalaya
na ang dahon
og nangahulog sa tiilan
sa mga gamot
panahon na sa pag-awit
sa mga pyuos

kalibog sa usa ka tadjao

ang tadjao
nangabre sa iyang
kasingkasing
gustong mapuno
sa hangin
og bisan unsa
aron lang gayod
kini mapuno og
mawala ang
kahaw-ang

misulod ang hangin
apil na ang honghong
og ang
pangaliya
apan nagpabilin gihapon
ang kahaw-ang

miabre sa iyang baba
aron mobungat
og pulong
apan wala'y migawas
bisan na lang gani og
usa ka letra
sa usa ka ngalan
sa iyang gikamingawan

sa akong unang hangyo
bisan og dili kini gusto sa imong kasingkasing

miingon ka sa yanong pulong
ok lang

sa kaadlawon sa akong pagtoo nga linaw na ang tanang
unos sa imong dughan

mihangyo na usab ako kabahin sa akong ginadamgo
alang kanato

miingon ka sa pinugos nga
ok na lang

sa pagkabuntag sa pag-abot na unta sa katumanan sa akong damgo
alang sa udtong-tutok og sa umaabot nga pagsalop sa akong mga adlaw

wala na ka migawas sa lawak
nagdugo na ang imong kasingkasing og mitulo na ang mga luha nga midagayday sa imong aping

dili na ako makasulod
nanirado na ang pultahan naghuot na ang imong kasingkasing og wala ka na kabungat og pulong

lahi ang kasingkasing sa utok
lahi gayod ang hukom sa hunahuna kaysa pagpahaluna sa mga hangyo diha sa dughan

nakasabot ko
mituktok ko og hinay sa lawak sama sa mga tikang nga inihap aron ka lamang duolon og

pasaligan sa akong gugma nga gibungat ko kaniadto sa una pa kitang nakita
wala ang pulong anaa lamang ang haploy sa mga kamot sa imong buhok

gihawiran ko ang imong kamot og miingon ako nga ok na
gipalakaw ko na sila
ok na
ako ng gipapas ang akong damgo
ok na
kita lang gayong duha ang magkuyog sa atong lubnganan

nianang pagkagabii akong gihangad ang tanan sa langit
gipataas ko ang akong suwang
gipiyong ko ang akong mga mata
diha sa ibabaw sa daghang kunot
sa akong agtang

mitoo ka sa dihang gisultihan ko ikaw
sa kalipay sa usa ka itom nga alibangbang nga
nag-inosarang nanimsim sa mga bulak
didto sa hardin ni Maria

gani gusto pa nimo ang dugang pang mga
kinuti kabahin sa gibati niyang kabusog sa dihang
nakadimdim na kini sa pipila ka nga nektar
nga sa akong pagpalabaw haska gayong tam-isa

ang mga tanghaga nga akong gipamulong
apil na ang mga tabi sa hangin
og mga hunghong
sa mga dahon sa kahoy
imong gibali og labay kanako

nga kuno ang tanan
mga sugilanon lamang
og ang tinood
akong gitabonan

nga kining tanan
kabahin lang gayod usab kanako og sa akong
mga tinagoan
apil na ang akong
mga damgong wala gani tagad
makapanamkon

gibali ko ang akong kalibotan
nagpakahilom na lamang ako
og akong gipangita nga ingon mo ginagmay lamang
og dili man matawag nga kinahanglan
sa atong mga lugway

ang mga gilubong didto sa ganghaan
sa mga
giagian diha sa pagsalop sa atong adlaw

kabalo kong molipay
sa akong kaugalingon
sa tunga-tunga sa galawod
kong kamingaw diha
sa ibabaw sa salog nga
gihanigan

aron dunay gamayng kainit
niining kabugnaw
akong ipatong ang akong tiil
sa ibabaw sa pikas
nakong tiil

aron dunay gamay nga kagilok
diha sa kahapdos
akong pasayawon ang akong
mga kuyamoy
sa ibabaw sa bukog sa akong kiting
subay sa
ugat
sa lain nakong tiil nga
hapit na nga mamatay sa
tumang kakapoy

og dinhi sa saktong oras
makita mo ang akong mga balahibo
nga manuybo
kon madungog na ang akong
pagyubit og
i love you.

ang lion

pipila na ba ka gabii
nga mitutok kanako ang leon
walay tingog kining
nanumbat kanako nganong
wala ako'y nahimo
kabahin sa wala paggawas
sa akong hinimong
prisohan.

kon maabtan kini og bulan
seguro
maawat ko na ang iyang tinutukan
og ako na usab ang
motutok diha
kanimo.

yamyam

makasulat na seguro ko og laing mga balak sa sunod nga mga adlaw, duna'y
miabot nga klaro apan dili nako mabungat, nga akong gihunahuna apan lisod sabton
nga nia ning akong dughan
limpyo ang nataran, kita ang tanang mga batong gagmay nga nagpasad
sayon ra unta kining mga butanga sabton
apan wala bisag usa kanila dinhi nga nangabot nga makasabot niini
apil ka na
nga nangyam-id, og akong gihunahuna nga dinhi na magsugod ang akong
pagpakahilom
og dinhi na usab magsugod ang pagpanubo sa mga bag-ong balak
nga karon nahisama sa mga salibotbot
diha sa bag-ong gidaro nga kamaisan,
sayod ko
nga mao na kini ang pagkamatay sa akong tanang mga damgo
magsugod na ako sa pagpangita sa kolon nga bulawan
diha sa tiilan sa bangaw

kabalo ko nga wala kana
nagpahungaw lang ako sa gibati nako human nimo gilabay ang baso
nga nabuak didto sa pader nga
sementado.

ang puti nga kabaw
migawas na usab sa akong damgo

nagkinabaw ang duha ka kabaw
og ako ang
hilom kaayo nga nagtan-aw

miabot ang itom nga tawo
nga nagdala og pisi og sundang
iyang gigaid ang usa ka puti nga kabaw
og iyang giihaw

duha na kami nga galantaw
sa patay nga kabaw

gilat-an ang karne sa kabaw
midagan ang laing puti nga kabaw
og gihatagan ako og usa ka plato
nga nilat-an

unsaon ko kaha pagkaon
unsaon ko kaha pagtulon ang akong higala?

kutsara (awat-awat sa tinidor ni simic)

kiwa lang gihapon
kon mogamit ka sa kutsara

sa dihang gihawiran
sa imong kamot
akong tan-aw morag
dakong pala

didto sa paghungit
sa kan-on sa imong baba
wala ko'y nakitang
tumoy
gawas lamang sa imong
kuko
nga walay putol-putol

morag sundang
nga dili gibang.

unsa ba'y masulat
kon wala na
ang gana? dili ka gani
kaingon kon bisan unsa
kay wala na
bisag usa, mangita ka
sa duha og tulo
wa.

wa jud.
wa. napiit ka anang
wa. nagapos ka anang wa.
kay wa jud lagi
bisag una na lang.
pagkagamhanan
ba aning wa
kay kon wa na jud
wa na jud
wa jud kay madimdim
mawa ka sa wa

dula sa pulong
bugno sa kalaay.

apan sa kanunay
nagpunit ka sa tanang mga
buak
sa tanang nangahulog diha
sa daplin sa imong
giagian
diha sa kilid sa imong
gitindogan
diha sa tunga sa imong gipatungan
namudyot ka og
kalipay, mitilok sa nabilin
pa nga
madawdaw.

gasto sa kusog
usik-usik sa pagbati

ning gauros-uros nga
kahadlok
ning pagkawala diha
sa wa.

sakit ang liog
laylay ang kamot.

ang mga mata gaduka
apan dili baya pod makatulog.

mora bag ang liog
gipatungan sa
bug-at nga dwende.

katol ang dunggan
gilok sa dihang gikulitog

hangtod nga
mitindog ka kay puno
na ang pantog

unsa goy imong katarungan
nganong gisunod man nimo
ang akong
gibiyaan nga dalan?

napriso ka ba usab
nianang wa?

waling-waling
ang motagbo nga
Consolacion
diha sa nataran
pagkahuman sa kusog
kaayong bagyo
ni Doming
kagabii sa naguba nga
mga kadalanan sa baryo
sa Olingan

daghan ang miingon
nga ako lang kunong giusikan ang panahon

kay ang bulak nga pula
dili kini magdugay
malaya na kini
sa pipila ka gutlo lamang


ang wala nila masabti mao
nga akong gipaabot
ang pagkalaya
sa bulak nga pula
sa akong dughan

ang usa sa gihay niini
mao ang ilhanan sa akong pagbalhin
sa laing panid
sa akong mga panghayhay

ang ubang gihay niini
akong iuli
sa tinood nga tag-iya niini

dili ikaw.

sa misyon

milabay na ang panahon
nga ako
magpahumod na lamang
sa ulan
sa tunga-tunga sa usa
ka unos

nahuman na kini
ugma magpasilong ako sa
balay
nga bag-o ang atop
og maglingkod ako sa
bangko

lantawon ko ang ulan nga
kusog kaayo
palabyon ko ang hangin
og sirad-an ko ang mga bintana
og pultahan

sa unang ting-init
sugdan ko na ang akong gipaabot
nga pagpanaw

kapila ko na kaha kini
nakita
apan wala ang kasumo
og kini
sama sa usa ka gugmang
guba nga plaka
balik-balikan

sa sulog sa hunahuna
diha sa baha sa handurawan

bahala ka
kon imo akong kasilagan

kapyot

lantawa kon giunsa pagkapyot
sa mga tendrils
diha sa sanga nga patay

kapyot physical
kapyot emotional

flaunting ang mga dahon
wala na maulaw

wala na ang pangutana
kon unsa ang moral

gipalabi na lang ang
kalipay nga balbal

dalilang

anaa pa ang mga tunob
nga gikan didto
og wala pa nahukmo ang
panaw paingon sa pikas


wala na ang pagpili sa pagbalik
og gihunahuna pa usab
ang pagpadayon

nagtuk-ong ang anino
atubangan sa bulan
mitutok og walay lihok-lihok

sa wala pa ang bata
pagka-close gayod unta nato
kuyog bisan asa
ingon gani sila
kuyog-baboy ka

apan sa nakita mo na
ang imong true love
sa dihang migawas na kining
bataa
wala ka na'y panahon kanamo
kami nga mga walay
anak
kami nga ilang giingnan nga
gipangkagabaan
kami nga gisaway isip
mga kahoy nga walay bunga
nga angay kuno ganing
putlon

nagbuwag ta sa maayong kabubut-on
lahi ka na
ikaw na ang isla nga napuno sa kahoy
nga bag kaayog mga bunga
ikaw na ang sapa nga daghang isda
ikaw na ang langit nga daghag mga bitoon

og kami ang inyong tawgon nga
nagmamingawon

apan sayop ka
kami nagpabiling matinud-anon
sa sugo sa among palad
nagpabiling malinawon
sa among kabilinggan
sa gugman nagmalungtaron
sa kahoy nga bisag walay bunga
apan lig-on
sa sapa nga bisag walay isda
apan bugnaw og tin-aw

ang among mga tubig
nga mainom
sa Dios nga kanunay nga maloloy-on

oo, ikaw ang isla nga dungguanan
sa panahon
kami usab isla nga iyang
pagalalinan.

ang tanan naay swerte
ang dimalas hunahuna lang kana.

nagkulang ang among mga galamhan
sa mga pulong
nagaid kami og dugay diha sa kahilom
apan adunay usa ka kagabhion
nga kami mapukaw
magyawyaw
magsalimuang sa mga pulong nga wala
dili usab gani namo masabtan
mahubad ang among mga gapos
makaikyas ang among mga hunahuna
molupad kini
og mapalutawlutaw sa mga itom nga panganod
ning bug-at nga mga kagul-anan
nga hinimo sa palad
moulan kami kuyog sa ulang
mokuyanap kami kuyog sa baha
og moyukbo kami sa imong tiilan
mohalok sa imong mga tudlo
apan pagkahuman
mokuyog kami sa sulog
paingon sa dakong suba
hangtod na sa pito ka lawod nga dagat
hangtod nga dili mo na kami makita
og dili ka na usab namo
sa bisan kanus-a pa
mahinumduman og dinhi
magsugod na ang paghudyaka namo
sa tinood nga kalipay

sa paglantaw sa naglangoylangoy
nga mga bebe
sa ibabaw sa sapa
nga samin sa mga panganod

miapil ang akong kalag sa paglutawlutaw
migaan ang akong lawas
og nabitbit ko na
ang bug-at kong tanlag.

sa paglantaw sa naglangoylangoy
nga mga bebe
sa ibabaw sa sapa
nga samin sa mga panganod

miapil ang akong kalag sa paglutawlutaw
migaan ang akong lawas
og nabitbit ko na
ang bug-at kong tanlag.

usa ka lang
ka tuldok sa dagat
apan nganong
gihigugma ka man
sa dagat?

nganong nahigugma
man usab ako
sa gihigugma sa dagat?

gihandom nako nga ako
puno nga baso sa matag gutlo ning akong kinabuhi
apan wa,
wa ko kini sa tinood mabati bisan og sa usa ka gutlo lamang
haw-ang kanunay
hangin ang sigig sud sa akong utok
uhaw kanunay ang gibati
sa akong mga ngabil
gutom kanunay ang akong kasingkasing

wa sugod nga ako mapuno
lahi ang inyong nakita
ang inyong tinuhuan

wa sugod nga nabusog ang akong dako nga tiyan
wa sugod nga nabuhong ang akong kasingkasing.

sa kataposan
nagpasalamat ako sa Dios
nga Gamhanan.

alang kang C.

gihagit ka
sa tawong naghisgot og bisong
ang usa wala lamang naghisgot bahin sa bisong
bisan wala kini niya gisyagit
apan iya kining gipiit-piit
ayaw palupig
daghang bisong sa inyo
naa sa kusina naa sa garahian
nagpasad ang bisong
sa plaza sa sapa nagtihaya

gusto ka nga mobalak
sulayi ang
pagmugna kabahin sa ulok.

violet, diha ka magsugod.
apan kon gigil-asan ka kay sukwahi kini sa imong
bocabolaryo

mahimong mobalik ka sa imong mga lalom nga
sambingay
sa imong mga pulong nga morag kalayo nga nagakalatkat sa mga balumbong
sama sa budbod sa Tanjay
nga kon makatapot na gani sa balumbong
nga lisod na gayod
ang pagtangtang.

ayaw palupig.

cockscomb

nagkatawa ko.
o nakatawa ba hinoon ko

kay sa atong
katilingban
aron ka tahoron
kinahanglang naa kay
tahod sa imong
kiting
kinahanglang tak-an
ka
morag sunoy nga
naay giring-giring
nga dila
nga gihimong kurona
nagsabilay
dapit sa iyang
agtang

sakto ka j o j o
ako na lang pod diayng tagaan og dakong

s
p
a
c
e
ang akong mga words

apil na usab ang mga tawo
sa akong mga p a l i g i d.

breathing space
aron makaginhawa
aron

usab sayon


rang


s a b t o n

ok ba jo?

morag kanang balay nga
dakog lagwerta
hawan kaayo
nga og kon magparty ta
dili mag-abot ang atong mga siko
dili mag touch ang atong mga skins
dili magdungog ang atong
mga tabi

(ahh, dili pod dagway aron?)

kanang morag beach ni Salonoy nga walay mga tanom
gawas lamang sa mga
green grass, then
ang iyang sand layo, lapad
dayon ang dagat mabaw kaayo
unya kinahanglan pa tang molakaw og tungag kilometro
aron makalangoylangoy

(di ba god kapoy gihapon, jo?)

pero morag naa kay point ana
kay si emma nanuhol og mga trabahante
gahapon
gipaibot ang mga palms
gibalhin sa kilid sa fence
aron mahawan ang
garden nga iyang gipabutangan og
mga peasize mga pebbles
arong limpyong tan-awon
dayon nagpalit siyag rocking chair
aron ihapla ang iyang lawas
og dayog duyanduyan
kuyog sa hangin

makita na ang langit
og ang mga k
a l an g g am a n.

si elvis, si Michael og si Joel og si Eduard

sa pagpakanaog sa hukom batok
kang Elvis
(dili Presley ang iyang apelyedo)
akong nadumduman si Kuting
nga nanganak og unom ka
itoy nga lain laig balahibo
nga kon moduol na gani si Pretpret
og si Samsam
haskang isuga jud
mopagawas dayon sa iyang hait nga
mga bangkil og moulbo ang tanang
balahibo sa iyang lawas

mao kana si Elvis sa dihang
nasamdan lang sa botelya sa Sting
ang wait sa iyang anak nga
si Michael (dili Jackson ang apelyedo
og labaw na nga dili Jordan)

iyang gibunalan og bato ang ulo ni
Eduard nga nakuyapan sa daplin sa
dalan og bisan og wala nay panimuot
sige lang gihapon siyag sipa og labay
sa iyang hagtok nga kinumo
nga og kon wala siya bitara ni Joel
(dili Torre ang apelyedo)
nan segurado jud untang maundang
ang kalendaryo sa
hubog usab nga si Eduard

sus kapaskong dako sa Barangay Uno
ambot og ngano nga walay kalinaw ang mga tawo
ambot og ngano nga ang unahon mao man
ang inom og
paghuboghubog
dayog pangulata sa mga milabay
bisan gani og dili kaila

nindot ba gayod ang bation nianang mga paregla?
daghan ba jug yawa kining atong balangay?

naglisod kog sabot
niining bagang sagbot sa atong katilingban.

kada human og sulat
sa usa ka desisyon
mabati nako nga adunay
kulang sa akong kaugalingon
dunay nawala
apan wa na ko kabalo kon asa mipaingon
dunay morag nadugang
apan wala man sab ako'y mahikap
gusto nakong matukma unta
apan dili man gayod
mahulma ang nawong sa tukma
nangalap ko sa kangitngit
mitakos ko og kabo sa kahayag
apang wala ako'y nakita
nga sakto
puros lamang banabana
ang pagsukod sa kamatooran
ang paghisalagma sa lawas
sa hustisya
nagpasulagma nga unta
mahawiran ang danlog nga
ikog sa isdang
wala nay hasang.

ang linugdangan sa daghang nahibaw-an

sa matag adlaw
nga ako ania dinhi
mao ra kini ang akong makita
sa kilid sa bintana
nga samin

sa unahan ning rehas
makita ang balay nga pula og gate
wala nay tawo nga nagpuyo dinhi

nanubo lang og ila ang mga sagbot
ang mga kahoy nag-iyahay og tugsoy
sa unahan ang dagat nanghapnig sa iyang mga balod
padulong na usab sa ilang mga panaw

nagpabilin ako dinhi
sa maong talan-awon
nasayod na ako kon unsa ang naa sa wala og too
sa kilid og tunga

ang sa ibabaw mga panganod nga naglabaylabay
sa ubos ang yuta nga kaging
adunay patay nga iring nga gilubong dugay na
walay tag-iya nga nangita
adunay gilabay didto sa dagat
nga nanimahong bagtok
adunay manok nga gikuhaan og mga balahibo
og gilaslas ang batikolon
walay matingala niini
mao lang kini ang naandan dinhing dapita

daghan ako og nahibaw-an niining dapita
og nasayod na ako sa ilang mga laraw bahin kanako

ang musa ug ako

angay bang palabyon
ang gapnod tungod sa  katahap
nga ako maunlod
kung kini himoong  gabayan?

milurat ang mga mata sa unos
sa dihang ako mitidlom  sa kahiladman
sa panahon sa pagsulay

siya ang unos, siya
usab ang gapnod

o  ako ba kaha hinoon ang
may pagbating salingkapaw?

Ang Pana-ad

hinliton sa kaayo ang
sagal-sal sa kanhing
hamis nga dagway sa baybayon

labhan sa mga balod
ang tatsa sa angoy
sa kagahapon

buntugon sa batilaab
ang kagahob sa unos
sa pagsulay

lig-unon sa gugma
ang taludtod sa
kaugmaon

ang dakong panghitabo sa kinabuhi sa mga hulmigas

ang mga hulmigas
naghimo og imperyo sa kilid
sa dakong punoan
sa mangga

sud sa palasyong bonbon
gitago ang mga itlog sa ilang rayna
og ang tanang mga sundalo
abtik kaayo sa pagbantay
og ang tanang mga trabahante
kugi sa paghakot sa mga mumho
aron ipakaon kanila

sa usa ka dakong pagbanos
sa ulan
usa ka gabii niana
gibanlas ang tanan
nawa ang imperyo
nawa ang rayna

ang usa ka magsusulat og himasa

sakit kaayo
sa dihang
gipalayas ka
kay wala ka na'y
gibayad
sa gamayng kwarto nga
imong giplitehan

wala ka moiyak
sa dihang ilang gipagawas
ang imong mga bulingon
og ginagmayng mga
kabtangan: ang daan nga sapatos
ang baho nga medyas
ang pula nga tsinelas
ang halhag nga toothbrush
ang colgate nga nipis

og ang pipila ka mga
libro sa mga balak og
mga papeles

gihinay-hinay kini nimog
hakot sa daplin
sa karsada

sa dihang mibunok ang
ulan og ang imong mga bulingon
nga gitabon sa imong mga libro
og mga papeles
wala na katabang og tabon

nangabasa ang mga libro
og papeles

og
dinhing puntoha
miagas ang daghang mga luha

mibaha ang imong
mga kahiubos
sama sa kalit kaayong pag-awas
sa tubig
diha sa mga hugaw nga kanal
didtong lugara

ang sangpotanan

nagkusma-ot
ang panganod
nga nasikdol sa daklit
niyang alimungaw
sa alingiis sa kanaway

nahipugwat ako
sa kalit nga
dalugdog
nga daw masong
mipukpok
sa haw-ang kong
galamhan

alvinda

sa habog nga gitindogan
sa kahaponon
gisud-ong sa milabay nga
adlaw ang
mga kabukiran

pati ang mga anino
pagkaanindot!
nahikatulog sa lantay
sa bukid ang
mga kabalaka


pagkabugnaw sa dughan
sa bukid!

pagkainit sa higdaanan
nga atong gisaloan!

pagkaanyag gayod
sa lawas sa kaadlawon!

mata sa hagdan

mikanaog ka
sa lalom nga pamalandong
nagtuyok-tuyok
lang ang hunahuna
makalilong na kaayo
mipahulay ka
sa usa ka kahilom
nagtinukay ang
mata sa hagdan
og ang panganod
makalilong
makalilong gayod kaayo
ang utok
nangita og katre
nga katulgan

fantasya

nindot ang fantasya
ginama sa hunahuna nga milayas
sa realidad
nga tunukon nga makasamad

magpuyo sa damgo
gusto nianang taas nga kagabhion
wala na ang gana
sa pagmata

fantasya
bansay-bansay
sa sayong kaanyag
sa kamatayon